Ajete Zogaj: Një thesar i vogël vargjesh

NJË THESAR I VOGËL VARGJESH

Shefqet Dibrani “Qershia e pikëlluar” Botoi Ndërmarrja Botuese “Pionieri” Prishtinë, 1997

Libri me poezi “Qershia e pikëlluar”, i cili edhe pse i botuar vite më parë, ruan freskinë dhe mrekullinë magjike të vargut për botën e padjallëzuar të fëmijëve.

Shkruan: Ajete ZOGAJ

Letërsia për fëmijë, është një pasuri kulturore e cila hap para fëmijëve një botë sa imagjinative aq edhe të dashur, për të gjithë lexuesit e vegjël. Autorët e letërsisë për fëmijë, përmes krijimeve të tyre letrare e artisitke, ju ofrojnë mundësi fëmijëve ‘të udhëtojnë’ me imagjinatën e tyre krijuese në vende të ndryshme të botës, gjithnjë përmes artit të fjalës. Rëndësia e letërsisë për fëmijë, dhe e shkrimarit i cili krijon për të vegjlit, është i jashtëzakonshëm. Libri i mirë për fëmijë është një mjet që i ndihmon ata të zhvillojnë aftësi kritike, dhe analitike që mund t’u shërbejnë në të ardhmen, duke zgjeruar horizotin e tyre intelektual. Prandaj me të drejtë mund të konstatojmë se të hartosh një libër të çfardo zhanri qoftë për fëmijë, nuk është punë e lehtë, ngase, autori duhet ta njohë mirë botën e fëmijëve, të njësohet me ta, me ëndrrat dhe preokupimet e tyre. Mbase, këtë mision të shenjtë të fjalës së shkruar artistike për fëmijë, Shefqet Dibrani arrinë ta kristalizoj bukur në librin e tij “Qershia e pikëlluar” e cila edhe pse e botuar vite më parë, ruan freskinë dhe mrekullinë magjike të vargut për botën e padjallëzuar të fëmijëve.

I strukturuar në tre kapituj, “Shpata e Skënderbeut” , “Tëbana ime” dhe “Treni i fundit”, libri poetik “Qershia e pikëlluar” i autorit Shefqet Dibrani, dëshmon përkushtimin e tij ndaj letërsisë në përgjithësi si dhe pasionin e tij të jashtëzakonshëm për poezinë, duke krijuar vargje të bukura për fëmijët të cilat shpërfaqin një botë plotë ndjenja dhe imazhe të bukura, me mesazhe mbresëlënëse dhe tejet të rëndësihme për lexuesit e vegjël. Në këtë përmbledhje poetike, autori Shefqet Dibrani përdorë figura stitlistike duke sjellë tablo të pasura, ndërsa me thjeshtësinë e vargut ato janë edhe më të këndshme dhe më të dashura për lexuesit, jo vetëm për fëmijët por edhe për më të rriturit.

Në pjesën e parë “Shpata e Skënderbeut” Dibrani u kushton poezi figurave të rëndësishme të historisë shqiptare, duke ngjallë nëpërmjet tyre atdhedashurinë dhe nderimin pë ata që u sakrifikuan për atdhe, por edhe dashurinë për vendin. Libri hapet me poezinë “Flamurit” së cilit autori ia bën dhuratë poezinë:

“Ty që shpalove

Ëndërrën për liri

ty o Flamur

dhuratë - këtë poezi.”(1)

Gjithashtu, edhe në poezitë kushtuar Skënderbeut, autori e ‘shpije’ lexuesin në bëmat e Skënderbeut dhe në luftën e tij me shpatë në dorë. Autori është mjaft i guximshëm edhe kur i thurë vargje Shqipërisë, vendit të tij të dashur, në kohën kur shqiptarët e Kosovës, vriteshin e burgoseshin pse e duanin atdheun e tyre të mohuar Shqipërinë. Ngjallja e artdhedashurisë përmes vargjesh të bukura për të vegjlit, është një vlerë e pamatë e autorit Dibrani. Ja se si shprehet në vargjet:

“Nënë Shqipëri - vendi im,

më bën djalë që s’plaket kurrë,

më jep zemër, më bën trim

forcë më jep, më bën burrë.”(2)

Autori është optimist se për ‘Kosovën, këtë bukuroshe, do të çelin lule me lirinë, bashkë me brezat që do të vijnë’. Për poetin Shefqet Dibrani, Nëna Tereze është ‘Pëllumbesha e paqes’, e cila u shfaq në trojet arbërore pas një pritje të gjatë që t’i heqej çelësi i derës, pra deri sa iu lejua që ajo të vizitonte vendin e saj. Autori për vogëlushët, sjellë vargje në të cilat spikasin heroizmat e figurave kombëtare, si: Shotë Galicës, Gjergj Elez Alisë, Jakup Ferrit, Isa Boletinit, Theodor Haxhifilipit, Shaqir Grishtës, Rrahman Penusë - Dedës, Fazli Beranit, Azem Bejtës, Vëllezërve Bajçinovci e Dervish Shaqës.

