Kulturë
Erdha, Pashë, Dashurova, nga Mesdheu me dashuri
E shtune, 20.06.2020, 05:04 PM
ERDHA, PASHË, DASHUROVA,
nga Mesdheu me dashuri
Erdha,
Pashë, Dashurova, është romani i tretë i shkrimtarit dhe përkthyesit letrar
Elvi Sidheri, që vjen për lexuesin në këtë fillim të stinës së verës, si një
kontribut letrar, për t’i dhënë këtyre ditëve të pazakonta që jetuam përgjatë
disa muajve, një tis normaliteti të paqtë, diçka që ngaherë veç letërsia di të
na falë, qëkur njeriu pati vendosur një ditë prej ditësh që mendimet e tij më
të thella, t’i shpërfaqte nëpërmjet shkrimit.
Ringjallja
si dukuri, e prekur dhe shtjelluar vazhdimisht në gojëdhëna, mite, skalitje të
lashta në gur, legjenda e përsiatje të shkruara apo të trashëguara brez pas
brezi veç gojarisht, përbën pikërisht edhe njërën ndër shtyllat e këtij romani,
duke u përvijuar përmes përvojave të personazhit kryesor (femëror) të këtij
romani, ndërthurur sakaq me rrezatime të pamungueshme epike të lashta, ku fryma
e shenjtë ndërthuret dhe përçohet me trajta sensuale profane, dhe labirintet
kohorë, tokësorë, detarë e mendorë, shpien gjithnjë në të njëjtin vend: në
botën e dashurisë.
Dashuria
është stacioni përfundimtar, në të cilin arrihet përmes plot peripecish pafund,
duke shkelur nëpër vise të panjohura, fizikisht, shpirtërisht,
njëtrajtshmërisht; duke përshkuar periudha, të gjata herë sa një rrahje zemre,
herë të befta porsi një ndryshim epokal, që ngjizet, ndodh e jetësohet, duke
përfshirë në valën e tij shndërruese, gjithçka përreth.
E
tëra, faqe pas faqeje, ngjarje pas ngjarjeje dhe kapitull pas kapitulli, gjersa
flaka e pashuar e dashurisë, vetëmohimit dhe forcës së paepur të vullnetit të
shndërrohet në vrull të pandalshëm, që pluskon nëpër ujërat e kaltra të
Mesdheut, simbolit të këtij romani, e ujdhesave, gadishujve, shkëmbinjve,
majave të thepisura e luginave të brigjeve të tij, aty ku shqiptarët, si edhe
protagonistja e këtij romani, gjithmonë janë gjendur në zemrën e këtij pellgu
të përjetshëm, të vyer më shumë se krejt oqeanet e rruzullit tokësor.
Erdha,
Pashë, Dashurova, është një blatim për jetën, një shpagim për ndjenjat e
mohuara, një çlirim për qenësinë shqiptare të mishëruar në suazat e saj
burimore, në Mesdheun e lashtësisë, por edhe të sotmes së saj, që shtjellohet
përmes jetës, rrëzimeve, ringritjeve, dashurisë, ngulmimit dhe fronëzimit të
një gruaje shqiptare, që gjen vetveten në flatrat e pasionit, që arrin
shëlbimin falë artit, që mposht makthet e të shkuarës duke çarë kaltërsitë e
këtij deti dhe që nëpër shtigjet e rendjeve pas fatit të saj, na ofron soditje
të mahnitshme të universit mesdhetar, me tërë larminë shumëngjyrëshe ku kridhen
mrekullisht njerëzit, kombet, eposet, mitologjia dhe trashëgimia unike
mesdhetare.
Ky
libër është një rrugëtim shpirtëror, jetësor, pakëz ezoterik e fort
këmbëngulës, ashtu siç vetëm mesdhetarët dinë të bëjnë (shqiptarët gjithashtu,
si mesdhetarë të mirëfilltë, ndonëse shpesh qëllon ta harrojmë këtë, rastësisht
apo jo).
Mesdheu,
fanitjet e tij mitike, lashtësia e ngërthyer në tiparet psikologjike dhe
mendësore të njerëzve që gjallojnë të joshur dhe të frymëzuar ditë pas dite nga
jodi, valët, afshi dhe përjetësia e këtij deti, që për shqiptarët, siç dëshmon
edhe historia e kësaj shqiptareje që shtjellohet në këtë roman, është gjithaq
ipatjetërsueshëm në qenësinë tonë kombëtare si popull, qoftë në ditët e sotme
apo në të shkruarën tonë të largët.