Pilo Zyba: Nga ditari i psikologut

PILO ZYBA

NGA DITARI I PSIKOLOGUT

- tregim -

Trokitja ishte e lehtë, sikur njeriu që donte të hynte brenda kishte dy mendime gjatë qëndrimit te dera. Njëri prej tyre e shtynte të futej dhe tjetri të largohej pas trokitjes, sikur dëshironte të nënkuptonte që në zyrë nuk ka njeri. I njoh mirë këto trokitje. Ato janë si nota muzike që shprehin botën shpirtërore të artistit, por në rastin konkret shprehin emocionet përpara derës së një psikologu, ku kanë vajtur për t’u këshilluar.

Nuk u përgjigja, po prisja trokitjen tjetër. Njëkohësisht, i mësuar me raste të tilla, u ngrita. Në rast se nuk do të kishte trokitje, do të dilja te dera. Trokitja u përsërit, këtë herë më e vendosur, më e saktë, si për të thënë:

“Vëmendjen këtu, zotëri!”

— Urdhëroni!

Kanati i portës u hap ngadalë, si faqja e një libri për t’u lexuar se çfarë fshehtësish mban brenda. Shpesh derën e shikoja si një kapak libri, i cili hapej dhe të gjithë ata që vinin, shkruanin një faqe më shumë në romanin tim që përgatisja për botim. Ngjarjet thjesht i ngrija në art, sepse ato më binin të gatshme.

Në derë u shfaq një grua mbi të 40-ve.

— Mund të hyj, zotëri?

— Mund të hyni, zonjë, — i tregova karrigen duke e tërhequr pak nga vetja, në shenjë respekti.

Ajo u ul, hodhi vështrimin rreth e rrotull, por dukej qartë që qëndronte si mbi gjemba. E paqëndruar, si e trembur apo e frikësuar nga diçka që i kishte ndodhur.

— Qetësohuni! Këtu jeni si në shtëpinë tuaj.

Ajo vuri buzën paksa në gaz.

— Pse nënqeshni?

— Prej fjalës suaj! Nuk jam e qetë në shtëpinë time, prandaj jam tek ju.

Sytë i kishte të vijëzuar e të lodhur.

— Mos doni t’ju porosis një kafe? Si e pini?

— Do ta desha, — pëshpëriti dhe uli kokën. — Një kafe me filtër, mendoj se do të më qetësonte disi.

— E pini me qumësht?

Ajo pohoi me kokë.

U ngrita dhe ia hodha në një filxhan të madh. Këtë lloj kafeje e mbaj gjithmonë në prizë në vendin e punës, edhe për vete, edhe për pacientët. E vura para saj dhe u ula.

Veprimi i parë që bën një psikolog është vështrimi mbi të ftuarin. Mundohet të hyjë thellë në botën e tij apo të saj, për të kuptuar pak a shumë gjendjen shpirtërore dhe më pas për të mësuar mbi tronditjen që ka pësuar shpirti, por edhe të gjitha shqisat në përgjithësi.

Ndërsa ajo pinte kafen, unë u futa në botën e saj, në vështrimin e saj. Më dukej se i dëgjoja rrahjet e zemrës dhe lumin e gjakut që i rridhte nëpër trup. Puliti lehtë sytë, por nuk lëvizi, as nuk foli. Thellë në vështrim dukej se pranvera ishte larguar dhe një uragan i tërë i kishte prishur të gjitha të mbjellat e shpirtit. Qielli i tyre ishte i vrenjtur, i trishtuar dhe nga çasti në çast dukej se do të fillonin reshjet e shqetësimeve.

Tiparet ishin të bukura, edhe pse në një moshë të tillë. Sytë ishin një pasqyrë ku mund të shihje dhe lexoje gjithçka. Fytyrë e rrumbullakët, flokë kaçurrela dhe shumë të dendur, si një pyll ku nuk ka kaluar kurrë sëpata e druvarit. Mollza të këndshme, buzë të vijëzuara me një të kuq të lehtë dhe të vogla. Buzë të mbyllura që heshtnin; për t’i bërë të pëshpërisnin dhimbjen, duhej të kërkoje çelësin e suksesit. Kishte supe të brishtë, gjoks të vogël dhe trup të derdhur. Dukej topolake, si një fëmijë që nga të gjitha pjesët e trupit i buron shëndet.

— Ku jetoni?

— Në Itali!

— Nga Italia keni ardhur?

— Jo, erdha te motra për pushime, por kam dëgjuar për ju. E keni mike në internet dhe jetoni në të njëjtin qytet. Në shtëpinë e saj kam lexuar disa libra për psikologjinë që keni shkruar. Erdha të më jepni edhe mua ndonjërin prej tyre. Ngjarjet që lexova në faqet e tyre më pëlqyen shumë.

— Këtu i kam, — i tregova me dorë bibliotekën. — Kur të dilni, i merrni. Nëse keni ardhur për këtë, faleminderit, mund t’i merrni që tani dhe të shkoni nëse keni punë.

