Fejzulla Berisha: Nga urtia e Rugovës te diplomacia e Rambujesë - arkitektura historike e lirisë dhe shtetit të Kosovës

Nga urtia e Rugovës te diplomacia e Rambujesë: arkitektura historike e lirisë dhe shtetit të Kosovës

Një lexim editorial mbi legjitimitetin politik, sakrificën kombëtare dhe diplomacinë shtetformuese

Ekskluzivisht për gazetën "Zemra Shqiptare"

Nga Prof. Dr. Fejzulla Berisha

Historia moderne e Kosovës nuk mund të shkruhet me fjali të shkurtra, as të reduktohet në interpretime të pjesshme apo të njëanshme. Ajo është një histori e ndërtuar mbi sakrificë, vizion kombëtar dhe diplomaci shtetformuese, një histori ku secila periudhë ka vendosur gurin e vet themeltar në ngritjen e shtetit të sotëm të Kosovës.

Në këtë kuptim, vlerësimi i diplomatit austriak Wolfgang Petritsch, se një lider shqiptar ka shkruar historinë e re të kombit shqiptar dhe më gjerë — fjala është për Hashim Thaçin, kryesuesin e delegacionit të popullit shqiptar në Rambuje — merr një domethënie të veçantë historike dhe diplomatike.

Ky nuk është thjesht një vlerësim personal. Ai përbën një dëshmi të drejtpërdrejtë që vjen nga një figurë e diplomacisë evropiane, e cila ishte vetë pjesë aktive e procesit më vendimtar në historinë moderne të Kosovës: Konferencës së Rambujesë.

Themelet e legjitimitetit ndërkombëtar

Por kjo histori e re nuk fillon në Rambuje. Ajo fillon me urtinë shtetformuese të Ibrahim Rugovës, i cili me filozofinë e rezistencës paqësore i dha Kosovës legjitimitetin moral dhe diplomatik para botës demokratike. Rugova ndërtoi themelet e besueshmërisë ndërkombëtare, duke e paraqitur çështjen e Kosovës si një kërkesë të drejtë për liri, dinjitet dhe vetëvendosje.

Ky ishte momenti kur Kosova fitoi zërin e saj në arenën ndërkombëtare dhe kur çështja shqiptare mori dimensionin e një kauze të drejtë politike dhe juridike.

Prekazi si vula morale e lirisë

Mbi këtë themel u ngrit epopeja e Adem Jashari dhe Prekazit heroik. Sakrifica e Jasharajve nuk ishte vetëm një akt i rezistencës; ajo u shndërrua në aktin themelues të ndërgjegjes kombëtare shqiptare dhe në vulën morale të luftës çlirimtare.

Prekazi i dha Kosovës legjitimitetin e gjakut, të flijimit dhe të drejtës historike për liri. Aty liria mori kuptimin e saj më të lartë: sakrificën sublime për atdhe.

Rambujeja – prova e diplomacisë shtetformuese

Më pas, historia hyri në fazën e saj diplomatike më të ndërlikuar dhe më vendimtare. Në Konferencën e Rambujesë, delegacioni shqiptar përfaqësonte jo vetëm një grup politik, por tërë rrugëtimin historik të popullit të Kosovës: urtinë e Rugovës dhe sakrificën e Jasharit.

Pikërisht në këtë moment historik, në krye të delegacionit, Hashim Thaçi u dëshmua si figurë e aftë për të përballuar sfidën e diplomacisë ndërkombëtare, duke artikuluar kërkesën legjitime të popullit shqiptar për liri dhe mbrojtje ndërkombëtare.

Aty u pa qartë se lidershipi shtetëror nuk është vetëm çështje pozite apo funksioni formal, por mbi të gjitha çështje e aftësisë për ta përfaqësuar kombin në çastet kur historia vendoset në tryezën e fuqive botërore.

Në Rambuje, Thaçi dëshmoi aftësi politike, shkathtësi negociuese dhe pjekuri diplomatike, duke kaluar nga dimensioni i rezistencës në dimensionin e diplomacisë shtetformuese. Kjo është arsyeja pse epiteti i dhënë nga Petritsch ka peshë të veçantë.

Ai vjen nga një diplomat që ishte dëshmitar i drejtpërdrejtë i këtij procesi dhe që e pa nga afër mënyrën se si delegacioni shqiptar, nën kryesimin e Thaçit, u përball me sfidën historike të Rambujesë.

Trekëndëshi i artë i shtetformimit

Prandaj, historia e Kosovës duhet lexuar si një trekëndësh i artë historik:

Rugova – Jashari – Rambujeja.

Rugova i dha zërin diplomatik, Jashari i dha vulën e sakrificës, ndërsa Rambujeja e shndërroi këtë aspiratë në proces ndërkombëtar drejt lirisë dhe shtetit.

Ky është boshti mbi të cilin u ndërtua Republika e Kosovës dhe mbi të cilin vazhdon të qëndrojë kujtesa historike e kombit shqiptar.

Në fund, historia e Kosovës është histori e urtisë, e gjakut dhe e diplomacisë — një histori që do të mbetet përjetësisht në themelin e shtetit dhe identitetit tonë kombëtar.