Gjekë Gjonaj: Altin Ujkaj - Ylli trevjeçar i folklorit të Malësisë

Altin Ujkaj

Ylli trevjeçar i folklorit  të Malësisë

Nga Gjekë Gjonaj

Në Malësi, ku plisi i bardhë nuk është vetëm veshje  por simbol dhe ku tupani nuk është vetëm instrument por zemër që rreh për kombin – aty lindi një mrekulli e vogël. Ai quhet Altin Ujkaj, nga fshati Sukruq, me prejardhe nga Bëkajt e Trieshit.

Në historinë e folklorit shqiptar në Mal të Zi, rrallëherë shfaqen talente kaq të hershme dhe kaq të natyrshme sa i këtij vogëlushi, vetëm tre vjeç, por me një dashuri të jashtëzakonshme për vallen, muzikën dhe simbolikën kombëtare shqiptare.

Ai nuk është thjesht një fëmijë që argëtohet me ritme e kostume tradicionale. Ai është një dëshmi e gjallë se trashëgimia kulturore shqiptare vazhdon të jetojë, të rritet dhe të frymëzojë edhe në zemrat më të vogla, me një shpirt që duket se bart kujtesën e brezave.

Malli për instrumentet dhe kostumet  kombëtare

Altini nuk u dashurua vetëm me vallen. Ai u dashurua me shenjat e saj -çakçirët, plisin e bardhë, xhubletën, instrumentet e vjetra. Më së shumti i  pëlqeu tupani. Ai kërkoi nga prindërit t’ia blejnë çakçirët dhe plisin. Nuk ishte kërkesë kapriçioze fëmije. Ishte një dëshirë e formuar, e qartë. Një zgjedhje.

Prindërit, duke parë zjarrin në sytë e tij, ia plotësuan dëshirën. E veshën me kostumin kombëtar të Malësisë së Madhe. Dhe ai e veshi jo si lodër, por si identitet.Që nga ajo ditë, në shtëpinë e tij nuk kishte më vetëm një fëmijë që luante, por një vogëlush që përgatitej.

Zanafilla e një pasioni të rrallë

Interesimi i Altinit për folklorin nisi shumë herët – që në moshën një vjeç e gjysmë. Ai dëgjonte me vëmendje këngët e këngëtarit të mirënjohur malësor Nikollë Nikprelaj dhe përpiqej të vallëzonte me ritmin e tyre.

Fëmijët zakonisht shohin. Altini përjetonte. Ai nuk qëndronte ulur. Ngrihej, zinte vend para ekranit. Fillonte të lëvizte me të njëjtin ritëm. Hapat i ndiqte me saktësi instinktive. Sikur muzika të mos vinte nga televizioni, por nga brenda tij. Ishte diçka më shumë se lojë fëmije. Ishte një thirrje e brendshme. Nuk ishte një reagim i zakonshëm fëmijëror. Ishte një lidhje instinktive me melodinë, me fjalën dhe me frymën e këngës popullore.

Në moshën dyvjeçare, për herë të parë u njoh nga afër me anëtarët e SHKA “Besa” nga Trieshi, ku marrin pjesë edhe kushërirat e tij, Leona dhe Veronika Ujkaj. Ishte pikërisht ajo periudhë kur ai filloi të frekuentojë provat dhe të përjetojë nga afër botën e valltarëve dhe muzikantëve.

Dita simbolike pranë përmendores së Skënderbeut

Një moment i veçantë në jetën e tij të vogël ishte dita kur Presidenti i Republikës së Shqipërisë Bajram Bega vizitoi komunën e Tuzit - Malësinë dhe u vendosën kurorë pranë përmendores së Gjergj Kastriotit-Skënderbeut. Aty, mes atmosferës solemne dhe këngëve folklorike, Altini vallëzoi së bashku me anëtarët e shoqërisë kulturore-artistike.

Ishte një çast simbolik, një fëmijë trevjeçar që lëviz me ritmin e muzikës kombëtare pranë figurës së heroit tonë kombëtar. Një pamje që flet për vazhdimësi, për trashëgimi dhe për identitet.

Hapi i parë publik – në një dasmë familjare

Momentin e parë me tupan nuk e pati në skenë zyrtare, por në një dasmë familjare – në dasmën e djalit të axhës. Aty, mes këngëve, valleve dhe gëzimit tradicional, ai provoi për herë të parë të shoqërojë muzikën me instrumentin e tij. Ishte një çast i natyrshëm, por domethënës. Një fëmijë që nuk druhet nga zhurma e dasmës, por gjen vendin e vet brenda saj.

“Ekspo Trieshi 2025” – çasti i afirmimit publik

Kulmi i paraqitjes së tij erdhi në aktivitetin “Ekspo Trieshi 2025”, ku u prezantua para një publiku më të gjerë. I veshur me çakçirë dhe plisin e bardhë, me tupanin në duar, ai tërhoqi menjëherë vëmendjen e të pranishmëve. Nuk ishte vetëm simpatia e moshës që e bëri të veçantë performancën e tij. Ishte ndjenja e ritmit, përqendrimi i rrallë, eleganca në lëvizje, buzëqeshja e sinqertë dhe vetëbesimi i pazakontë për një fëmijë trevjeçar. E gjithë vëmendja e publikut u fokusua tek ai. Për moshën që ka, një performancë e tillë nuk është parë më parë në skenat e Malësisë.

Një talent që di edhe të këndojë

Altini nuk mjaftohet vetëm me tupanin dhe vallen. Ai di të këndojë disa këngë popullore dhe patriotike, duke i interpretuar me emocion fjalët që flasin për vendin, për historinë dhe për trimërinë. Edhe pse ende i vogël për të kuptuar plotësisht peshën e vargjeve, ai i shqipton me një ndjenjë që të prek.

Një precedent në historinë folklorike

Në përvojën shumëvjeçare të veprimtarisë folklorike shqiptare në Mal të Zi, Altin Ujkaj është rasti më i hershëm i angazhimit aktiv të një fëmije në një shoqëri kulturo-artistike, një precedent në historinë folklorike. Ai është sot ndër anëtarët më të rinj të njohur të një shoqërie folklorike shqiptare në Malësi, një shembull i trashëgimisë së gjallë, një simbol i vazhdimësisë së kulturës sonë.

Çfarë mesazhi sjell Altini?

Historia e tij është më shumë se një histori talenti. Ajo është një mesazh. Në një kohë kur traditat sfidohen nga ritmet e shpejta të kohës moderne, një fëmijë trevjeçar nga Sukruqi dëshmon se folklori nuk është kujtim i së kaluarës, por frymë e gjallë.

Dashuria për këngën, vallen, instrumentete tradicionale dhe kostumet kombëtare mund të lindë që në djep. Dhe kur lind kaq herët,kur tradita zgjedh  më të vëgjëlit, ajo premton një të ardhme të ndritur.

Një dritë në horizont

Altin Ujkaj sot është vetëm tre vjeç. Në duart e tij të vogla, tupani kumbon si një zemër që rreh për Malësinë. Në hapat e tij të vegjël, vallja merr një dimension të ri. Në buzëqeshjen e tij, tradita gjen freskinë e brezit të ri. Ai është një yll i vogël. Por horizonti i tij duket i madh. Dhe ndoshta, pas shumë vitesh, do të kujtojmë se kemi qenë dëshmitarë të fillimit të një rrugëtimi të jashtëzakonshëm në folklorin shqiptar.