E diele, 14.04.2024, 07:10 PM (GMT+1)

Shtesë » Lajme

Flet Dr. Hamed Abdel-Samad

E marte, 20.01.2015, 08:00 PM


INTERVISTË E HUAZUAR nga „WELT.DE“

Flet Dr. Hamed Abdel-Samad (1972) Egjipt-Mynih.

WELT ONLINE:  Ju shkruani në librin tuaj të ri, se jeni konvertuar nga besimi në dituri. Pra ju tash jeni i ditur, por nuk jeni besimtar?

Hamed Abdel-Samad:  Jo. Për mua besimi personal është një çështje për të cilën nuk do të duhej të flitet. Në të vërtetë, besimi nuk hyn në asnjë kategori. Jam konvertuar nga një besim, siç e interpretojnë sot shumica e muslimanëve: si një ndërtesë e mbyllur, si një e vërtetë absolute. Të besosh, porse, do të thotë për mua, të jeshë gjithmonë në kërkim.

WELT ONLINE:  Kjo do të thotë pra, çdo individ e bën besimin e vetë me veten e tij, dhe nuk e merr të servuar prej të vetëquajturve autoritete?

Abdel-Samad:  E saktë. Jo përgjigjje të gatshme, jo të vërteta të gatshme. Jam konvertuar nga besimi në dituri, në të cilën unë provoj, të mësoj më shumë mbi religjionin tim, historinë dhe gjuhën me të cilat pastaj mund të sfidohem në mënyrë kritike. Kjo është ajo, për çfarë sipas meje, momentalisht ka nevojë të ngutshme Islami.

WELT ONLINE:  A e keni fjalën për këtë, nëse në librin tuaj kërkoni, që Islami duhet t´i nënshtrohet një inventure?

Abdel-Samad:  Po, e saktë.

WELT ONLINE:   Dhe si mund të duket një inventurë e tillë e Islamit?

Abdel-Samad:  Inventurë, ose më mirë: Insolvencë e rregulluar, do të thotë që bota islamike duhet të ndahet nga valigjet e rënda, të cilat e pengojnë udhëtimin e tij në ardhmëri?

Në këto valigje gjendet  për shembull paprekshmëria e religjionit. Kjo ka të bëj me një imazh absolut të Zotit, i cili për diktaturat është bërë një shablon. Në këto valigje rëndojnë idole dhe armiq të rrejshëm dhe një përcetim i jashtëkohshëm për shoqërinë me një pikëpamje absurde për raportin midis burrit dhe gruas. Kjo e  stagnon të menduarit.

Për të gjitha mizeriet dhe problemet fajësohet perëndimi. Përmes kësaj nuk krijohet kurrfarë dinamike pozitive, e cila është e domosdoshme për një ndryshim.

WELT ONLINE:  Pra, çka i duhet Islamit:një rilindje apo një iluminizëm?

Abdel-Samad:  Unë përdorë shprehjen revolucion mendor ose përtëritje mendore, një moment të sinqeritetit me vetveten.

WELT ONLINE:   A është Islami për këtë parimisht i paaftë për ndryshime?

Abdel-Samad:  Unë nuk ua mohoj njerëzve këtë aftësi, dhe qëllimi im parësor ka të bëj me njerëzit. Nëse nuk do të kisha besuar në këtë, nuk do ta kisha shkruar librin.

WELT ONLINE:  Ju si njëri prej  pak myslimanëve  keni biseduar me Fleming Rose, redaktorin e atij fejtonit të gazetes daneze e cila kishte botuar karikaturat e kontestuara të Muhamedit. A ju bindi, a kishte të drejtë?

Abdel-Samad:   Kurrë nuk më ka interesuar nëse Fleming Rose ose Thilo Sarrazin të drejtë kanë, apo kushdoqoftë. Fjala është, se të gjithë kanë të drejtë, ta thonë këtë, apo ta bëjnë atë. Si mysliman ne duhet ta akceptojmë këtë. Ne duhet të sillemi ndryshe me emocionet tona, pa tensione.

Zoti Sarrazin nuk na gjuajti me gurë, por me fjalë. Ai ka shfaqur një mendim, paraqiti tezat. Dhe ne mundemi të përgjigjemi me fjalë. Jo me masa, përjashtime nga puna apo kërcënime për jetë.

