Albert Zholi: Flet këngëtarja popullore Leonora Gjoni Terpollari

Flet këngëtarja popullore Leonora Gjoni Terpollari:

Grupi polifonik  i Skraparit po lë gjurmët e veta në Shqipëri.

Kam marrë pjesë dy herë në Festivalin e Gjirokastrës ku jam vlerësuar me certifikatë.

Kënga për Hysni Kapon bëri që të lotoj dhe Enver Hoxha

Ne ecim në gjurmët e Demir Zykos.

Nga Albert Z. ZHOLI

Leonora Gjoni Terpollari është një nga zërat më të dashur të muzikës popullore në krahinën e Skraparit, e cila prej vitesh i ka dhënë shpirt dhe jetë këngës tradicionale shqiptare. Me një përkushtim të rrallë dhe një dashuri të thellë për artin, ajo ka ndërtuar një profil të veçantë artistik, duke interpretuar jo vetëm këngë të trevës së saj, por edhe këngë nga të gjitha krahinat jugore. E lindur në fshatin Krast, Leonora përjetoi një fëmijëri të vështirë, por kjo nuk e pengoi të ndiqte pasionin e saj për muzikën. Përkundrazi, ishin pikërisht prindërit e saj ata që e mbështetën dhe e inkurajuan në rrugën e bukur të këngës, duke i dhënë forcë dhe besim për të ecur përpara. Ajo njihet si një grua me kërkesa të larta ndaj vetes, gjithmonë në kërkim të së veçantës dhe autentikes. Ky standard i lartë ka bërë që çdo interpretim i saj të jetë i ndjerë, i pastër dhe plot emocion. Në repertorin e saj numërohen mbi 50 këngë popullore, të cilat pasqyrojnë shpirtin, traditën dhe historinë e jugut të Shqipërisë. Falë talentit dhe përkushtimit të saj, Leonora është kthyer në një emër shumë të kërkuar në gjithë krahinën e Skraparit, ku publiku e pret gjithmonë me dashuri dhe respekt. Me zërin e saj të ngrohtë dhe interpretimin autentik, ajo vazhdon të mbetet një ambasadore e denjë e muzikës popullore shqiptare.

Ju tashmë keni vite në skenë dhe njiheni si një nga këngëtaret më të mira të krahinës së Skraparit. Për lexuesin mund të na sillni diçka nga fëmijëria juaj?

Kam lindur në fshatin Krast të Skraparit jam e bija e Jake Gjonit dhe  Sabires. Ne ishim 5 motra dhe 1 vëlla në një fshat pa asnjë perspektivë. Shkollën fillore e kam bërë në Krast, ndërsa tetëvjeçaren në fshatin Kapinov një orë e gjysmë në këmbë.

Babai e kishte shumë qejf këngën dhe në çdo mbrëmje na mblidhte me motrat dhe këndonim në dhomën e ndënjes. Babai këndonte vetë shumë bukur dhe mundohej të na mësonte dhe ne të këndonim. Kur na dëgjonte të këndonim në shtëpi i bëhej zemra mal. Në ato vite kishim një mësues që na jepte mësim. Pra ishte mësues nga Krasti që jepte mësim në Kapinovë. E quanin Ylli Qorri dhe sot nuk jeton më. Kur filluam shkollën në Kapinovë ju tha mësuesve të tjerë se Leonora është talente për të kënduar. Në shkollë kishim mësues muzike Fotaq Zistin nga Gjirokastra. Ai menjëherë më studioi dhe filloi të më përkrah. Por duhet të theksoj se kënga e Skraparit këndohet në grup ndaj duheshin dhe shoqe që të më shoqëronin. Dhe njëra prej tyre ishte Protokalle Zyko që e bëra shumë shoqe. Ajo ishte e dashur dhe përshtatej shumë mirë.  Duke kënduar vazhdimisht të dyja pamë ashtu sikundër dhe mësuesi ynë se përbënim një duet të mirë pasi shoqja ime ma mbante shumë mirë këngën, ajo më përshtatej në çdo këngë. Kështu filluam të këndojmë në shumë aktivitete të asaj kohe. U aktivizuam me Pallatin e Kulturës të Çorovodës. Drejtues artistik të Pallatit të Kulturës ishin  Ylli Qafoku, Kasem Caka dhe Hajri Xhameni. Ata menduan që ta zgjerojnë grupin ndaj erdhën dhe na ndoqën në klasën time se kush kishte zë për këngë. Por ata panë në mënyrë profesionale se vetëm ne të dyja unë dhe Protokallja mund të ishim pjesë e grupit të Pallatit të Kulturës. Kur i dhashë babait sihariqin që më bënë pjesë të grupit të Pallatit të Kulturës së bashku me Protokallen u gëzua shumë. Ylli Qafoku, Kasem Caka dhe Hajri Xhameni i thanë babait që me formimin e grupit do bënin prova ndaj do vijmë ta marrim Leonorën në Krast për në Çorovodë. Babai i tha jo do ta sjell vetë vajzën. Athere sapo kisha mbushur 13-vjeç.

