E hene, 04.03.2024, 02:27 AM (GMT)

Shtesë » Historia

Albert Zholi: Si u zgjodh Senati i parë shqiptar në 31 janar 1920

E shtune, 03.02.2024, 07:24 PM


Si u zgjodh Senati i parë shqiptar në 31 janar 1920 pas zgjedhjeve të Kongresit të Lushnjes

- Senati ishte organ legjislativ, i cili përbëhej nga 37 anëtarë të zgjedhur nga vetë delegatët e Kongresit.

Më vonë u quajt Këshilli Kombëtar kishte një dhomë dhe u mblodh pas zgjedhjeve të mbajtura më 31 janar.

-104-vjetori-

Përgatiti: Albert Z. ZHOLI

Senati i Shqipërisë më vonë Këshilli Kombëtar kishte një dhomë dhe u mblodh pas zgjedhjeve të mbajtura më 31 janar 1920. Senatorët kishin mandatin nga data 27 mars 1920 deri më 20 dhjetor 1920. Kongresi i Lushnjes krijoi Senatin, Parlamentin e parë shqiptar (më vonë Këshilli Kombëtar), si organ legjislativ, i cili përbëhej nga 37 anëtarë të zgjedhur nga vetë delegatët e Kongresit. Kongresi shprehu në formë të organizuar politike vullnetin e shqiptarëve për të marrë fatin e vendit në duart e veta. Në këtë periudhë afirmohen për herë të parë parimet e parlamentarizmit: emërimi dhe shkarkimi i Qeverisë nga Senati, si dhe ushtrimi i kontrollit parlamentar ndaj saj. Senati i filloi punimet më 27 mars 1920. Megjithëse parlamenti i parë shqiptar e shtriu veprimtarinë e tij legjislative në një periudhë të shkurtër kohe, ai arriti të miratonte disa ligje të rëndësishme. Akti më i rëndësishëm ishte Statuti i Lushnjes që përbënte një ligj kushtetues. Veprimtaria legjislative e Këshillit Kombëtar mori fund më 20 dhjetor të vitit 1920, kur Këshilli u shpërnda për t’ua lënë vendin zgjedhjeve të para në Shqipëri (mars 1921). Këshilli Kombëtar përbëhej nga 78 deputetë. Që prej kësaj periudhe, parlamenti filloi të shfaqej rregullisht si një organ i dalë nga populli, me detyra të përcaktuara qartë në statutin e kohës. Zgjerimi që iu bë Statutit të Lushnjës, i cili në histori njihet si statuti i shtetit shqiptar i vitit 1922, e shndërroi këtë akt në një kushtetutë të mirëfilltë me fuqinë më të lartë në shtet dhe sanksionoi plotfuqinë parlamentare. Organi më i rëndësishëm që ushtronte pushtetin legjislativ, i quajtur “Këshill Kombëtar” mori emrin “Parlament”. Si organ i vetëm legjislativ ai përbëhej nga një dhomë deputetësh, të cilët zgjidheshin nga populli në bazë të zgjedhjeve të përgjithshme (votim i tërthortë).

Kryetar i Këshillit Kombëtar u zgjodh me votim të fshehtë Pandeli Evangjeli dhe në vitin 1922 u zgjodh Eshref Frashëri.

Në këtë periudhë dalloheshin qartë dy grupime politike: Partia Popullore e kryesuar nga Fan Noli dhe Partia Përparimtare e kryesuar nga Hoxhë Kadriu. Në fushën legjislative, veprimtaria e Këshillit Kombëtar u përqëndrua në nxjerrjen e ligjit për organizimin gjyqësor, në plotësimin e rregullores ekzistuese me elemente të reja për transparencën e veprimtarisë parlamentare, betimin e deputetëve përpara Këshillit,etj. Më 30 shtator të vitit 1923, Këshilli Kombëtar i mbylli punimet e tij në përfundim të legjislaturës 2 vjeçare për t’ua lënë vendin zgjedhjeve të reja për Kuvendin Kushtetues, të cilat u mbajtën në dhjetor të po këtij viti.

Kryetarë të senatit në vitin 1920 ishin Xhemal Naipi dhe më vonë Dhimitër Kacimbra. Ndërsa për senatorë ndër të tjerë ishin edhe:

Lista emërore e Senatorëve[1]

1.

Abdurrahman Mati

-/-

11.

Dino Bej Mashlara

-/-

21.

Llambi Goxhomani

Berat

31.

Sabri Bej Hafiz

Shkodër

41.

Xhemal Naipi

Shkodër

2.

Adem Gjinishi

Elbasan

12.

Fazlli Frashëri

Dibër

22.

Myqerem Hamzaraj

Vlorë

32.

