Shtesë » Lajme
Fran Shkreli: Nobeli i Paqes për BE
E merkure, 17.10.2012, 06:30 PM
NOBELI I PAQËS I SHKON BASHKIMIT EVROPIAN
Nga Fran Shkreli
Komisioni
norvegjez i Nobelit njoftoi të Premtën se Çmimi Nobel për Paqë për vitin 2012
do t'i jepet Bashkimit Evropian (BE). Në
njoftimin zyrtar të komisionit Nobel thuhet se Bashkimi Evropian ka kontribuar
për më shumë se gjashtë dekada, në avancimin e paqës dhe pajtimit, demokracisë dhe
të drejtave të njeriut në Evropë. Në deklaratën
e tij për mediat botërore, komisioni norvegjez thotë se ç'prej vitit 1945
pajtimi midis popujve dhe shteteve është bërë një realitet, dhe shton se
vuajtjet e mëdha gjatë Luftës së Dytë Botërore demonstruan nevojën për një Evropë
të re dhe shton se megjithëse gjatë 70 vjetëve, midis Francës dhe Gjermanisë u
zhvilluan tri luftëra, sot lufta midis këtyre dy vendeve as nuk mund të imagjinohet. Duke justifikuar dhënjen e Nobelit për Paqë BE-s,
komisioni Nobel, ndër të tjera nenvijon se ''këjo tregon se nepërmjet përpjekjeve
të drejtuara mirë dhe duke ndërtuar dhe forcuar një mirëbesim të përbashkët,
armiqët historikë mund të shëndërrohen në bashkpuntorë të ngushtë.'' Miliona njerëz, anë e mbanë Evropës, humbën
jetën në luftërat që u zhvilluan në gjysmën e parë të shekullit të kaluar dhe
shumë veta në atë kohë ishin të mendimit se duhej të krijohej një mekanizëm i
ri për të mënjanuar përsëritjen e tragjedive të tilla. Në deklaratë thuhet
gjithashtu se rrëximi i komunizmit në Evropë bëri të mundur antarësimin e disa
vendeve të Evropës Qëndrore dhe Lindore në BE duke hapur kështu një periudhë të
re në historinë evropiane. ''Ndarja
midis Lindjes dhe Perëndimit pothuaj ka marrë fund, demokracia është forcuar
dhe shumë konflikte etnike janë zgjidhur'', thuhet në njoftimin e Nobelit pët
mediat.
Megjithëse
Bashkimi Evropian është duke kaluar nepër një periudhë shumë kritike dhe tepër
të vështirë ekonomike ç'prej krijimit të tij me 1950-at, të shoqëruar edhe nga
trazira shoqërore në disa vende anëtare të BE-ës -- siç dëshmojnë protestat në Athinë
dhe Madrid -- Komisioni i Nobelit thotë se dëshiron të përqëndrohet në atë që ai
e konsideron si rolin stabilizues që ka luajtur BE-ja në transformimin e një pjese
të madhe të Evropës, nga një kontinent lufte në një kontinent paqeje.
Presidenti
i Këshillit Evropian, Herman Van Rompuy tha të Premtën, pas njoftimit të Komisionit
Nobel, se BE-ja me 27 shtete anëtare ka qenë dhe vazhdon të jetë institucioni më
i madh i paqës në botë. Në një deklaratë
për media, ai shtoi se ''ne jemi shumë krenarë,'' duke shtuar se, ''me 'ne' nuk
do të thotë vetëm udhëheqsit e BE-ës, por të gjithë qytetarët evropianë të këtij
brezi dhe brezave të kaluar'', përfundoi Zoti Van Rompuy.
Shumë udhëheqës
të vendeve evropiane e mirëpritën dhënjen e Çmimit Nobel, BE-ës. Presidenti i Parlamentit Evropian Martin
Schulc, duke reaguar ndaj vendimit të Komisionit Nobel, tha se BE-ja ''është një
projekt unik që zëvendsoi luftën me paqë dhe urrejtjen me solidaritet.'' Përfaqsuesja e BE-s për punë të jashtme,
Catherine Ashton tha se ishte shumë e kënaqur me vendimin e Komisionit Nobel. Ndërsa ambasadori i BE-ës në Uashington,
Joao Vale de Almeida, duke qenë i vetdijshëm për rolin mbrojtës të Shteteve të Bashkuara
në Evropë gjatë pothuaj 70-vjetëve tha se BE-ja është mirënjohëse e ''përkrahjes
së pazëvendsueshme'' të Amerikës dhe u zotua se BE-ja do të vazhdojë së punuari
ngushtë me Uashingtonin në promovimin e paqës, demokracisë dhe të begatisë anë e
mbanë botës. Edhe eksperti i punëve të BE-ës,
Profesori Friedrich Heinemann i Qëndrës së Studimeve Ekonomike Evropiane në Manheim
të Gjermnaisë, i tha rrjetit të televizionit
amerikan NBC se vendimi i Nobelit për paqë Bashkimit Evropian u dha në ''kohën
e përshtatshme'', duke shtuar se dhënja e Çmimit Nobel është një ''njohje ndaj
punës së këtij institucioni i cili ofron një kuadër solid për zgjidhjen e
konflikteve të tanishme në Evropë'', dhe shtoi se stabiliteti e paqa që ka
krijuar BE-ja në Evropë, ofrojnë bazën për stabilitet ekonomik në atë kontinent.