Në kapitullin e dytë, autori përdorë figura poetike me të cilat sjellë mjaft emcoine për lexuesit e vegjël. Motivet nga vendlindja, kujtimet nga fshati janë stolisur bukur me fjalën poetike, duke shprehë mallëngjim mërgimtari i cili sa herë kthehet në fshatin e lindjes i ringjallen kujtimet e fëmijërisë dhe lojërat që i luante dikur, përroi, kodra, thinjat e babait dhe fjalët e ngrohta, “për Sazanën dhe Orëmirën dhe gugulimat e Doruntinës”. Mallëngjimi dhe dashuria për vendlindjen e tij, është një mallëngjim mërgimtari i cili jeton me ëndrrat për atdheun:

“Pesë minuta gjumë n’vendindje

sa një vit i tërë n’kurbet,

atje ndjen joshje jete

ndaj nata është si askund tjetër.”(3)

Tëbana së cilës i thur vargje autori, është e vogël fare dhe s’ka shumë bukuri, ‘po n’derë, oxhak, n’dritare / ka shumë dashuri’. Figurat stilistike si krahasimet e bukura të cilat i përdor autori në poezinë e tij, janë një begati e këtij libri:

“Lulja n’kopsht ka hapur petalet

Si rapsod këndon bilblili

Mëngjës - fillim i jetës

Plot me hov e gjallëri”(4)

Mjaft e realizuar është poezia “Qershia e pikëlluar” e cila është zgjedhur jo rastëshit edhe titull i këtij libri. Në mënyrë figurative, qershori është muaji i qershive, muaji i dashur për fëmijët, sepse përfundon viti shkollor dhe piqen qershitë. Por qershia e poezisë së autorit, Shefqet Dibrani, është e pikëlluar, sepse degët e saj të njoma i kishte përkulur një burrë. Qershia e pikëlluar nga dëmtimi i degëve, nuk kishte lulëzuar në asnjë pranverë. Përmes këtyre vargjeve, autori në mënyrë metaforike thumbon ata që nuk e ruajnë natyrën, si dhe porositë që të ruhet natyra, dhe pemët e qershitë. Autorin e frymëzon lumi e qyteti i tij, liqeni, binaret e trenit e molla laçe, dielli, hëna, flutura, xixëllonja e trumcaku. Portretizimin e mësuesit të tij, autori Dibrani e ka realizuar bukur në vargje:

“Mësuesi im flokëthinjur

Si me një tufë resh,

Vjen pas tingujve të zilës

I buzëqeshur para nesh.”(5)

Në vargjet e Dibranit, gjejmë të skalitur bukur me fjalën artistike të varfërin, të verbërin e memecin, kurse stinët e vitit janë një panoramë e bukur artistike e derdhur me vargun poetik.

Kapitulli i fundit, “Treni i fundit” është mjaft emocional, ku autori shpreh mallin e mërgimtarit dhe rrugën e hidhur të kurbetit. Mbase, këto vargje të shkruara e të përjetuara nga një mërgimtar (autori), janë aktuale edhe sot, kohë kur shumë të rinjë po ia kthjenë shpinën Kosovës, atdheut të tyre! Është e dhimbshme kjo!!!

“U ndamë me nënën duke qarë

Dhe me babanë u ndamë,

Me vëllezër e me motra

Me dhembje Kosovën lamë...

............................................

Jam shërbëtor i udhëve të largëta

Ku helm i mërzisë shijohet,

Ku ditët janë tepër të gjata

E kënga shqipe s’dëgjohet!”(6)

Treni i fundit, ai i cili niset nga Fushë Kosova bartë peshën e hidhur të atyre viteve kur u shkrua kjo poezi, siç do të shprehej autori:

“Nisi biseda e heshtur mes meje dhe vetmisë

Mes acarit të ikjes dhe territ të natës,

Që Kosovës vatrat po i zbrazen.”(7)

Kosova i do bijtë e saj dhe nuk i harron, ajo ju uron mirëseardhje. Këtë mirëseardhje e stolis bukur poeti Shefqet Dibrani në vargjet e tij:

“Mirë se vini mërgimtarë

Mall e brengë mos t’iu shkallmojnë

Se Kosova i ka të vetat

Mbase edhe i teprojnë...

Mirë se vini, mërgimtarë

me ato t’hershmet kujtime,

ju përkdhel treva si më parë

me të rejat pikëllime...”(8)

Autori Shefqet Dibrani, përdor një gjuhë të pastër e të pasur me figura stilistike, gjithnjë duke ruajtur thjeshtësinë, që të jetë sa më i afërt me boten dhe psikologjinë e fëmijëve. Në vargjet e tij përdorë në të shumtën e rasteve vargun e rimuar. Vargjet e tij kanë ritëm dhe janë mjaft melodike për botën e fëmijëve, njëkohësisht te secila poezi shprehet një porosi për lexuesin.

Libri “Qershia e pikëlluar” e autorit Shefqet Dibrani, është një thesar i vogël vargjesh të këndëshme për lexuesit e vegjël, që shkëlqen me gjuhën poetike dhe figuracionin stlistik, kurse ilustrimet e Demush R. Avdimetajt i japin freski librit dhe e bëjnë edhe më tërheqës për lexim.

Prishtinë, 17 mars 2026

Ajete ZOGAJ

* Të interesuarit këtë libër mund ta gjejnë në rrjetin librar "Altera", në Prizren, Prishtinë dhe Fushë Kosovë, me një çmim simbolik, 2.50 €

_______________________

1. Shefqet Dibrani, “QERSHIA E PIKËLLUAR”, botoi NB ”Pionieri”, Prishtinë, 1997, fq.7

2. Po aty, fq.10

3. Po aty, fq.38

4. Po aty, fq.40

5. Po aty, fq.50

6. Po aty, fq.71

7. Po aty, fq.73

8. Po aty, fq.76