Sadullah Bej Tepelena

Vlorë

42.

Ymer Bej Shijaku

-/-

3.

Adem Peqini

-/-

13.

Gjergj Koleci

Shkodër

23.

Mytesim Këlliçi

-/-

33.

Sejfi Vllamasi

Korçë

4.

Ahmet Resuli

Berat

14.

Halim Bej Çela

-/-

24.

Neki Ruli

Gjirokastër

34.

Shefqet Vërlaci

Elbasan

5.

Bajram Bej Curri

Kosovë

15.

Hilë Mosi

Shkodër

25.

Osman Lita

Kosovë

35.

Spiro Koleka

Vlorë

6.

Bektash Cakrani

Berat

16.

Hysein Vrioni

Berat

26.

Qani Dishnica

Korçë

36.

Spiro Papa

Berat

7.

Beqir Bej Rusi

-/-

17.

Irfan Bej Ohri

-/-

27.

Qazim Durmishi

Elbasan

37.

Thanas Çikozi

Korçë

8.

Dhimitër Kacimbra

Gjirokastër

18.

Kiço Koçi

-/-

28.

Qazim Koculi

Vlorë

38.

Veli Bej Kruja

-/-

9.

Dine Bej Dibra

-/-

19.

Kolë Thaçi

Shkodër

29.

Ramiz Daci

Dibër

39.

Visar Xhuvani

Elbasan

10.

Dine Dema

Dibër

20.

Kostaq Kotta

Korçë

30.

Rexhep Mitrovica

Kosovë

40.

Xhemal Shkodra

Shkodër

Kuvendi Kombëtar i Vlorës (1912)

Institucioni i parlamentarizmit në Shqipëri i ka fillimet e tij prej ditës së pavarësisë, me mbledhjen e Kuvendit Kombëtar të Vlorës. Si organi i parë përfaqësues i popullit, ai mori përsipër realizimin e detyrës së rëndësishme të shpalljes së pavarësisë së Shqipërisë. Ai zgjodhi Qeverinë e Përkohshme, të kryesuar nga Ismail Qemali.

Shteti shqiptar nën drejtimin e Princ Vidit dhe Statuti Organik i Shqipërisë (1914)

Pas Kuvendit Kombëtar të Vlorës, parlamentarizmi si institucion u sanksionua në të gjitha statutet që pasuan konsolidimin e shtetit shqiptar. Për herë të parë ai parashikohet në Statutin Organik të Shqipërisë, të hartuar nga Komisioni Ndërkombëtar i Kontrollit, më 1914, megjithëse, fillimi i Luftës së Parë Botërore e bëri të pamundur krijimin e një organi të tillë. Sipas statutit, Asambleja Kombëtare, si organ legjislativ, përbëhej nga anëtarë të zgjedhur prej popullit, anëtarë të emëruar nga princi dhe anëtarë ex officio (gjithsej 36 anëtarë).Pas shpalljes së pavarësisë vite të tjera të vështira do të vinin për Shqipërinë. Megjithëse Traktati i Londrës kishte përcaktuar kufijtë e Shqipërisë, dëshirat ekspansioniste të shteteve, që donin të përfitonin më shumë territore ishin ende aktive duke ëndërruar përsëri ndarjen e saj. Në këto rrethana më 27 mars 1920 u mblodh Kongresi i Lushnjes.

Këshilli Kombëtar i Lushnjës (Senati), (27 mars 1920 – 20 dhjetor 1920)

Kongresi i Lushnjes krijoi Senatin, Parlamentin e parë shqiptar (më vonë Këshilli Kombëtar), si organ legjislativ, i cili përbëhej nga 37 anëtarë të zgjedhur nga vetë delegatët e Kongresit. Kongresi shprehu në formë të organizuar politike vullnetin e shqiptarëve për të marrë fatin e vendit në duart e veta. Në këtë periudhë afirmohen për herë të parë parimet e parlamentarizmit: emërimi dhe shkarkimi i Qeverisë nga Senati, si dhe ushtrimi i kontrollit parlamentar ndaj saj. Megjithëse parlamenti i parë shqiptar e shtriu veprimtarinë e tij legjislative në një periudhë të shkurtër kohe, ai arriti të miratonte disa ligje të rëndësishme. Akti më i rëndësishëm ishte Statuti i Lushnjes që përbënte një ligj kushtetues. Veprimtaria legjislative e Këshillit Kombëtar mori fund në dhjetor të vitit 1920, kur Këshilli u shpërnda për t’ua lënë vendin zgjedhjeve të para në Shqipëri (mars 1921).