Kur ishte momenti më i vështirë në këtë moshë?

Ishte në kohën kur Pallati Kulturës do të bënte një koncert për Vit të Ri. Unë duhej të shkoja patjetër në Çorovodë. Të shkonim deri aty duhej të bënim 8 orë në këmbë pasi rrallë lëviznin makina. Në vitin 1978 ne na ftuan të shkonim në Tiranë të ishim pjesë e Koncertit të Vitit të Ri. Ishte 35-vjetori i çlirimit të Atdheut dhe ne u paraqitëm me këngën "Shqipëri ç'më je stolisur"  dhe vazhdonte. Porsi lulja në Pranverë...Kjo këngë u mirëprit. Sa emocione kisha. Ishte një nga ditët më të bukura. Aq më tepër që do na shihte gjithë Shqipëria për vit të ri.

Pas këtij momenti si vazhdoi karriera juaj?

Në atë kohë vdiq Hysni Kapo. Mua më dhanë një këngë për Hysni Kapon. Ishte shtator 1979. Kënga kishte këto vargje: Shtatori 1979/ Shqipëria ra në zi/ Biri i popullit dhe partisë/ lule o shoku Hysni! Ne pamë në televizor që dhe Enver Hoxha qau për Hysniun.

Në vitin 1983 do zhvillohej Festivali Gjirokastrës dhe ne si grup na thirrën sërish. Bëmë një përgatitje tre mujore. Por këngët do seleksionoheshin. Pra do bëhej një si konkurs kush do shkonte në Gjirokastër. Juria do ishte nga Tirana pasi kishte shumë kërkesa. Ne na kishte ardhur një tekst i Xhevahir Spahiut një tekst shumë i bukur. Kur e pa Ylli Qafoku tha këtë këngë do ta këndoj Leonora. Ishte një poezi për fshatin që Ylli e bëri këngë: Fshati im mbi ato brigje/ I bukur si lule drite/ Hënë dhe dëborë plot/ Me rrush dhe me mollë/ Djem e vajza si sorkadhe...Unë fitova të drejtën të shkoja në Gjirokastër. Më dhanë dhe Fletë-Lavdërimi. Në familje gëzim i madh. Të gjithë më uronin. Babai fluturonte nga gëzimi. Kur shkova në Gjirokastër më përcollën sikur do martohesha. Një përcjellje si në festë. Nuk e kisha parë kurrë Gjirokastrën. U mrekullova. Qyteti i gurtë më dukej si një qytet yjnor. Ndenja 10 ditë. Ishin ditët më të bukuar të jetës sime. Pashë aty njerëz nga gjithë bota. Rrija si e hutuar. Aty njoha jetën e vërtetë plot gjallëri. Hëngra ushqime që si kisha ngrënë kurrë. Një trajtim special.

Po në vitet e tranzicionit si vazhdoi karriera juaj?

Në vitet e para të demokracisë ju përkushtova tërësisht familjes. Por ja në vitin 2017 me rastin e 75-vjetorit të ditëlindjes së Xhevahir Spahiut u bë një koncert në Çorovodë. Më ftuan dhe mua të këndoja. Nuk hezitova por shkova menjëherë. Takova me shumë mall poetin e madh. Aty u dha orientim që të formohej edhe grupi polifonik i Skraparit. Në vitin 2022 ky grup mori formë të plotë. Djemtë dhe vajza më përkrahën, shko më thanë. Shko të çosh në vend amanetin e babait tënd. Vërtet babai im gjithmonë hapte radion se mos dëgjonte këngët e mia në radio që në 5 të mëngjesit. Edhe para se të vdiste babai më kërkoi të këndoja këngë. Pra pas shumë kohësh shkëputje ju bashkova grupit. Një përkrahje të madhe më dha bashkëshorti. Bashkë me të realizuam dhe këngën "Nëna".  Novruzi bashkëshorti e ka po aq qejf këngën. Filluam të bashkëpunojmë dhe realizuam shumë këngë. Disa nga këngët që realizuam bashkë me të janë për Abas Ali Skraparin, këngë për vendlindjen, këngë dasme.

Ku keni dhënë koncerte me grupin "Tomorrica Skraparit"?

Pas formimit ne na ftuan në shumë qytete dhe festivale të ndryshme si në Tiranë, Durrës, Kavajë, Berat ku na kanë vlerësuar me  certifikata të ndryshme. Në vitin 2023 më thirrën sërish në Festivalin e Gjirokastrës ku u paraqita me një këngë të Abedin Muratit, të cilën e këndova me Djana Ymerin dhe me grupin. Ishte një ditë tjetër e veçantë në jetën time skenike. Fill pas festivalit më ftuan me grupin në Festivalin e Strugës. Dhe në vijimësi jeta jonë artistike vazhdon. Grupi polifonik i Skraparit po lë gjurmët e veta.

Sa këngë keni në repertorin tuaj?

Rreth 50 këngë me motive popullore.

Polifonia e Skraparit çfarë ka të veçantë?

Ka ngjyrimin ndryshe të zërit. Ne ecim në gjurmët e Demir Zykos.