Studimi i toponimisë dhe i vazhdimësisë së vendbanimeve përbën një nga çështjet themelore të historiografisë mesjetare dhe osmane në rajonin e Pollogut. Ndryshimet e emrave të fshatrave, zhdukja ose shfaqja e tyre në burime të shkruara, si dhe ruajtja e kujtesës kolektive përmes gojëdhënave, paraqesin një fushë...
Gjon Buzuku ishte prift katolik, famullitar i një kishe në Shqipërinë Veriore, me shumë gjasë në hapësirën e dioqezës së Sapës ose Shkodrës. Ai konsiderohet një nga lëvruesit më të rëndësishëm të hershëm të gjuhës shqipe, jo vetëm për faktin se botoi librin e parë në shqip, por sepse me veprën e tij konsolidoi traditën e shkrimit të shqipes...
Pas largimit të imponuar nga shtëpia e vëllait, Cafoja u zhvendos në Shtojë, një vendbanim i njohur për arkitekturën karakteristike të shtëpive dykatëshe: kati i poshtëm shërbente për të strehuar bagëtitë, ndërsa kati i sipërm ishte hapësira ku jetonin anëtarët e familjes...
Pas pushtimit të Kosovës nga P. Osmane filloi dhe përhapja e arsimit në këto treva më qëllim të edukimit dhe asimilimit të komuniteteve tjera të pushtuara.Ndër shkollat e para që u hapen në Kosovë ishin Mejtepet, në këto shkolla mësohej leximi, dhe këndimi i Kuranit, shkrimi i shkronjave arabe. Medresetë ishin shkolla...
Beteja e Kosovës e vitit 1448, nga organizatorët e saj ishte planifikuar si një luftë e koalicionit të vendeve me popullsi të krishterë kundra pushtuesit turk. Sipas parashikimit, në këtë koalicion do të ishin të përfshira forcat e Janosh Huniadit dhe 20 mijë luftëtar shqiptar të komanduar nga Skëndërbeu por edhe aleatë të tjerë fqinj të Hungarisë dhe...
Simon Gjoka, nga fshati Shën Gjergj, përfaqëson një nga figurat më të spikatura të solidaritetit dhe besnikërisë së asaj kohe. Ai ishte gjithmonë i gatshëm të hapte dyert e shtëpisë së tij për Cafo Begun—pa kushte, pa frikë dhe pa hezitim. Qoftë ditë apo natë, verë apo dimër...
Një vend të veçantë në historinë e kishës ortodokse europiane dhe arbërore ka Shën Nënë Angjelina, themeluesja e shumë manastireve dhe kishave, e kanonizuar shenjëtore nga Patriakana e Kostantinopojës, e adhuruar dhe e nderuar nga besimtarët e dhjetë shteteve europiane, ku Ajo kishte shtrirë aktivitetin si kryemurgeshë...
Diku mes qershorit dhe korrikut të vitit 2025, , në një verë që rrëshqiste qetë pa lënë shumë gjurmë, miku im dhe shkrimtari nga Besiana (Podujeva), Ramë Oraca, m’u drejtua me një kërkesë të thjeshtë në formë, por të thellë në peshë emocionale dhe kuptimore: të shkruaja për heroinën...
Pasi Cafoja u detyrua të largohej nga Shkodra dhe të vendosej në Krajë, një hap të ngjashëm, megjithëse në drejtim të kundërt, ndërmori edhe Hodo Alibegu. Ai zgjodhi të shkojë drejt Tiranës, duke ndërruar mbiemrin në Osmani, një veprim i diktuar nga rrethanat e kohës dhe...
Me kalimin e kohës, thirrjet për likuidimin e Cafo Beg Ulqinit dhe familjes së tij po bëheshin gjithnjë e më të shpeshta dhe më të hapura. Klimën e frikës e ndiente çdo bashkëkohës i tyre, por mbi të gjitha e ndiente vetë Cafoja, i cili e kuptoi se qëndrimi në Ulqin nuk ishte më i mundur....
