Lamtumirë Mërgim Korça!

Mërgim Korça (1932-2026)

Largimi nga jeta i Mërgim Xhevat Korçës është një humbje e ndjeshme për botën intelektuale shqiptare, për diasporën në Shtetet e Bashkuara të Amerikës dhe për të gjithë ata që e njohën si studiues të përkushtuar, si njeri të urtë dhe si zë të kthjellët në debatet historike e kombëtare.

I lindur më 30 dhjetor 1932 në Graz të Austrisë, në një familje me rrënjë të thella atdhetare, ai ishte biri i Xhevat Korçës, ish-ministër i Arsimit në kohën e Shqipërisë Etnike. Fati i familjes së tij u përplas me stuhitë e historisë shqiptare, duke lënë gjurmë të thella në jetën dhe ndërgjegjen e tij. Kjo përvojë do të bëhej më vonë një nga shtysat morale që e udhëhoqën në kërkimin e së vërtetës historike.

Me profesion inxhinier mekanik, Mërgim Korça u shqua për aftësitë e tij krijuese dhe kërkimore. Ai projektoi dhe zbatoi sisteme origjinale makinerish bujqësore, disa prej tyre unikale në llojin e vet, si dhe mbrojti studime në fushën e motorëve. Për kontributin e tij u nderua me titullin e lartë “Punonjës i shquar i Shkencës dhe Teknikës”.

Edhe pasi emigroi në Detroit, SHBA, ai arriti të bëhej pjesë e trupit pedagogjik të Wayne State University, duke dëshmuar se përkushtimi ndaj dijes nuk njeh kufij gjeografikë apo moshe. Megjithëse pasioni për gjuhën dhe letërsinë e kishte shoqëruar që herët, i ndikuar nga i ati, për gati pesëdhjetë vite ai nuk shkroi asnjë rresht në kushtet e diktaturës komuniste. Ishte një heshtje e imponuar nga rrethanat, por jo nga mungesa e mendimit.

Pas rënies së regjimit, fjala e tij shpërtheu me forcë dhe qartësi. Në SHBA ai iu përkushtua analizave historike me synimin për të hedhur dritë mbi të vërteta të shtrembëruara nga ideologjia komuniste, e cila për dekada kishte deformuar shkencat shoqërore dhe kujtesën kombëtare. Me dhjetëra shkrime të botuara në “Zemra Shqiptare” dhe në organe të tjera, ai u bë një nga zërat më këmbëngulës për rivlerësimin e figurave të nëpërkëmbura nga propaganda e diktaturës.

Ndër analizat e tij më të spikatura janë ato kushtuar figurave madhore intelektuale, fetare dhe patriotike, të cilat u baltosën padrejtësisht nga regjimi komunist, si: At Gjergj Fishta, Baba Rexhebi, At Anton Harapi, Peshkopi Iriné Banushi dhe Imam Vehbi Ismaili. Ai trajtoi me thellësi edhe ngjarje si Kryengritja e Malësisë së Madhe e dimrit 1945, si dhe çështje që lidhen me martirët e kombit. Në shkrimet e tij nuk mungonin as analizat e drejtpeshura për figura kontroverse, duke kundërshtuar prirjen për t’i shndërruar kriminelët në “heronj”.

Shkrimet e Mërgim Korçës karakterizoheshin nga dy shtylla të forta: së pari, mbështetja mbi fakte të qëmtuara me kujdes dhe, së dyti, paanësia e studiuesit që e udhëheq lexuesin larg mllefeve dhe paragjykimeve – trashëgimi e rëndë e një epoke të errët. Në moshën kur shumëkush zgjedh qetësinë, ai përqafoi një “thirrje të dytë” si publicist dhe analist, duke sjellë kthjelltësi në debate të mjegulluara nga ideologjitë. Humanizmi i tij, ndershmëria intelektuale dhe besimi se historia duhet të shqyrtohet përmes fakteve dhe analizës kritike e bëjnë veprën e tij një trashëgimi të çmuar.

Sot, kur ai është ndarë nga jeta, mbeten shkrimet, studimet dhe shembulli i një intelektuali që nuk e përdori dijen për hakmarrje, por për drejtësi; jo për ndarje, por për sqarim; jo për zhurmë, por për të vërtetën. Mërgim Xhevat Korça iku fizikisht, por fjala e tij do të vazhdojë të jetojë në ndërgjegjen kombëtare. Kujtimi i tij do të mbetet i paharruar ndër ata që besojnë se historia nuk duhet të jetë vegël e ideologjisë, por dritë e së vërtetës.

Redaksia e “Zemra Shqiptare”, me dhimbje të thellë, shpreh ngushëllimet më të sinqerta familjes Korça, të afërmve, miqve dhe gjithë bashkëpunëtorëve të tij. Për vite me radhë, ai ishte një nga zërat më seriozë dhe më të respektuar të faqes sonë, duke kontribuar me dhjetëra shkrime që ndriçuan të vërteta historike dhe forcuan ndërgjegjen kombëtare. Humbja e tij është një boshllëk i madh për “Zemra Shqiptare”, por trashëgimia e tij intelektuale do të mbetet pjesë e pandashme e arkivit dhe misionit tonë.

I përjetshëm qoftë kujtimi i tij!