Speciale

Vilhelme Vranari-Haxhiraj: Rrnoftë Shqipëria dhe na ndihmoftë Perëndia!

Titulli i këtij shkrimi,"Rrnoftë Shqipëria dhe na ndihmoftë Perëndia", që vjen nga kujtesa e kohës, së cilës dikush duhet t'ia heqë e t'ia fshijë pluhurin e harresës për të nxjerrë në dritë të vërtetën. Zbulimi i jetës sociale, politike apo kulturore individuale të shqiptarëve, mbështetet në një të vërtetë të madhe, në një realitet të pamohueshëm, mbi të cilat njohim të vërtetat historike të një kombi të lashtë sa vet njerëzimi. Theksoj se ky titull ...

Safet Hyseni: Historia e shpëtimit të dy pilotëve amerikanë në rajonin e Kërçovës

Rrëfimi nis në majin e vitit 1944. Atë ditë kishte marrë një mot i keq, i përcjellë me frymë e rrebesh shiu. Mbi qiellin e Zajazit do të kalonte një skuadër aeroplanësh luftarak, që fluturonte në drejtim të malit Drenovë. Dhe, në çast, një nga këta aeroplanë do të ndahet nga skuadra dhe do të kalojë mbi fshatin Llapkidoll, duke nxjerrë shtëllunga tymi. Pak më vonë ...

Ilia S. Karanxha: Arkitekti e skulptori Andrea Nikollë Aleksi nga Durrësi (1420-1504/5)

Veprimtaria e jeta e Andrea Aleksit është e njohur si në Shqipëri po ashtu edhe në Kosovë e prej kohësh ka tërhequr vëmëndjen edhe të studiuesve të huaj të cilët kanë afermuar veprimtarinë e shquar të këtij artisti shqiptar të shekullit të XV aq sa sot e gjejmë- gati gjithmonë - të rreshtuar në fjalorët ...

Safet Hyseni: Mefailat e Zajazit

Për Mefail Shehun apo siç është i njohur në popull si Mefaili i Madh populli i Kërçovës jo që flet me admirim por ai edhe në vazhdim mbetet si fytyra më e dashur, më e adhuruar dhe më burrërore e mbar trevës së Kërçovës. Vepra i tij dhe lufta që ka bërë në mbrojtje të popullatës shqiptare, strategjia ...

Zef Ahmeti: Politika e Jashtme Shqiptare

Njohja e ndodhive historike, proceseve diplomatike janë segmente të patejkalueshme nëse dëshirojmë të jemi më afër dhe më përmbajtësor në lëndën e zgjedhur për trajtim. Natyrisht ktu nuk pretendojm të themi se, e gjitha që është këtu e shkruar është e “vërteta” e fiksuar. Qëllimi është që, mbështetur në burime, të paraqesim një pasqyrë sa më e qartë dhe e sa më ...

Arben Llalla: Kryengritja e Ilindenit ishte me karakter bullgar

Kryengritja e Ilindenit filloj më 2 gusht 1903, të dielën në mbrëmje. Kjo datë lidhet me ditën e Shën Ilias (Elias) të kalendarit Grigorian që praktikohej në atë periudhë nga besimtarët ortodoks të kishës së Pavarur Bullgare Exartia. (Në të vërtetë data e fillimit të kryengritjes është 20 Korriku me kalendarin e vjetër, por kjo datë përshtatet me datën 2 gusht të...

ILIA S. KARANXHA: IKONOGRAFIA E ADHURIMI I ZONJËS SË SHKODRËS NË VENEDIK

Zanfillat e këtij institucioni mund t'i shikojmë qysh më 21 qershor 1368 kur Këshilli i të Dhjetëve në Venedik ju lëshon lejën disa 'personave të devotçëm' për të krijuar një 'schuola' që do t'i dedikohej Shën Gallos në kishën e Shën Severit mirëpo pas disa muajsh më 1 nëntor të po atij viti leja u tërhoq. Këta të devotshëm kishin qënë drishtanë...