Lufta e Dytë Botërore solli tronditje të thella dhe ndryshime rrënjësore në të gjithë hapësirën ballkanike, duke riformësuar kufijtë, pushtetet dhe fatet e popujve. Me 6 prill 1941, Jugosllavia e dalë nga traktatet e Versajës u shemb brenda pak ditësh dhe iu dorëzua forcave gjermane, duke i hapur rrugë një periudhe të re pushtimesh dhe...
Ilegalja shqiptare, edhe pas përfundimit të Luftës së Dytë Botërore, nuk e ndërpreu veprimtarinë e saj të fshehtë. Përkundrazi, ajo u bë edhe më e vendosur, sepse çlirimi i supozuar solli jo liri, por zhgënjim të thellë. Shqiptarët, të shpërndarë nëpër të gjitha trojet e tyre etnike, besuan se gjatë viteve të luftës...
Rrethimi i bunkerëve ishte i plotë, i organizuar me kujdes dhe i kryer me përpikëri ushtarake. Nga çdo anë, terreni ishte nën kontrollin e forcave partizane, duke mos lënë as edhe hapësirën më të vogël për shpëtim apo për manovrim. Luftëtarët shqiptarë, të ngujuar brenda strehës së tyre të...
Figura e Alush Smajlit nuk mund të kuptohet vetëm përmes sakrificës së tij, por edhe nëpërmjet strategjisë dhe vizionit të tij ushtarak, i cili dëshmon për një pjekuri të jashtëzakonshme në kushtet e një lufte të pabarabartë. Ai nuk ishte thjesht një luftëtar i rastësishëm i maleve...
Duhet theksuar se në takimin historik të mbajtur në malet e Senjakut, përveç çështjeve organizative dhe strukturore të Divizionit të Ibrit, një vend të veçantë zuri edhe diskutimi për mbijetesën gjatë dimrit — një dimër që për ilegalët shqiptarë nuk ishte thjesht stinë, por një provë e vërtetë e...
Atdhetari shaljan Ukshin Kovaçica lindi në vitin 1904, në fshatin Kovaçicë të Shalës së Bajgorës – një trevë që historia shqiptare e njeh si vatër të pashuar të qëndresës. Në këtë krahinë, ku malet ngritën kështjellë e nderi, popullsia e Mitrovicës dhe e rrethinës ka mbajtur barrën më të rëndë...
Sipas dëshmive që sjell studiuesi dhe hulumtuesi Adem Ademi në shënimet e tij të publikuara në rrjetin social Facebook, një ndër njerëzit që luajti një rol vendimtar në mbrojtjen dhe strehimin e Aziz Zhilivodës ishte Kajtaz Koca nga fshati Polac. Ky emër del në pah si shembull i rrallë...
Kryemurgesha Nënë Angjelina ushtroi aktivitetin ekleziastik në provincat e Vojvodinës të mbretërisë Hungareze dhe të Vllahisë, që ishte vasale e Hungarisë, madje quhej dhe Hungaro-Valakia; dy provinca, të cilat nuk ishin pushtuar nga Perandoria Osmane. Vllahia u bë vasale tributare e...
Pas përfundimit të Luftës së Dytë Botërore, lëvizja ilegale shqiptare u përball me një periudhë të errët përndjekjesh dhe represioni, që e detyroi të strehohej fshehurazi brenda vendit apo të emigronte jashtë kufijve të Kosovës. Pushteti i ri, i vendosur mbi bazat e ideologjisë komuniste jugosllave...
Menjëherë pas përfundimit të Luftës së Dytë Botërore, kur Kosova u shpall zyrtarisht si pjesë e Federatës Jugosllave, realiteti politik që pasoi solli një valë të thellë zhgënjimi ndër shqiptarët atdhetar. Vendimet arbitrare të fuqive fituese dhe ripërcaktimi i kufijve pa vullnetin e popullit...