Por nuk
munguan as kritikat dhe as skepticizmi ndaj vendimit të Komisionit të Nobelit për
t'i akorduar BE-s Çmimin Nobel për paqë.
Organizata ndërkombëtare e të drejtave të njeriut Amnesty International
kritikoi mungesën e vullnetit politik të BE-ës për tu marrë me çështjet e të drejtave
të njeriut mbrenda zonës së BE-ës, duke kritikuar ndër të tjera, edhe qendrimin
e BE-ës ndaj refugjatëve. Edhe
parlamenti rus, Duma kritikoi vendimin duke thënë se Çmimi duhej ti jepej një individi
ose ndonjë organizate publike.
Në favor
ose kundër dhënjës se Çmimit Nobel BE-ës, gazeta amerikane Christian Science
Monitor thotë se megjithëse pjesa më e madhe e kontinentit po kalon nepër një ngadalsim
të veprimtarive ekonomike dhe megjithëse ajo përballet edhe me probleme të tjera
të mëdha politike dhe ekonomike, është ekzaktërisht për arsye të këtyre
problemeve që Komisioni Nobel ''tregoi mençuri dhe pjekuri në vendimin e tij për
t'i dhënë Çmimin Nobel BE-ës, duke u kujtuar evropianëve fuqinë dhe efektin e
mirënjohjes ndaj sukseseve të saj në të kaluarën, si një mënyrë për të zhdukur
përçarjet dhe streset e tanishme në radhët e BE-ës''.
Ndërsa,
Tanya Domi, profesoreshë e të drejtave të njeriut në Ballkan pranë Institutit
Harriman të universitetit Columbia në New York, në një artikull-reagim ndaj Çmimit
Nobel për BE-ën për radion Evropa e Lirë, shpreh shokimin e saj ndaj këtij
vendimi të Nobelit pasi kritikon ashpër
politikën e BE-s në Ballkan gjatë 20-vjetëve të kaluara duke thënë se gjatë një
dekade luftërash në Kroaci, Bosnje dhe Kosovë janë bërë krime të pa përshkrueshme
dhe të pa imagjinueshme kundër njerëzimit nën mbikqyrjen e Sllobodan
Millosheviqit
dhe Franjo Tugjmanit. Ajo përmend krimet e bëra në Bosnje dhe në Kroaci, përfshirë
edhe ato në Kosovë kundër shqiptarëve duke thënë se varre masive shqiptarësh
edhe sot gjënden anë e mbanë Serbisë. Si
përfundim, thotë ajo, është e vështirë të besoj se BE-ës i është akorduar Çmimi
Nobel për Paqë. Ajo e përfundon
artikullin e saj duke pyetur me ironi, ''nëse kur BE-ja të marrë Çmimin Nobel në Dhjetor, a do të kujtohet për
30,000 vetat që mbeten të humbur, fati i
të cilëve nuk dihet ende, anë e mbanë Ballkanit? A do të pranojë BE-ja këtë çmim prestigjioz
duke qenë në dijeni se gjatë luftës, 20,000 deri në 50,000 femëra janë përdhunuar
seksualisht vetëm në Bosnje? A do të pranojë
faktin e hidhur se refugjatët evropianë nga Ballkani janë larguar nga
kontinenti evropian drejtë 80 vendeve të ndryshme anë e mbanë botës, në shekullin
20-të.''
Ajo
sugjeron se pas këtij vendimi, ''gjëja më e ndershme do të ishte që BE-ja të kontribojë
pjesën më të madhe të shumës së parave që do të marrë nga Çmimi Nobel,
organizatave humanitare që vazhdojnë të mbështesin të mbijetuarit e tri luftërave
të mëdha në kontinentin evropian gjatë 20-vjetëve të fundit. Për derisa nuk ka drejtësi, nuk do të ketë as
paqë, megjithë besimin e kundërt të Komisionit të Çmimit Nobel'', përfundon
artikullin e saj për Radion Evropa e Lirë,
profesoresha amerikane e universitetit Columbia, Tanya Domi.