Driton Gashi: Mes dy horizonteve

Mes dy horizonteve

Nga Driton Gashi

Në mëngjeset e hershme të Prishtinës, drita shpërndahej butë mbi çatitë e kuqe dhe mbi rrugët që zgjonin hap pas hapi qytetin. Kodrat përreth rrinin si rojtarë të heshtur, ndërsa larg, fushat e Kosovës valëviteshin në erën e lehtë si një det i artë. Kishte diçka të thellë në atë tokë, një ndjenjë përkatësie që nuk shpjegohej me fjalë, por ndjehej në frymëmarrje.

Përtej oqeanit, në Shtetet e Bashkuara të Amerikës, qiellgërvishtësit e New York-ut ngriheshin krenarë drejt reve. Dritat e mbrëmjes pasqyroheshin mbi ujërat e detit, dhe qyteti gumëzhinte me një energji të pandërprerë. Ishte një botë e madhe, plot ritëm, ambicie dhe hapësirë.

Mes këtyre dy botëve jetonte familja Përvizaj.

Vitet në Amerikë ua kishin mësuar disiplinën, punën dhe guximin për të ëndërruar. Por në zemër mbanin Kosovën. Babai shpesh fliste për Hasin, për tokën e thatë e burrat e fortë, për sofrat ku buka ndahej me nder. Atdhedashuria për të ishte amanet. Ishte diçka që duhej jetuar, jo vetëm kujtuar.

Kthimi në Prishtinën e viteve tetëdhjetë ishte akt i kësaj dashurie. Ishte një dëshmi se rrënjët nuk harrohen. Në ditët e para, shtatë fëmijët përballeshin me gjuhën shqipe si me një pasqyrë të re të vetes. Në oborrin e shkollës, Agroni më pyeti me zë të ulët:

"Do të më ndihmosh nëse gaboj?"

"Ne jemi bashkë këtu," i thashë. "Kjo është shtëpia jote."

Dhe ashtu ishte. Atdhedashuria e tyre nuk ishte e zhurmshme; ishte e qetë dhe këmbëngulëse. Në çdo përpjekje për të shqiptuar saktë një fjalë, në çdo përkushtim për të kuptuar historinë e vendit, në çdo dëshirë për t'u bërë pjesë e shoqërisë, ata e jetonin dashurinë për Kosovën.

Shtëpia e tyre në Prishtinë ishte gjithmonë e hapur. Dera nuk mbyllej pothuajse kurrë. Në atë shtëpi gjeje ngrohtësi, bisedë, respekt. Në sofrën e tyre kishte gjithmonë vend për një mysafir më shumë. Nëna e tyre buzëqeshte me një mirësi të rrallë, ndërsa babai fliste me pasion për vendin, për lirinë, për përgjegjësinë që kishte çdo shqiptar.

Mbrëmjeve dëgjonim muzikë amerikane. Adhuronim pa masë zërin e fuqishëm të Whitney Houston-it, ritmin e paharrueshëm të Michael Jackson-it, meloditë e ndjera të Lionel Richie-t. Ato këngë sillnin aromën e Amerikës në zemër të Prishtinës. Ne mësonim anglishten duke i kënduar refrenet me zë të lartë, ndërsa ata e përqafonin shqipen me një përkushtim që na frymëzonte. Ishte si një shkëmbim simbolik: dy kultura që nuk përplaseshin, por bashkëjetonin në harmoni.

Edhe mes neve fëmijëve atdhedashuria pasqyrohej në mënyrën më të thjeshtë. Kur flisnim për Kosovën, për historinë, për të ardhmen, sytë e tyre ndizeshin.

"Ne duhet ta bëjmë vendin tonë më të mirë," thoshte Plorati me një seriozitet që i kalonte vitet e tij.

Në ato fjalë kishte më shumë se entuziazëm rinor; kishte përgjegjësi.

Kur vitet nëntëdhjetë sollën trazira dhe pasiguri, familja Përvizaj u detyrua të kthehej sërish në Shtetet e Bashkuara të Amerikës. Largimi ishte i rëndë, si një perëndim i zgjatur. Por ata nuk u larguan si njerëz të thjeshtë që kërkonin rehati. Ata u bënë pjesë e angazhimit të diasporës shqiptare. Organizuan takime, ndërtuan ura miqësie me kongresmenë dhe politikanë amerikanë, folën për të drejtën e Kosovës për liri. Atdhedashuria e tyre mori formë konkrete: në veprim, në zë, në përkushtim.

Megjithatë, kujtimi i shtëpisë së tyre në Prishtinë mbeti për ne si një vatër e ngrohtë që nuk shuhet. Ata na mësuan se mikpritja është shprehje e shpirtit shqiptar. Se atdheu nuk është vetëm tokë, por lidhje mes njerëzve. Se dashuria për vendin fillon në familje, në gjuhë, në sofër, në respekt.

Mes maleve të Kosovës dhe dritave të New York-ut, familja Përvizaj jeton me një zemër të ndarë, por të plotë. Sepse atdhedashuria nuk është zgjedhje mes dy vendeve; është aftësia për ta mbajtur vendin tënd brenda vetes, kudo që të çon jeta.