Isuf B. Bajrami: Qytetarët shqiptarë janë për një shtet të fortë ligjor dhe demokratik - prandaj nuk duan të përkulen para padrejtësisë së keqqeverisjes

Qytetarët shqiptarë janë për një shtet të fortë ligjor dhe demokratik; prandaj nuk duan të përkulen para padrejtësisë së keqqeverisjes

Rinia thotë: “Unë dua të jetoj për këtë komb,” atëherë kombi ngrihet më i fortë. Sepse rinia është energjia,është shpresa,është e ardhmja.

Nga Isuf B. Bajrami

Protesta e 24 janarit 2026 në Tiranë: një analizë juridike e sundimit të ligjit, përdorimit të forcës dhe detyrimeve ndërkombëtare të Shqipërisë.

Abstrakt

Protesta e 24 janarit 2026 në Tiranë, e organizuar kundër korrupsionit dhe krimit të organizuar, u përshkallëzua në përplasje mes protestuesve dhe forcave të rendit, duke rezultuar në lëndime dhe shoqërime nga të dy palët. Ky artikull analizon ngjarjen në dritën e standardeve kushtetuese dhe ndërkombëtare, duke e lidhur atë me sfidat e pandëshkueshmërisë dhe kapjes institucionale në Shqipëri. Duke përdorur një qasje analitike juridike, artikulli shqyrton detyrimet e shtetit për garantimin e të drejtës për tubim paqësor, për përdorim të ligjshëm të forcës, për hetim efektiv të incidenteve të dhunës dhe për garantimin e barazisë para ligjit. Analiza bazohet në Kushtetutën e Republikës së Shqipërisë, legjislacionin vendor, Konventën Europiane për të Drejtat e Njeriut (KEDNJ) dhe jurisprudencën e Gjykatës Europiane të të Drejtave të Njeriut (GJEDNJ).

1. Hyrje

Protesta qytetare është një element kyç i demokracisë, i cili i lejon qytetarët të kërkojnë llogaridhënie, të shprehin pakënaqësinë dhe të kërkojnë ndryshime politike. Në një shtet të së drejtës, protesta përbën një mjet të legjitimuar kushtetuesisht dhe ndërkombëtarisht për kontrollin e pushtetit dhe për kërkimin e drejtësisë sociale. Megjithatë, në kontekstin e një sistemi ku korrupsioni, kapja e institucioneve dhe pandëshkueshmëria janë të përhapura, protesta shpesh përshkallëzohet në përplasje me organet e zbatimit të ligjit, duke çuar në lëndime dhe shkelje të të drejtave të njeriut.

Protesta e 24 janarit 2026 në Tiranë shërben si një rast studimi për të vlerësuar se si dështimet e zbatimit të ligjit dhe mungesa e llogaridhënies mund të përkthehen në dhunë dhe në lëndime të protestuesve dhe të forcave të rendit. Në këtë kuadër, analiza synon të vlerësojë përputhshmërinë e veprimeve të shtetit me detyrimet kushtetuese dhe ndërkombëtare, duke u përqendruar tek tre dimensione kryesore:

(i) e drejta për tubim paqësor;

(ii) përdorimi i forcës dhe detyrimi për hetim;

dhe (iii) barazia para ligjit dhe përgjegjësia për korrupsionin.

2. Metodologjia

2.1. Qasja metodologjike

Ky artikull ndjek një qasje analitike juridike (legal doctrinal analysis), duke interpretuar normat kushtetuese dhe ligjore vendore në dritën e standardeve ndërkombëtare. Qasja bazohet në analizën e tekstit ligjor, interpretimin e jurisprudencës së GJEDNJ-së dhe vlerësimin e përputhshmërisë së praktikave të shtetit me detyrimet juridike. Për të shmangur spekulimin, artikulli mbështetet në burime të verifikueshme dhe në triangulim të informacionit.

2.2. Burimet e të dhënave

Për analizën janë përdorur tre kategori burimesh:

1. Burime primare juridike: Kushtetuta e Republikës së Shqipërisë, ligjet vendore (ligji për tubimet, ligji për policinë, Kodi Penal, Kodi i Procedurës Penale, ligji për SPAK), Konventa Europiane për të Drejtat e Njeriut.

2. Dokumente zyrtare dhe raportime institucionale: njoftime të Policisë së Shtetit, deklarata zyrtare të institucioneve, raporte dhe akt-procese publike, kur janë të disponueshme.

