Kulturë
At Zef Pllumi në Amerikë: Një autobiografi shokuese
E hene, 07.04.2008, 05:38 PM
Elsa Demo - Shekulli
"Live to tell" është botuar nga "iUniverse". Në qarkullim pjesa e parë e trilogjisë
![]() |
At Zef Pllumi |
Titulli në anglisht "Live to tell" të kujton veprën me kujtime me të njëjtin titull të novelistit Gabriel Garcia Marques, i vitit 2002. Por pater Zefi vëllimin e parë të veprës kapitale të jetës së vetë, dhe në kolanën e dëshmive të ferrit komunist, e botoi për herë të parë më 1995. Titulli shoqërohet në kopertinë me shënimin: "Live to Tell: një histori e vërtetë e persekutimit të klerit në Shqipërinë komuniste".
Në përkthimin anglisht i cili kushton 31.95 dollarë, ky vëllim ka dalë me 292 faqe ku tregohen ngjarjet pas vitit 1944 dhe pasojat e para të regjimit mbi klerin katolik.
"Kjo është autobiografia shokuese e një prifti katolik shqiptar i cili mbijetoi torturat dhe persekutimin komunist për të treguar historinë për padrejtësitë dhe krimet e kryera", thuhet në shënimin e botuesit. Dhe më tej: "Kujtimet e at Pllumit janë një ballafaqim i guximshëm me komunizmin. Fuqia e rrëfimit të tij mbështetet në faktin që pavarësisht përpjekjeve të turpshme, partia komuniste nuk do t'ia dilte mbanë. Ashtu siç pater Pllumi pohon, "Ata mendojnë se njerëzit para se të vdesin janë të frikësuar, por ata nuk e kuptojnë se kur vuajtja mbërrin në një pikë të pashmangshme, asgjë nuk të frikëson më."
Duhet theksuar se "Live to tell" është përkthyer nga Kathleen Schank në bashkëpunim me përkthyesin e mirënjohur shqiptar Petro Zheji.
Ja si e komentonte Schank këtë përvojë pas vdekjes së Fra Pllumit, në shtator 2007: "Ai u nderue në Shqipni por do të nderohet prej shumëkujt edhe tash, mbas vdekjes. Në SHBA ai ka me u ba i njohtun shumë shpejt dhe rrëfimet e tij ma në fund kanë me i mbërritë lexuesit anglishtfolës. I jam mirënjohëse që më dha mundësinë për me krye këtë përkthim dhe me e botue. Përftova kështu ndjenjen e kënaqësisë ngaqë kisha ba diçka të randësishme. E kështu, para disa vjetesh, u pata frymëzue kur fillova përkthimin. Jam e sigurt se ai e dinte se çfarë domethanjet kishte libri për mue, dhe se unë e ndjeja veten me randësi ngaqë m'u dha mundësia për me dhanë ndihmesën teme me i tregue lexuesit amerikan historinë e Atë Zefit, lexuesit amerikan që asht gjithnjë i etun për dije dhe për të vërtetat historike."
At Zef Pllumi u lind më 7 prill 1924 në katundin Mali i Rrencit, rrethi i Lezhës. Që në moshë të vogël hyri në Kolegjin Françeskan në Shkodër. Ndoqi mësimet fillore e të mesme në Lyceun "Yllyricum" në vitin 1942. Për rrethanat e ashpërsimit të luftës, ndoqi mësimet e larta teologjike në Kuvendin Françeskan, në Shkodër. Në 1946 kur u mbyll ky Kuvend, bashkë me klerikë të tjerë e arrestuan më 14 dhjetor. U dënua nga një gjykatë ushatarake në fillim të vitit 1948 me tri vjet burg të cilat i kaloi në Shkodër, ne Beden të Kavajës e në Orman-Pojan të Maliqit. U lirua mbas tri vjetësh e u kthye në Kuvendin Françeskan, te Arra e Madhe në Shkodër. Në vitin 1958 u transferua ndër Malësitë e Dukagjinit, ku ndenji derisa u mbyllën kishat në pranverë 1967. Në fund të shtatorit e arrestuan përsëri dhe u dënua me 25 vjet të cilat i kaloi në Spaç të Mirditës, në Krypore të Vlorës, në Ballsh të Fierit, në Zejmen të Lezhës e në Përparim të Sarandës. U lirua më 11 prill 1989 mbasi kaloi disa sëmundje. Në vitin 1990 u kthye në Tiranë si klerik ku mban meshën e parë të lirë.
Përmes autobiografisë "Rrno vetëm për me tregue", ai dha një leksion së pari njerëzor. Për këtë vepër në vitin 2006 u vlerësua nga Ministria e Turizmit, Kulturës, Rinisë dhe Sporteve me çmimin "Penda e Artë", pak pasi ish-Presidenti i Republikës Alfred Moisiu ta nderonte me titullin e lartë "Nderi i Kombit" si përfaqësues "në mënyrën më bindëse i disidentit politik, luftëtarit antikomunist dhe simbolit të qytetarit të lirë, vizioni i të cilit frymëzohet nga vlerat evropiane". Po atë vit iu botua dhe "Historia kurrë e shkrueme".