— Jo, jo! Kam ardhur tek ju. Dua të më dëgjoni! — uli kokën si e zënë në faj.

— E lexoj në sytë tuaj trishtimin, zonjë. Mos e ulni kokën. Po ju dëgjoj!

— Jam shumë e trishtuar, zotëri! Jam aq e trishtuar sa shumë herë më vjen në mendje të mos jetoj më. Nuk kam gjumë, kam ankth dhe dua të ha gjithë ditën. Si rezultat i kësaj kam vënë edhe peshë, por në shpirt jam e lehtë, shumë e lehtë. Shpirti e ka humbur peshën dhe dëshirën për lulëzim. Era e dimrit që më përpiu m’i shkundi të gjitha, edhe gëzimet, edhe dëshirat që kisha më parë. Kam ftohtë, ndihem vetëm dhe e humbur.

— Pse, zonjë, më thoni, ju lutem. Çfarë ju ka ndodhur? Si e keni emrin?

— Andela!

— Keni familje?

— Po, jam e martuar. Kam një djalë 16 vjeç dhe një vajzë 19 vjeç, si dhe burrin, kuptohet!

— Problemi juaj ka të bëjë me fëmijët apo me burrin?

— Jo, nuk ka të bëjë as me fëmijët dhe as me burrin, por me mua…

— Atëherë?

Ajo ngriti sytë.

— U ktheva pas…

(E dija.)

— Tek dashuria ime e parë…

Në atë çast, fytyra e saj ndryshoi. Nuk ishte më gruaja që vuante. Ishte vajza që kishte qenë dikur.

(Dashuria e parë nuk rikthehet kurrë si kujtim. Ajo rikthehet si identitet.)

— Më gjeti… në rrjetet sociale… pas 25 vitesh…

Zëri i saj u bë i butë.

— Dhe gjithçka… u ndez përsëri…

(Asgjë nuk ishte shuar ndonjëherë. Vetëm ishte varrosur.)

— Flisnim çdo natë… më bënte të ndihesha… e gjallë…

Vendosi dorën mbi zemër.

(Njeriu nuk kërkon dashuri… kërkon ndjesinë që e bën të ndiejë veten gjallë.)

— Pastaj… vendosëm të takoheshim…

Ajo mbylli sytë.

— Në anije… Ishte natë… — tha me zë të ulët. — Qielli ishte i mbushur me yje… sikur çdo gjë ishte vendosur për ne…

(Këto nuk janë përshkrime. Janë justifikime të shpirtit për atë që do të ndodhë.)

— Deti ishte i qetë… por brenda meje kishte dallgë…

Ai ishte pranë meje. Jo shumë afër… por mjaftueshëm për të ndjerë praninë.

— Nuk folëm shumë… — tha. — Nuk kishim nevojë…

(Sepse fjalët janë për njerëzit që nuk ndihen.)

— Kur më preku dorën…

Ajo ndaloi frymën për një çast. — …ishte sikur dikush më kishte kthyer jetën që kisha humbur…

(Prekja nuk ishte fizike. Ishte rikthim i identitetit të saj të harruar.)

— Në dhomë… kishte heshtje… vetëm frymëmarrje…

Zëri i saj u bë thuajse i padëgjueshëm.

— Nuk kisha turp… nuk kisha frikë… vetëm një ndjenjë që nuk e kisha njohur kurrë…

(Gabim. Ajo e kishte njohur… por nuk e kishte jetuar.)

— Ishte si të isha për herë të parë… unë…

Lotët i rrëshqitën pa zhurmë.

— Ajo natë… ishte e imja…

(Dhe kjo është arsyeja pse dhimbja është kaq e madhe. Sepse ajo natë nuk ishte thjesht një moment… ishte një jetë e mundshme.)

— Pastaj… gjithçka u shkatërrua…

Zëri i saj u fortësua.

— Gruaja e tij më mori në telefon… më poshtëroi… më bëri të ndihem si… hiç…

— Dhe ai?

— U zhduk…

(Jo. Ai nuk u zhduk. Ai u kthye në atë që kishte qenë gjithmonë.)

— Kam dy zëra brenda meje… — tha ajo. — Njëri më akuzon… tjetri më justifikon…

— Dhe ju… ku jeni?

Ajo nuk u përgjigj.

(Sepse ajo nuk është më një e tërë. Është ndarë në dy pjesë.)

— Nuk përqëndrohem… nuk fle… e jetoj atë natë përsëri… çdo ditë…

(Sepse ajo natë është e vetmi vend ku ajo ndihet e plotë.)

E pashë gjatë.

(Kjo nuk është histori tradhtie. Kjo është histori e një gruaje që nuk është dashur ashtu siç kishte nevojë.)

— Andela… — i thashë ngadalë — ju nuk jeni e vrarë nga ajo që ndodhi…

Ajo ngriti sytë.

— Jeni e vrarë nga ajo që besuat se do të ndodhte.

Heshtje.

(Kjo është pika ku njeriu fillon të kuptojë.)

— Ju nuk u dashuruat me të…por me versionin e vetes suaj pranë tij.

