Speciale

Qazim Namani: Konferenca për ruajtjen dhe konservimin e monumenteve të trashëgimisë kulturore në Kosovë

Konferenca ndërkombëtare për donatorë, e organizuar nga UNESKO, në bashkëpunim me Kombet e Bashkuara, Misionin Administrativ në Kosovë UNMIK, Këshillin e Evropës dhe Komisionin Evropian, për ruajtjen dhe konservimin e monumenteve të trashëgimisë kulturore në Kosovë, organizuar në vitin 2004...

Sabile Basha: Lëvizja ilegale patriotike shqiptare në Kosovë, 1945–1990 (49)

Pas mbërritjes në anën e Kamenicës, Gjon Serreqi e vlerëson të domosdoshme të vizitojë një nga ish-nxënësit e tij më të afërt, Ismet Dërmakun, i cili jetonte në fshatin Shipashnicë e Epërme. Ky veprim nuk ishte i rastësishëm, por një shprehje e lidhjes së ngushtë që Gjoni ruante me...

Qazim Namani: Programi rajonal për Trashëgiminë kulturore dhe natyrore në Evropën Juglindore

Programi rajonal për Trashëgiminë kulturore dhe natyrore në Evropën Juglindore 2003-2005, që duhet të hartoheshin dokumente të rëndësishme për monumentet e trashëgimisë kulturore e historike në Kosovë.Në listën e ekspertëve për hartimin e PTA-ve, ishin angazhuar ekspertët më të njohur në fushën e trashëgimisë...

Bedri Tahiri: Ftonjtë e Tahirit

Tahiri kishte ardhur n? k?t? bot? në janarin e eg?r e me bor? t? vitit 1894. Galica e tij asokohe numëronte pak shtëpi, t? vogla përdhese, strukur te k?mb?t e Suk?s s? Madhe, bri K?rshit t? Hutit. Qe i biri i Shaban Tahirit, kryeplakut galicas, i cili shquhej për urtësi, burrëri, trim?ri e bujari...

Ndue Dedaj: Marie Kaçinari, heroina e Gjakovës

Një grua që nuk është një mit! Vajzë shkodrane myslimane, që pas martesës me një mirditas-kaçinaras në Gjakovë, konvertohet në katolike. Këtu fillon ngjarja, që shtegton kancelarive të shteteve; në tokë, në det, në kohë...

Sabile Basha: Lëvizja ilegale patriotike shqiptare në Kosovë, 1945–1990 (48)

Gjon Serreçi përfaqëson një nga figurat më të rëndësishme intelektuale dhe një nga personalitetet më me ndikim të Lëvizjes Nacional Demokratike Shqiptare në Kosovë. Roli dhe prania e tij në këtë lëvizje nuk ishin vetëm rezultat i kushteve historike të kohës, por edhe i një formimi të...

Syrja Etemi: Nga Kërpena e Petrushjani – në Neproshten

Studimi i toponimisë dhe i vazhdimësisë së vendbanimeve përbën një nga çështjet themelore të historiografisë mesjetare dhe osmane në rajonin e Pollogut. Ndryshimet e emrave të fshatrave, zhdukja ose shfaqja e tyre në burime të shkruara, si dhe ruajtja e kujtesës kolektive përmes gojëdhënave, paraqesin një fushë...

Dorian Koçi: Fillimi i një rrugëtimi të shenjtë për gjuhën dhe kulturën arbërore

Gjon Buzuku ishte prift katolik, famullitar i një kishe në Shqipërinë Veriore, me shumë gjasë në hapësirën e dioqezës së Sapës ose Shkodrës. Ai konsiderohet një nga lëvruesit më të rëndësishëm të hershëm të gjuhës shqipe, jo vetëm për faktin se botoi librin e parë në shqip, por sepse me veprën e tij konsolidoi traditën e shkrimit të shqipes...

Sabile Basha: Lëvizja ilegale patriotike shqiptare në Kosovë, 1945–1990 (47)

Pas largimit të imponuar nga shtëpia e vëllait, Cafoja u zhvendos në Shtojë, një vendbanim i njohur për arkitekturën karakteristike të shtëpive dykatëshe: kati i poshtëm shërbente për të strehuar bagëtitë, ndërsa kati i sipërm ishte hapësira ku jetonin anëtarët e familjes...

Qazim Namani: Zhvillimi i arsimit në tokat shqiptare pas pushtimit nga P. Osmane

Pas pushtimit të Kosovës nga P. Osmane filloi dhe përhapja e arsimit në këto treva më qëllim të edukimit dhe asimilimit të komuniteteve tjera të pushtuara.Ndër shkollat e para që u hapen në Kosovë ishin Mejtepet, në këto shkolla mësohej leximi, dhe këndimi i Kuranit, shkrimi i shkronjave arabe. Medresetë ishin shkolla...