3. Burime mediatike të pavarura: raportime të kontrolluara dhe të trianguluara me burimet zyrtare, të cilat ofrojnë informacion për dinamikën e protestës, numrin e të lënduarve, përdorimin e forcës dhe shoqërimet.

2.3. Procesi i analizës

Analiza është strukturuar në tri faza:

• Faza e parë: verifikimi dhe triangulimi i fakteve.

• Faza e dytë: interpretimi i normave dhe standardeve juridike (Kushtetuta, ligjet vendore, KEDNJ).

• Faza e tretë: vlerësimi i përputhshmërisë së shtetit me detyrimet juridike dhe identifikimi i problemeve strukturore që lidhen me pandëshkueshmërinë.

2.4. Kufizimet metodologjike

Kufizimet kryesore lidhen me disponueshmërinë e dokumenteve zyrtare të brendshme (p.sh., raportet e brendshme të policisë ose aktet e hetimit penal), si dhe me faktin se burimet mediatike mund të kenë pasaktësi. Megjithatë, përmes triangulimit të burimeve dhe lidhjes së fakteve me standardet juridike, artikulli synon të ofrojë një analizë të argumentuar dhe të qëndrueshme.

3. Kuadri kushtetues dhe ligjor i të drejtës për tubim dhe i përdorimit të forcës

3.1. Kushtetuta e Republikës së Shqipërisë

Kushtetuta e Republikës së Shqipërisë përcakton parimet themelore të rendit kushtetues dhe të shtetit të së drejtës. Neni 4 vendos se Shqipëria është shtet i së drejtës.1 Neni 2 përcakton se sovraniteti i përket popullit dhe ushtrohet në përputhje me parimet kushtetuese.2 Neni 7 garanton ndarjen e pushteteve dhe parandalon përqendrimin e pushtetit.3

Neni 46 garanton të drejtën e tubimit paqësor, ndërsa neni 42 garanton lirinë dhe sigurinë personale, dhe neni 18 garanton integritetin fizik dhe moral.4 Këto të drejta janë të lidhura ngushtë me parimin e barazisë para ligjit, të garantuar nga Kushtetuta dhe nga ligjet vendore.

Neni 122 i Kushtetutës përcakton se traktatet ndërkombëtare të ratifikuara kanë fuqi superiore ndaj ligjeve të zakonshme.5 Kjo ka rëndësi të veçantë për KEDNJ-në, e cila është pjesë e rendit juridik shqiptar dhe duhet të zbatohet nga autoritetet dhe gjykatat.

3.2. Ligji nr. 96/2013 “Për tubimet”

Ligji për tubimet rregullon ushtrimin e të drejtës për tubim paqësor dhe përcakton detyrimet e organizatorëve dhe të autoriteteve për të garantuar rendin dhe sigurinë. Ligji parashikon njoftimin e autoriteteve nga organizatorët, rregullat e sigurisë dhe kufizimet e nevojshme në rastet kur tubimi kërcënon rendin, sigurinë ose pronën. Përdorimi i dhunës nga protestuesit është i ndaluar dhe i ndëshkueshëm, ndërsa ndërhyrja e policisë duhet të jetë e proporcionalizuar dhe e arsyeshme.

3.3. Ligji nr. 47/2015 “Për Policinë e Shtetit”

Ligji për Policinë e Shtetit përcakton kompetencat dhe kufizimet e policisë në ruajtjen e rendit publik. Ligji kërkon që përdorimi i forcës të jetë i nevojshëm, proporcional dhe i arsyeshëm, dhe vendos detyrimin e raportimit dhe hetimit të përdorimit të forcës. Kjo është në përputhje me standardet ndërkombëtare për të drejtat e njeriut dhe për përdorimin e forcës nga autoritetet.

3.4. Kodi Penal dhe Kodi i Procedurës Penale

Kodi Penal parashikon vepra të ndryshme që lidhen me dhunën gjatë protestave (p.sh., dëmtim prone, dhunë, sulm ndaj punonjësit të rendit). Kodi i Procedurës Penale përcakton detyrimet e prokurorisë dhe organeve hetimore për të kryer hetime të shpejta, të pavarura dhe efektive. Këto norma janë themelore për zbatimin e parimit të barazisë para ligjit dhe për garantimin e llogaridhënies.

