Sadbere Emshiu: 'T'uj i ndreç vetullat, i çiti sytë'

''T'uj i ndreç vetullat, i çiti sytë"

Një reflektim kritik për shtetin, imazhin dhe përgjegjësinë në Kosovë

Nga Sadbere Emshiu

Unë, Sadbere Emshiu, nuk flas në emër të diasporës, por si pjesë e saj, duke jetuar dhe vepruar ndërmjet Gjermanisë dhe Zvicrës, me një vështrim të përditshëm mbi zhvillimet në Kosovë dhe mbi mënyrën se si ato prodhohen, interpretohen dhe shiten si brenda vendit, ashtu edhe në hapësirat ndërkombëtare ku jeton mërgata shqiptare.

Ky shkrim është një kolumne personale dhe kritike, që nuk përfaqëson asnjë institucion apo organizatë, por një shqetësim të drejtpërdrejtë qytetar dhe politik.

Ka çaste në jetën e një vendi kur politika nuk është më debat idesh, por shndërrohet në garë imazhesh. Ka çaste kur nuk matet më me rezultate, por me fotografi. Dhe ka çaste kur kjo gjendje fillon të dëmtojë vetë thelbin e shtetit.

Kosova sot është pikërisht në një nga këto çaste.

Pas më shumë se dy dekadash nga lufta dhe shpallja e pavarësisë, qytetari nuk po kërkon më premtime. Ai po kërkon shtet. Po kërkon institucione që funksionojnë pa spektakël dhe pa skenar politik.

Por në vend të kësaj, gjithnjë e më shpesh po sheh një realitet tjetër: politikë që prodhon imazh më shumë se përmbajtje, dhe komunikim që synon bindje emocionale më shumë sesa ndërtim institucional.

Në këtë realitet, dy figura mbeten në qendër të përgjegjësisë publike: Ish-Presidentja Vjosa Osmani dhe kryeministri Albin Kurti.

Të dy erdhën me narrativën e ndryshimit. Të dy u votuan me pritjen e një politike të re. Por sot, pyetja që nuk mund të shmanget më është e drejtpërdrejtë:

A po ndërtojnë shtet apo po menaxhojnë imazh politik?

Kur fotografia zëvendëson shtetin

Në politikën e Kosovës, fotografia po merr gjithnjë e më shumë rol vendimtar. Takimet ndërkombëtare, paraqitjet zyrtare dhe komunikimi në rrjete sociale janë shndërruar në mjet kryesor politik.

Ish-Presidentja Vjosa Osmani shpesh prezantohet në skena ndërkombëtare me imazhe që synojnë të tregojnë sukses diplomatik. Por një pjesë e opinionit publik nuk po sheh më diplomaci të thelluar, por një strategji të kujdesshme imazhi, ku simbolika po zëvendëson përmbajtjen reale të politikës shtetërore.

Rasti më i debatueshëm është fakti që Vjosa Osmani merr dekorim nga Donald Trump.

Ky nuk është një detaj protokollar i thjeshtë. Ky është një zhvillim me peshë simbolike ndërkombëtare.

Donald Trump nuk është figurë neutrale në politikën botërore. Ai është një nga personalitetet më polarizuese të politikës moderne amerikane, që ka ndarë opinionin publik në mënyrë të thellë dhe të vazhdueshme, duke u bërë simbol i përçarjes politike brenda vetë demokracisë amerikane.

Prandaj pyetja nuk është naive, as emocionale. Është thelbësisht shtetërore:

Çfarë mesazhi jep Kosova kur në emër të saj ndërtohen lidhje simbolike me figura që përfaqësojnë ndarje të thella politike në botë?

A është kjo diplomaci e matur, apo politikë e imazhit të shpejtë?

Komunikimi publik si strategji pushteti

Në epokën e rrjeteve sociale, politika në Kosovë po funksionon gjithnjë e më shumë si komunikim i shpejtë, emocional dhe i kontrolluar vizualisht.

Por ky model ka një rrezik të qartë: krijon iluzion shteti, jo shtet real.

Qytetari nuk jeton në fotografi. Ai jeton në ekonomi, në drejtësi, në institucione, në përditshmëri.

Kur politika fokusohet në pamje, ajo fillon të humbasë kontaktin me realitetin social.

Kjo shkëputje nuk është vetëm brenda Kosovës. Ajo shihet qartë edhe në mërgatën shqiptare në Gjermani, Zvicër, Austri dhe Shtetet e Bashkuara të Amerikës — një mërgatë që nuk është më e bindur me simbole politike, por me rezultate konkrete dhe me standard institucional.

Albin Kurti – nga retorika e ndryshimit te testi i realitetit

Kryeministri Albin Kurti erdhi në pushtet me një gjuhë të fortë kundër sistemit të vjetër politik.

Por sot, ai përballet me të njëjtin test që kanë kaluar të gjithë para tij: testin e rezultateve.

Retorika nuk është më kapital politik i mjaftueshëm.

Pyetjet janë të qarta dhe të pamëshirshme:

A është shteti më funksional?

A është drejtësia më e pavarur?

A është jeta e qytetarit më e lehtë?

Nëse përgjigjja mbetet në nivel deklaratash, atëherë ndryshimi mbetet vetëm narrativ politik, jo realitet institucional.

Ibrahim Rugova – simbol që po rrezikohet të instrumentalizohet

Figura e Ibrahim Rugova shpesh përdoret në diskursin politik aktual.

Por kjo përdorje gjithnjë e më shpesh duket selektive dhe taktike.

Rugova nuk ishte simbol i fotografisë politike. Ai ishte simbol i një qasjeje shtetformuese të qëndrueshme dhe institucionale.

Prandaj çdo përdorim i tij si referencë politike e përditshme rrezikon ta zbrazë nga kuptimi historik dhe institucional.

Një sistem që po e ngatërron imazhin me shtetin

Problemi kryesor nuk qëndron tek një individ i vetëm.

Problemi është se politika në Kosovë po shfaq tendencë të qartë: ndërtimin e legjitimitetit përmes imazhit, jo përmes rezultateve.

Kjo krijon një rrezik serioz demokratik: qytetari fillon të votojë për perceptim, jo për performancë.

Dhe kur perceptimi bëhet më i rëndësishëm se realiteti, shteti fillon të humbasë funksionin e tij themelor.

Një kërkesë që nuk është më opsion politik

Në këtë situatë, reflektimi institucional nuk është luks politik. Është domosdoshmëri shtetërore.

Udhëheqësit e Kosovës duhet të përballen me një pyetje që nuk mund të shmanget:

A po ndërtojnë institucione të forta apo po ndërtojnë vetëm komunikim të fortë?

Një dialog i hapur dhe i ndershëm institucional, jo për konsum publik, por për korrigjim të drejtimit politik, është më i vlefshëm se çdo strategji komunikimi.

Përfundim – shteti nuk mbahet me imazh

Kosova nuk ka nevojë për politikë që prodhon fotografi.

Ka nevojë për politikë që prodhon institucione.

Nuk ka nevojë për retorikë që bind për një ditë.

Ka nevojë për rezultate që ndërtojnë besim për vite.

Dhe mbi të gjitha, ka nevojë për udhëheqje që e kupton se pushteti nuk është pronë e imazhit politik, por përgjegjësi e drejtpërdrejtë ndaj qytetarit.

Sepse në fund, historia nuk do t'i gjykojë politikanët për fotografitë e tyre.

Por për atë nëse e kanë ndërtuar shtetin — apo vetëm e kanë përfaqësuar në imazh.

Foto ilustruese: postim publik nga faqja zyrtare e Vjosa Osmanit në rrjetin social