Mark Palnikaj: Beteja e Dytë e vitit 1448 në Kosovë dhe ndikimi i saj në zhvendosjen dhe islamizimin e popullsisë së Kosovës

Beteja e Kosovës e vitit 1448, nga organizatorët e saj ishte planifikuar si një luftë e koalicionit të vendeve me popullsi të krishterë kundra pushtuesit turk. Sipas parashikimit, në këtë koalicion do të ishin të përfshira forcat e Janosh Huniadit dhe 20 mijë luftëtar shqiptar të komanduar nga Skëndërbeu por edhe aleatë të tjerë fqinj të Hungarisë dhe...

Sabile Basha: Lëvizja ilegale patriotike shqiptare në Kosovë, 1945–1990 (46)

Simon Gjoka, nga fshati Shën Gjergj, përfaqëson një nga figurat më të spikatura të solidaritetit dhe besnikërisë së asaj kohe. Ai ishte gjithmonë i gatshëm të hapte dyert e shtëpisë së tij për Cafo Begun—pa kushte, pa frikë dhe pa hezitim. Qoftë ditë apo natë, verë apo dimër...

Lutfi Alia: Shën Nënë Angjelina Arbërore (5)

Një vend të veçantë në historinë e kishës ortodokse europiane dhe arbërore ka Shën Nënë Angjelina, themeluesja e shumë manastireve dhe kishave, e kanonizuar shenjëtore nga Patriakana e Kostantinopojës, e adhuruar dhe e nderuar nga besimtarët e dhjetë shteteve europiane, ku Ajo kishte shtrirë aktivitetin si kryemurgeshë...

Sabile Basha: Libri si monument për Ylfete Humollin

Diku mes qershorit dhe korrikut të vitit 2025, , në një verë që rrëshqiste qetë pa lënë shumë gjurmë, miku im dhe shkrimtari nga Besiana (Podujeva), Ramë Oraca, m’u drejtua me një kërkesë të thjeshtë në formë, por të thellë në peshë emocionale dhe kuptimore: të shkruaja për heroinën...

Sabile Basha: Lëvizja ilegale patriotike shqiptare në Kosovë, 1945–1990 (44)

Pasi Cafoja u detyrua të largohej nga Shkodra dhe të vendosej në Krajë, një hap të ngjashëm, megjithëse në drejtim të kundërt, ndërmori edhe Hodo Alibegu. Ai zgjodhi të shkojë drejt Tiranës, duke ndërruar mbiemrin në Osmani, një veprim i diktuar nga rrethanat e kohës dhe...

Sabile Basha: Lëvizja ilegale patriotike shqiptare në Kosovë, 1945–1990 (43)

Me kalimin e kohës, thirrjet për likuidimin e Cafo Beg Ulqinit dhe familjes së tij po bëheshin gjithnjë e më të shpeshta dhe më të hapura. Klimën e frikës e ndiente çdo bashkëkohës i tyre, por mbi të gjitha e ndiente vetë Cafoja, i cili e kuptoi se qëndrimi në Ulqin nuk ishte më i mundur....

Sabile Basha: Lëvizja ilegale patriotike shqiptare në Kosovë, 1945–1990 (42)

Lufta e Dytë Botërore solli tronditje të thella dhe ndryshime rrënjësore në të gjithë hapësirën ballkanike, duke riformësuar kufijtë, pushtetet dhe fatet e popujve. Me 6 prill 1941, Jugosllavia e dalë nga traktatet e Versajës u shemb brenda pak ditësh dhe iu dorëzua forcave gjermane, duke i hapur rrugë një periudhe të re pushtimesh dhe...

Sabile Basha: Lëvizja ilegale patriotike shqiptare në Kosovë, 1945–1990 (41)

Ilegalja shqiptare, edhe pas përfundimit të Luftës së Dytë Botërore, nuk e ndërpreu veprimtarinë e saj të fshehtë. Përkundrazi, ajo u bë edhe më e vendosur, sepse çlirimi i supozuar solli jo liri, por zhgënjim të thellë. Shqiptarët, të shpërndarë nëpër të gjitha trojet e tyre etnike, besuan se gjatë viteve të luftës...

Sabile Basha: Lëvizja ilegale patriotike shqiptare në Kosovë, 1945–1990 (40)

Rrethimi i bunkerëve ishte i plotë, i organizuar me kujdes dhe i kryer me përpikëri ushtarake. Nga çdo anë, terreni ishte nën kontrollin e forcave partizane, duke mos lënë as edhe hapësirën më të vogël për shpëtim apo për manovrim. Luftëtarët shqiptarë, të ngujuar brenda strehës së tyre të...

Sabile Basha: Lëvizja ilegale patriotike shqiptare në Kosovë, 1945–1990 (39)

Figura e Alush Smajlit nuk mund të kuptohet vetëm përmes sakrificës së tij, por edhe nëpërmjet strategjisë dhe vizionit të tij ushtarak, i cili dëshmon për një pjekuri të jashtëzakonshme në kushtet e një lufte të pabarabartë. Ai nuk ishte thjesht një luftëtar i rastësishëm i maleve...