Fotaq Andrea: Justin Godari - “Shqipëria më 1921”

Dr. George-Samné (1877-1938) është një studiues orientalist francez, autor i disa librave dhe monografive. Në revistën e mirënjohur franceze “Correspondance d’Orient”, 15 janar 1922, nr. 277, ai bën një reçencë tepër vlerësuese dhe të mprehtë për librin e Justin Godarit “Shqipëria më 1921”, reçencë të cilën e pamë me vend ta përkthejmë ...

Fotaq Andrea: Maurice Trumbert - Në Skutari të Shqipërisë

Në janar shkurt – shkurt 1913, menjëherë pas shpalljes së pavarësisë së Shqipërisë, Maurice Trumbert, diplomat, shkrimtar, piktor, poet e muzikant francez, botoi në revistën “Revue du traditionnalisme français et étranger” reportazhin në “Skutari të Shqipërisë”, ku ndihet më së miri simpatia dhe dashamirësia e tij për “Vendin e Skipetarëve”, siç e quan ai...

Dita e fundit e dy të dënuarve me vdekje

Errësirë, heshtje, mesnatë, dhimbje, shpresë. Do të vijë vdekja apo jeta.Më 18 korrik, në birucën nr. 8 ku rrija unë, polici solli të dënuarin Rustem Dashi. Ai kishte qëndruar për 30 ditë në të njëjtën qeli me Vilsonin. E kishin çuar të kujdesej për të . Sapo më pa, Rustemi m’u afrua dhe filloi të më tregonte...

Ilia S. Karanxha: Monumenti Tarketa në katedralen e Milanos

Një farë paqartësie vërehet në literaturën shqiptare në lidhje me personin e Aleks Tarketës nga Shqipëria dhe monumentin e tij në Duomo të Milanos.Së pari duhet sqaruar se Aleks Shqiptari nuk ishte skluptor dhe asnjë monument nuk është ngritur për nder të tij në katedralen e Milanos. Sipas vetë dëshmisë të Aleksit ...

Kolë Tahiri: Nik-mengjajtë e Mërturit (III)

Çudi! Nuk mbahet mend trolli i Nik Mengjës, i cili duhej të ishte ruajtur pa tjetër, por jo! Mendja t’a do që votra e trollit të këtij burri duhet të ketë qenë në ndonjë vend në qender të katundit si p.sh, aty afër Kishës, diku në trojet e sotme të shtëpisë së Lush Baftisë ose në tro-llin e Qerim Ndout, në Koder-madan. Egziston mundësia që edhe diku aty afër shtëpisë së Mark Dedës...

Ilia S. Karanxha: Për mëmëdhenë - motoja e një atdhetari në një studim monumental

Në prill të këtij viti, në kuadrin e 100-vjetorit të shpalljes së Pavarsisë, studjuesi i mirënjohur Prof. Asc. Dr. Thanas L. Gjika, i dha publikut shqiptar studimin monografik Mihal Grameno – jeta dhe vepra 1871-1931(500 f.), botuar në shtypshkronjën Milenium i Ri – Durrës prej shtëpisë botuese DDS me redaktor gjuhësor Halim Malokun.Nga njëra anë figura e kulluar e një atdhetari si Mihal Grmanoja dhe nga ana tjetër pena e një studiuesi ...

Kolë Tahiri: Nik-mengjajtë e Mërturit (II)

Midis pleqnive të shumëta, që duhet të ketë bërë ky kanun-venes (ligj-venes) permenden, vetem disa të viteve të fundit të jetës së tij :Në një katund të Dukagjinit (Shalë) një person kishte qitë pushkë për mik, por i kerkohej, sipas nje varrianti të kanunit të pergjigjej per njeriun e vrarë ( « ai qe qet per mik e çon gjakun te shpija e vet »,- thuhet në një normë te kanunit...