Demokracia duhet t´i bëj ballë kësaj. Dhe pikërisht me njerëzit me të cilët nuk pajtohemi, duhet të flasim.

WELT ONLINE:  Përse bota arabo/islamike është e paaftë për fjalën, përse nuk është ajo në gjendje, të ballafaqohet në mënyrë të argumentuar me problemet? Reagimet e muslimanëve ndaj kritikave apo qortimeve të shpeshtën janë të dhunshme, ato po shkaktojnë frikë.

Abdel-Samad:  Kjo është një Symptom(pra, më shmë se sa një shenjë!v.p.) e rënies së një kulture të lashtë. Bota islame nuk mund të pajtohet me faktin që në botë nuk luan më rol udhëheqës. Ndjehet e ofenduar, por edhe më tutje angazhohet për kontributin e saj kulturor...

WELT ONLINE:...e cila edhe ka ekzistuar...

Abdel-Samad:…  ...për këtë ne sot fatkeqësisht nuk mund të blejmë DONERA, mirëpo Islami po, ka pasur një kohë të lulëzimit të tij. Edhe sot e kësaj dite nga ky fakt, ndjehet prirja e përparësisë morale kundruall perëndimit, në të vërtetë kundruall pjesës tjetër të botës. Mirëpo kësaj të drejte i mungon substanca. Nuk ka argumente që do të flisnin për atë që mund të fliste Islami sot.

As nga aspekti shkencor as nga aspekti kulturor nuk shohim kontribute nga bota Islame, që do t´i shërbente njerëzimit. Kjo shpie tek njëfarë shizofrenie: në njërën anë kompleksi i inferioritetit kundruall botës perëndimore, dhe nga ana tjetër vizione (të gjithëfuqishme) superiore.

Në njërën anë mungesa e opsioneve dialoguese, ndërsa nga ana tjetër sikleti, për të bërë gjithësesi diçka. Nga kjo rezulton izolimi, prej nga rrjedhimisht një pakicë po shkon kah dhuna dhe terrori, që fatkeqësisht hë për hë kjo po i bie telit.

WELT ONLINE:  Ju po flisni edhe për atë se si Izraeli në mënyrë permanente ua mban pasqyrën përpara arabëve, duke ua përkujtuar se në ç´farë stagnimi ekonomik e shoqëror kanë mbetë. A mos është edhe kjo një arsye e urrejtjes së tyre ndaj hebrenjve?

Abdel-Samad:  Po. Izraeli është një shembull se si edhe në Lindjen e Afërme mund të ketë ekonomi të lulëzuar, në çift me  bazat  themelore të demokracisë. Pra, nuk mvaret prej regjionit por prej qendrimit mendimtar shpirtnor. Nga cionizmi lindi një shtet demokratik, i cili përkunder të gjitha konfrontimeve ushtarake, arriti të mbetet demokratik.

Të njejtat konfrontime liderëve arabë u shërbyen si arsyetim, që të drejtën për luftë ta shndërrojnë në gjendje të përhershme lufte dhe të mos e lejojnë demokracinë.

Bota arabo/islamike e ka huqur trenin e modernes, dhe nuk i mbetet asgjë tjetër, përveç se të ngelë mbi binarë dhe ta mallkojë lokomotivistin/ dhe ky është perëndimi.

WELT ONLINE:  Ju thoni, Islami si kulturë po shkon kah humbëtira. A ka shpëtim, apo një xixë shprese për shembull në Indonezi, në Turqi, apo në shtetet e Golfit? Kush është flamurtar i zhvillimit pozitiv?

Abdel-Samad:  Nuk ka flamurtar, ka vetëm karnevalistë. Turqia tregonte një zhvillim të kënaqshëm, si frut i sekularizimit. Megjithatë, tash po hetohen zvarrisje të shumë këtyre proceseve. E njejta gjë vlen edhe për Malajzinë dhe Indonezinë, tek të cilat pati hapa shembullorë. Mirëpo ndikimi i këtyre mbi 57 shtetet islamike të botës, është i vogël.

