Me kë ishte Kadare?Në librin e tij të fundit “Kur sunduesit grinden” ai na tregoi që ishte lart, te sunduesit si Pasternaku në Rusi, kur Stalini flakte gulagëve Mandelshtamët dhe Enveri në Shqipëri pushkatonte poetë. Po me kë ishte Kadare? Me veprën e tij së pari? Po vepra?...
Presidenti Rugova u bë bëmatari i madh i së pamundurës, sepse na dukej e pamundur atëhere një Kosovë e pavarur nga shteti federativ jugosllav, një bashkësi e panatyrshme, thoshim, ku Serbia bënte pushtuesin agresiv mbi popullin shqiptar, që kishte derdhur shumë gjak e kishte luftuar shumë për lirinë e të drejtat e veta...
E dëshirueshme shumë, po dhe gëzueshëm normale do të kishte qenë që familja e Pjetër Arbnorit dhe miqtë, por dhe Shqipëria sot, të sillnin tortën e ditëlindjes së tij me qirinjtë me numrin 90 që do të tregonin moshën dhe ai në krye t’u frynte për t’i shuar mes haresë dhe brohërimave dhe të ngrinte gotën e verës si bashkëshort dhe prind dhe gjysh...
Ndodhi 26 vjet më parë, në natën e 15 janarit 1999, akt makabër i militarëve serbë… u vranë 45 civilë shqiptarë…Ai që lajmëroi botën për ngjarjen më tragjike të luftës në Kosovë dhe që shënjoi kthesen në ndërhyrjen ndërkombëtare për çlirim, ishte ambasadori amerikan, z. William Walker...
Shoh Katedralen e Prishtinës në mbrëmjen plot mjegull si në një ëndërr, me dy kambanoret e bukura që lartësohen si krahë drejt qiellit… dhe më vjen të marr ndër duar librin tim me poezi, “Si është Kosova”, ta shfletoj, se dua ato emocione, kur ishim andej…
Nga andej sikur vjen ende zëri i Gjosho Vasijas, që na e tregon, i atij që do të bëhej nga i internuar aktor i dashur dhe me famë, teksa duket se vajton po ajo erë dimërore, jo, jo, është tromba e muzikantit të pushkatuar Gasper Çurçia, që buçet me gulshe…
RD - britmë lirie, mendim ndryshe i beftë, vizion, emocion i Shqipërisë, që vendosi të ndryshonte, - kështu po e shikonim dhe besuam aq sa dinim…33 vjet më parë,në 5 janar 1991 doli numri i parë i gazetës së parë opozitare, që u lejua mbas një nate të gjatë diktature, më të egrës në...
Zdritje… Eh seh dasunit seh botesse saneh… Janë fjalë në gjuhën e vjetër shqipe, në atë që fliste dhe Skënderbeu dhe arbërit në trojet e tyre gjithandej. Siç e dimë. Është libri ynë i parë, u botua në vitin 1555, në 5 janar, si sot, pra 470 vjet më parë dhe e vetmja kopje që i ka shpëtuar rrebesheve të...
Një titull për një titull, që kumbon sërish madhërishëm dhe në këtë vepër, - botim i “Onufrit”, i shkrimtarit rumun Adrian Lesenciuc, i cili erdhi dhe në Tiranë në përurimin e veprës në shtëpinë muze “Kadare”, që u zgjodh me qëllim.Që në kopertinë të botimit lexohet “Një roman biografik për kompozitorin e madh rumun Ciprian Porumbescu...
Ne ishim eseniniane, jo se shkruanim dot si ai, por patëm diçka nga argjendi i ndjenjave kumbuese si të atij, nga zhgënjimet e thella dhe nga ajo vetëvrasje që na bënë pak nga pak e dikë më shpejt e dikë e pushkatuan menjëherë.Por Esenini gjithsesi për ne, gjenerat e mia, është një ikonë...
Në një Shqipëri tjetër, kur erdhi dhe një poezi tjetër si shkulmet, nga shumë anë, nga ata që s’ishin dhe që ishin…Më e dhëmbshura, por dhe më magjepsësja mbase ishte poezia që doli nga burgjet dhe internimet, nga errësira, nga nëntoka duke ngjasuar me ringjalljen...
Hapen dyer,mbyllen dyer.Dyer që na çojnë te vetja,dyer që na nxjerrin nga tjetri jashtë.Trokasin në dyerqë s’hapen,futemi në dyer,që s’ mbyllen.Dyer, gjithë ato dyer.Njëra të çon te një kujtim,tjetra te një rrezik,asgjëkundi një tjetër.Te një ngjarje që s’ka ndodhur akomatë çon një derë...
Do të doja të sillja fjalët e nderimit tim ashtu si përuljen time para ikonës plot dritë të Dom Prenk Ndrevashaj te ju, pranë kishës “Pajtorja e shqiptarëve”, që ai themeloi në Miçigan.Në seminarin që po mbani sot për Bariun e urtë shpirtëror...
Në historinë e Shteteve të Bashkuara të Amerikës vetëm 7 personalitete e kanë këtë çmim. Që në gjallje e morën vetëm Sir Winston Churchill dhe Nënë Tereza, e cila u quajt dhe “një bijë e Amerikës”...
S’arrin të bësh muze për diçka që s’ka ikur, - thuhet diku nëpër romanin e porsa dalë, “Kohëstrehim”, i shkrimtarit bullgar Georgi Gospodinov dhe unë e ndjej fort këtë sentencë, mbase nga që jam lexues shqiptar, ballkanas si dhe autori i romanit, fqinjë që ngjasojmë në fatin...
- Keni luftuar në Vietnam? - e pyeta Mr. James-in me një lloj habie. Për herë të parë shikoja një veteran të asaj lufte, varret e tyre - po, i kisha parë dhe më parë, madje kisha shkruar dhe një poezi në Memorialin e të rënëve në Uashington...
Në Chicago, në Athenaeum Center Theatre, pamë “Dante 360”, një udhëtim nëpër “Komedinë Hyjnore” si një përvojë gjithëpërfshirëse, shumëdimensionale, - kështu thuhej në publicitetin që i bëhej shfaqjes. Teatër, art pamor, muzikë… dritë-hije, - shtoj unë, - vegime, zëra humnerash të përmbysura, qiellore, ujëvara ...
Poezia është shpëtimtare… - shkruan dhe thotë gazetaria italiane Marzia Borzi, ajo lexon poezi sidomos kur ndjehet e stresuar nga koha, - poezia m’i bën mirë shpirtit, - shpjegon, - më duhet dhe kur përfshihem nga misteret e vdekjes… - dhe rendit librat me poezi që ka lexuar së fundmi, madje nga secili libër lexon një poezi...
Doli numri i ri i revistës “Kuq e zi”, i legjendarit Lek Pervizi, që i vetëm e përgatit në Bruksel, ku jeton e vazhdon të punojë, edhe pse tashmë i kaloi 95 vjetët.Ashtu si ai na është bërë e dashur revista “kulturore dhe euro shqiptare” - kështu e quan, që ka mbi 3 dekada që e nxjerr, është bërë ndërkaq dhe një organ mediatik i kujtesës...
Jemi të gëzuar që sot ju përuroni shtëpinë tuaj të re. Falenderoj nga zemra për ftesën, ndërkaq pranoni urimet e mia, vijnë si nga qielli si ne me avion. Gëzuar!Shtëpia e Shqiptarit, - me Kanunin e lashtë, - është e Zotit dhe e mikut, edhe shtëpia juaj e re ashtu do të jetë, por dhe e kulturës tonë dhe e gjuhës shqipe, e ardhmërisë…