Ilia S. Karanxha: Kryepeshkopi i Durrësit Pal Andrea Engjëlli

Të shkruash për jetën e veprën e kryepeshkopit të Durrësit Pal Engjëlli në vështrim e parë, për bollëkun e dokumentave që e citojnë, duket si diçka e thjeshtë mirëpo po të kemi paraysh se kjo biografi mplekset në formë violente me veprimtarinë falsifikuesve të nipërve e stërnipërve të tij gjatë shekullit të XVI-XVII çështja paraqitet e vështirë e komplekse. Bile deri në...

Kolë Tahiri: Nik-mengjajtë e Mërturit (I)

Nik Mengja mbetet një nder burrat ma zamadh të Fisit të Mërturit. Urtësia dhe mençuria e tij kane rrugetuar, në gojën e popullit, ne mjegullnajen e moteve per me se tre shekuj pander-prerje. Me nje «jetegjatesi»te tille do te krenoheshin edhe filozofet e medhenj. Mendohet, se Nik Mengja ka lindur ne çerekun e fundit te shekullit XVII-te dhe ka mbijetuar, po-thuajse tere shekullin XVIII-te. Ne çdo gojedhene ...

Fotaq Andrea: Justin Godart, një mik i madh i kombit shqiptar

Në qershor 2006, me rastin e 50 vjetorit të vdekjes së Justin Godarit, një shesh në Paris mori emrin e tij, duke nderuar kështu figurën e Atij që është quajtur me cilësimin më domethënës e të veçantë: “I Drejti i Kombeve”. Po kush është konkretisht “I Drejti i Kombeve” Justin Godar, kjo figurë e shquar historike e Republikës III Franceze, dhe ç’përfaqëson ai për vetë ne shqiptarët?...

Mërgim Korça: A mund të shkruhet historia duke mohuar e duke shfytyruar fakte?

Ësht’e qartë se kritika, në masën thuajse tërësore, nuk mirëpritet. Kjo pak por e sigurtë. Kurse me historianët, reagimi i tyre kalon pastaj në skaje shumë të pakëndëshëm dhe ABC-ja e përgjigjeve të tyre është “ Si ka mundësi që, me sa dijmë né, filani as nuk është historian por ...”. Pa dashur të bëj krahasime me shkencat egzakte ku dy disiplinat nuk për-puthen, por në lëmín’e shkencave shoqërore, në nivelin nga më mesatarët ...

Victor Frobin: Shqipëria, dekania e racave, dhe më e vogla e shteteve

Pas shekujsh harrese, Shqipëria zë befas vendin e parë në aktualitetin botëror. Dhe siç do ta shohim, sa çështje e ndërlikuar dhe e ngatërruar që qenka kjo çështja shqiptare!“Ne jemi të gjithë të barabartë përpara Shqipërisë!” - më deklaroi në veçanti e mirëkuptim një diplomat, tek i cili e pashë të urtë e të arsyeshme të shkoja të konsultohesha me të përpara se t’i hyja kësaj monografie. “Historianë, gjeografë, etnologë, diplomatë, ne futemi të gjithë brenda së njëjtës kategori: sepse ne nuk njohim asgjë - asgjë fare - rreth këtij vendi dhe rreth banorëve të tij!”...

Fehmi Kelmendi: Invazioni Osman dhe manipulimet pansllaviste kundër kombit shqiptar

Pas kësaj ngjarjeje turqit depërtuan pa pengesa drejt veriut duke pushtuar vende pas vendesh. Viset e okupuara shqiptare prej turqve përfshiheshin në një Elajet që quhej i Rumelisë, me qendër në Manastir. Ejaleti ndahej në vilajete, vilajeti në sanxhaqe, sanxhaku në kazaja dhe kazaja në nahije. Shqipëria kishte katër vilajete: i Kosovës, Manastirit, Janinës dhe Shkodrës me një sipërfaqe gjithsej prej 116 mijë km katrorë. Gjendja e tillë nuk ...