Sevdail Hyseni: Përurohet libri “Dëshmitë e një dekade”, si akt i kujtesës historike

Preshevë

Përurohet libri “Dëshmitë e një dekade”, si akt i kujtesës historike

Nga Sevdail Hyseni

Në Preshevë, më 26 mars, u organizua përurimi i librit të autorit Nexhat Agushi, me titull “Dëshmitë e një dekade” - një ditar kujtimesh që përfshin periudhën 1989–1999, një ndër dekadat më të trazuara dhe më vendimtare për fatin e shqiptarëve në Kosovë dhe në Luginën e Preshevës.

Ky përurim u zhvillua në një ambient të përzgjedhur, vetëm me të ftuar, ku morën pjesë konsulentët e librit dhe anëtarë të tjerë rreth njëzet sosh, si dhe personalitete të jetës publike, kulturore e arsimore. Diskutimet e zhvilluara gjatë këtij aktiviteti nxorën në pah rëndësinë e veçantë që ka kjo vepër, jo vetëm si një rrëfim personal, por si një dokument me vlera të qëndrueshme historike.

Takimin e udhëhoqi Shkëlzen Limani, ndërsa për librin folën redaktori Sevdail Hyseni dhe vetë autori, profesor Nexhat Agushi. Në vijim të diskutimeve u përfshinë edhe emra të njohur si: Shkodran Ismaili, Avni Shaqiri, Ramiz Latifi, Nexhmedin Ahmedi, Qëndrim Hetemi, Bilall Maliqi, Xhemaledin Salihu, Sadik Sadiku, Imran Pajaziti, Hysen Saqipi etj., të cilët ndanë vlerësimet e tyre për përmbajtjen dhe rëndësinë e kësaj vepre. Diskutimet u karakterizuan nga një qasje e hapur dhe analitike mbi vlerat e veprës, duke theksuar rëndësinë e saj në planin publicistik, historik dhe studimor.

Pjesëmarrësit vlerësuan librin si një dëshmi autentike e periudhës 1989-1999, e ndërtuar mbi kujtime personale dhe përjetime kolektive, që pasqyron zhvillimet politike, shoqërore dhe kombëtare të shqiptarëve në Kosovë dhe më gjerë. U theksua veçanërisht karakteri dokumentar i veprës, i pasuruar me fakte, data dhe materiale origjinale, duke e bërë atë një burim të rëndësishëm për studiuesit dhe brezat e rinj.

Në diskutime u nënvizua edhe dimensioni edukativ dhe përgjegjësia ndërbrezore për ruajtjen dhe transmetimin e këtyre dëshmive, si një trashëgimi e çmuar historike. Libri u cilësua si një thesar me vlera të shumëfishta - historike, kulturore dhe kombëtare - që ndihmon në ndriçimin e një periudhe të vështirë, por vendimtare për fatin e shqiptarëve.

Libri si dëshmi dhe përgjegjësi historike

Në fjalën e tij, redaktori Sevdail Hyseni theksoi se dekada e fundit e shekullit XX për shqiptarët në ish-Jugosllavi ishte një periudhë e mbushur me dramë, sakrificë dhe përpjekje të pandalshme për liri, drejtësi dhe dinjitet njerëzor. Në këtë kontekst të rëndë shoqëror dhe politik, ku diskriminimi dhe dhuna institucionale ishin pjesë e përditshmërisë, lindte një nevojë jetike: dokumentimi i çdo ngjarjeje dhe çdo përpjekjeje rezistence.

Libri “Dëshmitë e një dekade” paraqet pikërisht këtë përpjekje – një dëshmi të sinqertë dhe të përkushtuar për të ruajtur kujtesën kolektive dhe për të mos lejuar që e vërteta të mbulohet nga harresa. Ai shkon përtej një rrëfimi individual dhe merr dimensionin e një dokumenti të rëndësishëm për studiuesit, historianët, studentët dhe për çdo lexues që kërkon të kuptojë realitetin e asaj kohe.

Një dritare reflektimi për të tashmen dhe të ardhmen

Ky libër nuk është vetëm një arkiv i së kaluarës, por edhe një pasqyrë reflektimi për të tashmen dhe një udhërrëfyes për të ardhmen. Në faqet e tij përshkruhet një realitet ku shpresa dhe frika bashkëjetonin, ku mbijetesa ishte një formë e përditshme e heroizmit dhe ku fjala e shkruar kishte peshën e një dëshmie kundër mohimit të së vërtetës.

Autori përshkon ngjarje kyçe historike, duke filluar nga suprimimi i autonomisë së Kosovës më 1989, dhuna sistematike ndaj shqiptarëve, organizimi paralel institucional, krijimi i LDK-së, rezistenca paqësore dhe ajo e armatosur me UÇK-në, deri te ndërhyrja ndërkombëtare dhe çlirimi i Kosovës më 1999. Por, përtej fakteve historike, libri sjell emocionin, ankthin, shpresën dhe krenarinë e një dëshmitari të drejtpërdrejtë.

Zëri i periferisë që bëhet histori

Një nga vlerat më të mëdha të këtij libri qëndron në faktin se ai i jep zë edhe hapësirave që shpesh kanë mbetur në periferi të historiografisë zyrtare, siç është Lugina e Preshevës. Në këtë mënyrë, vepra krijon një kujtesë alternative dhe autentike, duke plotësuar boshllëqet e narrativës historike dhe duke sjellë në dritë përjetimet e një komuniteti që ka kaluar nëpër sfida të mëdha.

Një thirrje për mosharresë dhe vetëdije kombëtare

“Dëshmitë e një dekade” është njëkohësisht dëshmi dhe thirrje. Dëshmi për ata që e jetuan atë kohë dhe thirrje për brezat e rinj që të mos harrojnë, të mos lejojnë shtrembërimin e historisë dhe të mos pajtohen me padrejtësinë. Siç thotë populli: “Kujtesa është mburojë e kombit”, dhe ky libër është një kontribut i vyer në forcimin e kësaj mburoje.

Përfundim: një vepër që i flet kohës dhe ndërgjegjes

Me një stil të thjeshtë, por të pasur me detaje, libri i Nexhat Agushit përbën një kontribut të rëndësishëm në dokumentimin e së kaluarës sonë kombëtare. Ai nuk është vetëm një rrëfim, por një akt përgjegjësie dhe përkushtimi ndaj së vërtetës historike.

Përurimi i këtij libri në Preshevë nuk ishte vetëm një aktivitet kulturor, por një moment reflektimi kolektiv dhe një rikujtim i domosdoshëm se historia duhet të ruhet, të dokumentohet dhe të transmetohet me kujdes te brezat që vijnë.

Në fund, u shpreh mirënjohje për autorin për kontributin, guximin dhe përkushtimin në dokumentimin e kësaj dekade, duke e konsideruar këtë vepër si një hap të rëndësishëm në ruajtjen e kujtesës kolektive dhe ndërtimin e së ardhmes mbi të vërtetën historike.

Pamje nga pjesëmarrësit e përurimit të librit