Ajo më pa… e habitur… por jo kundërshtuese.

— Dashuria e parë… — vazhdova — është shpesh një histori që nuk u përball me realitetin. Prandaj mbetet e pastër.

— Po ajo ndjesi ishte e vërtetë… — pëshpëriti.

— Po. Shumë e vërtetë.

(Asnjëherë mos e moho ndjenjën.)

— Por ajo nuk ishte dhuratë nga ai… ishte pjesë e juaja që u zgjua.

Ajo heshti gjatë.

— Do të thotë… që nuk e kam humbur?

— Do të thotë që e keni kërkuar jashtë vetes.

Lotët i ranë më qetë.

(Ja ku fillon shërimi. Jo kur pushon dhimbja… por kur ndryshon kuptimi i saj.)

— Dhe tani?…

— Tani duhet të mësoni të jetoni pa u varur nga një ndjenjë që ju ngriti… por nuk ju mbajti.

— Po ajo natë?

— Mbajeni… — i thashë. — Por si kujtim… jo si strehë.

(Sepse çdo strehë e ndërtuar mbi iluzion… bëhet burg ).

Kur u ngrit, ishte më e qetë. Jo e shëruar… por më e vërtetë.

— Do të bëhem mirë? — pyeti te dera.

E pashë gjatë.

— Do të mësoni të mos humbisni veten… edhe kur dashuroni.

Ajo buzëqeshi lehtë… dhe doli.

Shkrova:

“Ka dashuri që nuk vijnë për të jetuar,

por për të zgjuar atë që kemi fjetur brenda nesh. Dhe kur zgjohen…nuk dhemb humbja e tjetrit…por rikthimi i vetes në heshtje.”

EPILOG

Kaluan disa muaj.

Stinët ndryshuan pa bërë zhurmë, siç bëjnë gjithmonë kur njeriu është i zënë duke u përballur me veten. Andela nuk ishte më ajo gruaja që kishte hyrë në zyrën time me duar të dridhura dhe sy të lodhur nga pagjumësia. As ajo që kishte jetuar një natë si një përjetësi. Dhe as ajo që ishte rrëzuar nga ajo përjetësi.

Ajo ishte… diçka në mes.

Dhe ndoshta, për herë të parë në jetën e saj, kjo “në mes” nuk e trembte.

Ishte një pasdite e butë në Itali. Dritarja e kuzhinës ishte hapur dhe një erë e lehtë pranvere hynte brenda, duke lëvizur perdet si një frymëmarrje e qetë.

Në tavolinë kishte një filxhan kafeje — të njëjtën që kishte pirë atë ditë në zyrën time. Por këtë herë… nuk i dridheshin duart.

Fëmijët flisnin në dhomën tjetër. Zërat e tyre nuk i dukeshin më si një zhurmë e largët.

I dëgjonte.

I ndiente.

(Sepse njeriu nuk rikthehet te të tjerët… pa u kthyer më parë tek vetja.)

Ajo u ul dhe për një moment nuk bëri asgjë. Vetëm qëndroi. Dikur, heshtja e trembte. Tani… e mbante. Herë pas here, mendja i shkonte ende tek ajo natë. Jo me dhimbjen e mëparshme.Por si një kujtim i ngrohtë… që nuk kërkonte më vazhdim.

Ajo kishte kuptuar diçka. Ajo natë nuk kishte qenë fillimi i një jete të re…

por fundi i një pritjeje të gjatë brenda saj. Dhe kjo e çliroi.

Një mbrëmje, ndërsa doli në ballkon, pa qiellin. Ishte i mbushur me yje… pothuaj si atë natë në anije. Qëndroi për pak. Mori frymë thellë. Për një çast të shkurtër, një ndjenjë e vjetër u përpoq të rikthehej, ajo dridhja e njohur… ai mall që ngjitet në kraharor. Por këtë herë… ajo nuk e ndoqi. E la të kalonte. Si një dallgë që vjen dhe largohet vetë.

(Sepse shërimi nuk është të mos ndjesh më…

por të mos humbasësh veten kur ndjen.)

Telefoni i saj ishte mbi tavolinë.

Ai numër… që dikur i dukej si një derë drejt jetës…tani ishte thjesht një numër.

Ajo nuk e fshiu. Por nuk e kërkoi më.

(Sepse kur një ndjenjë shërohet, nuk ka nevojë për hakmarrje…

as për prova.)

Në një nga ditët e zakonshme, pa e menduar shumë, ajo u pa në pasqyrë. Qëndroi më gjatë se zakonisht. Preku fytyrën e saj lehtë.

— Nuk kam humbur… — pëshpëriti.

Dhe për herë të parë… e besoi. Atë natë fjeti pa e rikthyer asnjë kujtim me forcë.

Pa kërkuar të jetonte diçka që kishte kaluar. Gjumi erdhi i qetë. I plotë. Si një pajtim. Dhe diku, në një faqe të padukshme të jetës së saj, ishte shkruar:

Ajo nuk e humbi dashurinë. Ajo e gjeti veten… përtej saj.