3.5. Ligji nr. 96/2016 “Për SPAK”

Ligji për SPAK krijon një institucion të posaçëm për hetimin dhe ndjekjen penale të korrupsionit të nivelit të lartë dhe krimit të organizuar. SPAK ka detyrimin kushtetues dhe ligjor për të hetuar dhe ndjekur penalisht veprat e korrupsionit dhe abuzimit me detyrën, si dhe për të siguruar përgjegjësi për zyrtarët publikë.

4. Kuadri ndërkombëtar dhe standardet e GJEDNJ-së

4.1. Fuqia e Konventës Europiane në rendin juridik shqiptar

KEDNJ është pjesë e rendit juridik shqiptar dhe ka fuqi superiore ndaj ligjeve të zakonshme, në përputhje me nenin 122 të Kushtetutës.5 Standardet e KEDNJ-së janë të detyrueshme për autoritetet dhe gjykatat shqiptare, dhe jurisprudenca e GJEDNJ-së ofron interpretimin e tyre.

4.2. Neni 6 KEDNJ: procesi i drejtë dhe pavarësia e gjykatave

Neni 6 garanton të drejtën për një proces të drejtë para një gjykate të pavarur dhe të paanshme. Jurisprudenca e GJEDNJ-së ka theksuar se pavarësia e gjykatave duhet të vlerësohet jo vetëm në mënyrë formale, por edhe në praktikë, duke përfshirë garantitë kundër ndikimit politik. Vendimet Baka v. Hungary dhe Volkov v. Ukraine theksojnë rëndësinë e pavarësisë dhe neutralitetit të gjykatave.8

4.3. Neni 13 KEDNJ: mjet juridik efektiv

Neni 13 kërkon që çdo person të ketë mjet juridik efektiv për të adresuar shkeljet e të drejtave të tij. Jurisprudenca e GJEDNJ-së ka vendosur se mjetet juridike që nuk çojnë në hetim efektiv dhe përgjegjësi nuk janë të mjaftueshme. Në vendimin Kud?a v. Poland, Gjykata ka theksuar se mjetet juridike duhet të jenë të efektshme në praktikë, jo vetëm në teori.9

4.4. Nenet 2 dhe 3 KEDNJ: përdorimi i forcës dhe detyrimi për hetim

Neni 2 garanton të drejtën për jetë dhe kërkon që shteti të marrë masat e nevojshme për mbrojtjen e jetës.

Neni 3 ndalon trajtimet çnjerëzore ose degraduese. Jurisprudenca e GJEDNJ-së, përfshirë vendimet McCann and Others v. United Kingdom dhe Nachova and Others v. Bulgaria, thekson se përdorimi i forcës nga autoritetet duhet të jetë i nevojshëm dhe proporcional, dhe se shteti ka detyrimin për të hetuar çdo incident serioz.10

4.5. Neni 11 KEDNJ: e drejta për tubim paqësor

Neni 11 garanton të drejtën për tubim paqësor. Jurisprudenca e GJEDNJ-së, përfshirë vendimet B?czkowski v. Poland dhe Dimitrov and Others v. Bulgaria, thekson se shteti duhet të respektojë këtë të drejtë dhe të sigurojë që kufizimet të jenë të ligjshme, të nevojshme dhe proporcionale.11

5. Pandëshkueshmëria, barazia para ligjit dhe kapja institucionale

Pandëshkueshmëria e zyrtarëve publikë dhe zbatimi selektiv i ligjit cenojnë parimin e barazisë para ligjit dhe parimin e ndarjes së pushteteve. Kur institucionet e hetimit dhe të ndjekjes penale nuk veprojnë në mënyrë të pavarur dhe efektive, qytetarët humbasin besimin dhe ndihen të detyruar të reagojnë jashtë kanaleve institucionale. Kjo është një shkelje indirekte e nenit 6 dhe nenit 13 të KEDNJ-së, sepse mungesa e një hetimi efektiv krijon një sistem ku të drejtat nuk mbrohen në praktikë.