Përkundrazi, ndikimi teologjk i Arabisë Saudite ose i Egjptit mbi këto të ashtuquajturat shtete reformuese prapë po rritet. Në këto shtete me ndikim të madh detyrat shëpiake porse nuk janë kryer. Gjithëçka që me dekada u fsheh nën tepih, tash po del mbi sipërfaqe. Shtëpia pothuajse është bërë e pabanueshme sepse po kundërmon.

Shumëçka është dashur të bëhet para njëqind vjetësh për të mundur sot në njëfarë mase të jeshë në nivelin e botës. Në vend të kësaj po shkohet fuqishëm në drejtimin e reislamizimit në vend të hapjes dhe demokratizimit.

Tatëpjeta e botës islamike është konsekuencë logjike e një politike të gabueshme disa vjeçare identitare dhe arsimore si dhe e një raporti asimetrik kundruall perëndimit, që bazohet në paranojë dhe në sehirllëk.

WELT ONLINE:   Çka mendoni me marrëdhëniet asimetrike?

Abdel-Samad:  Nuk po ndodhë më frytnimi i ndërsjellë, bota islamike ka pushuar së përfituari nga dija e të tjerëve. Në Mesjetë kultura islame ka qenë prise, sepse ishte më kooperative dhe më e aftë për t´u integruar në dijet e të tjerëve. Veprat e grekëve të vjetër u përkthyen dhe u zhvilluan më tej. Njeriu ishte i hapur dhe kurreshtar, ekzistonte bashkëpunimi mes persianëve, hebrenjve, dhe të krishtërëve dhe kështu krijuan një kulturë. Tashti dominon frika, dyshimi, gëzimi për dëmin e tjetrit nëse dija dështon po e zëmë nëse ndonjë hulumtues i famshëm i gjeneve vdes nga kanceri, ose nëse anija kozmike rrëzohet. Shumë myslimanë rrinë këmbëkryq duke u ushqyer me pafuqinë e tyre, dhe me sedrën e fyer. Ky nuk është ushqim i shëndoshë.

WELT ONLINE:  Pra, a mos po shkojmë pakthyeshëm kah një ndeshje ballëpërballë mes qytetrimeve, siç ka prognozuar Samuel Huntington?

Abdel-Samad:  Kjo po ndodhë tashmë, jo vetëm midis perëndimit dhe botës islamike, por edhe midis shteteve islame/midis gjakimit të Frymës për Hapje dhe presionit për  konformitet, midis inovacionit, dhe kontinuitetit. Shumë myslimanë të rinj po i lëshojnë strukturat e vjetra dhe po kërkojnë përgjigjje të reja.

Mirëpo këta nuk po gjejnë infrastrukturë demokratike, as shoqëri civile, të cilat do të mund t´i drejtonin këto energji. Për këtë shkak këto energji derdhen në kaos dhe dhunë. Prej kësaj ushqehet fundamentalizmi.

WELT ONLINE:  Në ripërtëritjen e botës islamike a mund të luajnë ndonjë rol intelektualët myslimanë në Diasporë?

Abdel-Samad:  Po, njësoj si disidentët rusë në kohën e Bashkimit Sovjetik, si Solschenizyn/i apo Sacharov/i. Këta braktisen sistemet e tyre, publikuan krimet e këtij sistemi, dhe /kjo është vendimtare/, këto publikime këta i bënë në gjuhën e tyre amtare. Veprat e tyre u lexuan atje ku duhej të fillonin  ndryshimet.

Diaspora myslimane porse nuk e bënë këtë, këta duartrokiten në vendet e tyre mikpritëse, por në vendet islamike nuk i njeh askush.

Myslimanët që jetojnë këtu në Europë, e kanë një shansë të madhe për të bërë një cezurë, për të krijuar një teologji të re, të liruar nga sundimtarët dhe përkatësia autoritare. Në vend të kësaj, atë që e kanë sjellë nga vendlindja e konservojnë, dhe e quajnë identitet.

WELT ONLINE:  Ju flisni një gjuhë të qartë, për shumëkend kjo është e tepruar.

Abdel-Samad:   Po, unë flas haptas. Kur them se Islami ndoshta kishte një lindje të deformuar, njerëzit distancohen nga unë, madje edhe intelektualë sekularë. Këta nuk duan ta dëgjojnë këtë.