Këshilli Kombëtar (21 prill 1921 – 30 shtator 1923)

Statuti i Zgjeruar i Lushnjës

Nga zgjedhjet që u zhvilluan në mars të vitit 1921, vendi u përfaqësua me 78 deputetë. Që prej kësaj periudhe, parlamenti filloi të shfaqej rregullisht si një organ i dalë nga populli, me detyra të përcaktuara qartë në statutin e kohës. Zgjerimi që iu bë Statutit të Lushnjës, i cili në histori njihet si statuti i shtetit shqiptar i vitit 1922, e shndërroi këtë akt në një kushtetutë të mirëfilltë me fuqinë më të lartë në shtet dhe sanksionoi plotfuqinë parlamentare. Organi më i rëndësishëm që ushtronte pushtetin legjislativ, i quajtur Këshilli Kombëtar mori emrin Parlament. Si organ i vetëm legjislativ ai përbëhej nga një dhomë deputetësh, të cilët zgjidheshin nga populli në bazë të zgjedhjeve të përgjithshme (votim i tërthortë). Në këtë të periudhë dalloheshin qartë dy grupime politike: Partia Popullore e kryesuar nga Fan Noli dhe Partia Përparimtare e kryesuar nga Hoxhë Kadriu. Në fushën legjislative, veprimtaria e Këshillit Kombëtar u përqëndrua në nxjerrjen e ligjit për organizimin gjyqësor, në plotësimin e rregullores ekzistuese me elemente të reja për transparencën e veprimtarisë parlamentare, betimin e deputetëve përpara Këshillit, etj. Në shtator të vitit 1923, Këshilli Kombëtar i mbylli punimet e tij në përfundim të legjislaturës 2 vjeçare për t’ua lënë vendin zgjedhjeve të reja për Kuvendin Kushtetues, të cilat u mbajtën në dhjetor të po këtij viti.



(Vota: 0)

Komentoni
Komenti:

Artikuj te tjere

Jusuf Buxhovi: Miqësia me SHBA-të filloi në prill 1990 në Uashington Albert Vataj: Masakra e Minervës, kokat e 800 burrave të Otrantos u prenë sepse nuk pranuan të konvertoheshin në islam Jusuf Buxhovi: Hyrja e kryengritësve shqiptarë në Shkup Vildan Sharra: Historia e Sheshit të Flamurit Jahja Drançolli: 110 vjet më parë, Mali i Zi i shpalli luftë Perandorisë Osmane Jusuf Buxhovi: Rasha Nemanjane - Kështjellë e fundit e Bizantit Ilirik Jusuf Buxhovi: Dinastia e Nemanjajve dhe Rasha Jusuf Buxhovi: Vrasja e Maxharr Pashës në Gjakovë Jusuf Buxhovi: Dokumentet autetntike të Kongresit të Berlinit rrënojnë gënjeshtrën serbe për Kosovën dhe shqiptarët Jusuf Buxhovi: Lufta e Dardanës e vitit 1389 - midis mitit dhe realitetit Jahja Drançolli: Si sot 72 vjet më parë, kriminelët ruso-sovjetike vrasin pa mëshirë lulen dhe elitën e popullit polak! Milazim Zeqiraj: 11 Marsi 1981 ishte fillimi për një Kosovë ndryshe 14 janar ‘90/ Demostrata e Shkodrës që i parapriu rënies së regjimit komunist Jusuf Buxhovi: Rekrutimi i dhunshëm, Masakra e Tivarit dhe përgjegjësia e partizanëve shqiptarë Jusuf Buxhovi: Vendosja e administratës ushtarake në Kosovë, terrori ushtarak dhe vrasja e Milladin Popoviqit Jusuf Buxhovi: Zgjerimi i Lëvizjes së Rezistencës Kombëtare dhe Lufta e Drenicës Jusuf Buxhovi: Ripushtimi jugosllav i Kosovës dhe rezistenca kombëtare Jusuf Buxhovi: 'Çlirimi' i Kosovës nga partizanët shqiptarë dhe jugosllavë dhe ripushtimi sllavo-komunist Jahja Drançolli: Bombardimet dhe agresioni i shtetit serbo-malazez në qytetin e Dubrovnikut Gëzim Llojdia: Si ishte mbledhja e parë e parlamentit të vitit 1923?

Gallery

Pëllumb Gorica: Magjia e bukurive të nëntokës sulovare
Fotaq Andrea: Një vështrim, një lot, një trishtim – o Zot sa pikëllim!
Pëllumb Gorica: Grimca kënaqësie në Liqenin e Komanit
Shkolla Shqipe “Alba Life” festoi 7 Marsin në Bronx
Kozeta Zylo: Manhattani ndizet flakë për Çamërinë Martire nga Rrënjët Shqiptare dhe Diaspora