WELT ONLINE:  A mos e keni thënë ndonjëherë këtë?

Abdel-Samad:  Po. Dhe kam përjetuar reagime të këqia. Them gjithashtu, se na duhet një diskurs postkuranor, ne nuk duhet që gjithëçka të ndërlidhim me kuranin. Këtë duhet ta lëmë pas nesh, duhet të kërkojmë përgjigje të reja përmes dialogut, jo përmes shpalljes hyjnore. Ana spirituale e Kuranit është e vleftshme për të gjitha kohërat.

Ana juridike/politike porse është krijuar për t´i rregulluar marrëdhëniet e një bashkësie paramoderne në shekullin VII në qytetin Medina, dhe nuk ka çka të kërkojë në shekullin 21. Shumë të ashtuquajtur reformatorë flirtojnë me modernen, duan të ´flejnë´ me të, por nuk duan të mbeten me ´barrë´. Ky është një mashtrim. Duhet të bëhemi më konsekuentë dhe të flasim më qartë. Ne nuk kemi kohë.

Po shkojmë drejt një katastrofe: resurse që po hargjohen, një armatë disamilionëshe e të paarsimuarve në një paperspektivë, shtrëngesat me rezervat e ujit të pijshëm/ju lutëm ku do të na shpjerë kjo? Nëse gjithëçka hallakatet, atëherë do të përjetojmë dyndjen më të madhe të të gjitha kohërave të popujve drejt Europës. Kjo nuk është punë e frikës, kjo është punë e pasnesërme.

WELT ONLINE:  Kundërshtarët e juaj më të rreptë ju quajnë heretik dhe duan që t´iu heshtin.

Abdel-Samad:  Unë jam një heretik në kuptimin pozitiv. Ne kemi nevojë për më shumë njerëz të cilët do ta privatizonin kuranin. Një reformë në botën islamike do të bëhet vetëm atëherë kur ´heretikët myslimanë´ do të munden pa drojë të marshojnë rrugëve. Brenda dy javësh do të dal nga shtypi libri im, edhe në arabisht, madje në vendlindjen time në Egjipt. Kah mesi i tetorit vetë do të shkoj atje dhe do të prononcohem publikisht.

WELT ONLINE:   Por kjo është e rrezikshme, a nuk keni frikë?

Abdel-Samad:   Do të shkoj, përndryshe e gjithë kjo nuk ka fare kuptim. Kur të prezantosh teza të tilla, duhet të jeshë i gatshëm edhe për diskutime të pastajme. Vetëm kështu krijohet dinamika, një libër vetvetiu nuk mund ta kryej krejt punën.

Marr shumë emajla nga të rinjtë të cilët i diskutojnë me mua tezat e mia. Vetëm kështu lëshon rrënjë diskursi, ashpërsisht në thelb të çështjes, por me respekt në dialog. Unë e flas qartë dhe ashpër, atë që e mendoj, por njerëzve të cilët i kritikoj, nuk ua marr dinjitetin.

WELT ONLINE:  A shpresoni?

Abdel-Samad:  Shikoni, nëse një pyll digjet, në vendin e shkatërruar nga zjarri, rriten prapë drunjtë. Nëse pylli, shtigjet e të cilit nuk shihen më, menaxhohet keq dhe nis e merr teposhtëzen, atëherë ndoshta nuk është zhvillim i keq, nëse atë e mbulojnë flakët. Po them:lëreni le të digjet, dhe na lini në një fillim të ri!

© Axel Springer AG 2012

Përktheu nga gjermanishtja: Arif Kutleshi



(Vota: 1)

Komentoni
Komenti:


Gallery

Pëllumb Gorica: Magjia e bukurive të nëntokës sulovare
Fotaq Andrea: Një vështrim, një lot, një trishtim – o Zot sa pikëllim!
Pëllumb Gorica: Grimca kënaqësie në Liqenin e Komanit
Shkolla Shqipe “Alba Life” festoi 7 Marsin në Bronx
Kozeta Zylo: Manhattani ndizet flakë për Çamërinë Martire nga Rrënjët Shqiptare dhe Diaspora