Në jurisprudencën e GJEDNJ-së, vendime si Gül v. Turkey theksojnë se shteti nuk duhet të përdorë ligjin në mënyrë arbitrare dhe duhet të sigurojë që qasja e autoriteteve të jetë e bazuar në standarde të barazisë dhe të drejtësisë.12

6. Protesta e 24 janarit 2026: fakte dhe pasojat juridike

6.1. Konteksti dhe objektivi i protestës

Protesta e 24 janarit 2026 u zhvillua në Tiranë si një tubim masiv kundër korrupsionit dhe krimit të organizuar, me kërkesën për llogaridhënie dhe për përforcimin e sundimit të ligjit. Ajo u organizua nga subjekte politike dhe shoqëri civile, dhe u përqendrua në denoncimin e pandëshkueshmërisë dhe të kapjes institucionale.

6.2. Të dhënat faktike të protestës

Sipas njoftimeve zyrtare të Policisë së Shtetit dhe raportimeve mediatike, gjatë protestës u regjistruan të dhëna konkrete për lëndime dhe shoqërime. Autoritetet raportuan se:

• 11 efektivë policie u lënduan dhe u trajtuan në spital.13

• 23 persona u shoqëruan, përfshirë një të mitur.13

• 37 qytetarë u identifikuan si të përfshirë në veprime të paligjshme; nga këta, 18 u arrestuan dhe 17 u proceduan penalisht, ndërsa 2 persona u shpallën në kërkim.14

• Raportime mediatike të pavarura theksuan se protestuesit hodhën koktej molotov dhe sende të forta, ndërsa policia përdori gaz lotsjellës dhe topa uji për shpërndarjen e turmës.15

Këto të dhëna tregojnë se dhuna dhe përplasjet nuk ishin fenomene të izoluar, por pjesë e një eskalimi që lidhet me tensionin social dhe mungesën e besimit te mekanizmat institucionalë.

6.3. Analiza e të dhënave në kuadrin juridik

Në këtë pjesë, të dhënat faktike krahasohen me normat juridike dhe standardet ndërkombëtare.

6.3.1. E drejta për tubim paqësor dhe kufizimet e ligjshme

Sipas Kushtetutës dhe ligjit për tubimet, qytetarët kanë të drejtë të tubohen paqësisht. Shteti ka detyrimin të sigurojë këtë të drejtë, ndërsa kufizimet duhet të jenë të ligjshme, të nevojshme dhe proporcionale. Në jurisprudencën e GJEDNJ-së, vendimi B?czkowski v. Poland thekson se kufizimet e të drejtës së tubimit duhet të jenë të arsyetuara dhe të mos jenë arbitrare.11

Në protestën e 24 janarit 2026, përplasjet dhe përdorimi i dhunës nga disa protestues krijuan kushtet për ndërhyrje të policisë. Megjithatë, për të vlerësuar përputhshmërinë e ndërhyrjes me standardet e KEDNJ-së, është e nevojshme të verifikohet nëse përdorimi i forcës ishte i nevojshëm, proporcional dhe i arsyeshëm.

6.3.2. Përdorimi i forcës nga policia dhe detyrimi për hetim

Ligji për Policinë e Shtetit kërkon që përdorimi i forcës të jetë i nevojshëm dhe proporcional. Jurisprudenca e GJEDNJ-së, veçanërisht vendimet McCann and Others v. United Kingdom dhe Nachova and Others v. Bulgaria, kërkon që çdo përdorim i forcës të jetë i arsyeshëm dhe të shoqërohet me hetim efektiv.10

Në protestën e 24 janarit 2026, raportimet për përdorimin e gazit lotsjellës dhe topave të ujit janë elementë që kërkojnë vlerësim të standardit të proporcionalitetit. Nëse përdorimi i forcës ka qenë i tepruar ose i pajustifikuar, shteti mund të jetë përgjegjës për shkelje të nenit 3 ose të nenit 2 të KEDNJ-së.

6.3.3. Hetimi efektiv i incidenteve dhe përgjegjësia penale

Sipas nenit 13 të KEDNJ-së dhe jurisprudencës së GJEDNJ-së (Kud?a v. Poland), shteti ka detyrimin të sigurojë një mjet juridik efektiv për hetimin e shkeljeve të të drejtave të njeriut. Në këtë rast, hetimi i incidenteve të protestës duhet të jetë i pavarur, i paanshëm dhe efektiv, duke përfshirë identifikimin e autorëve të dhunës dhe vlerësimin e përdorimit të forcës nga policia.

7. Viktimat e dhunës: protestuesit, forcat e rendit dhe qytetarët si viktima të një sistemi të kapur

7.1. Protestuesit si viktima të një sistemi të brishtë

Protestuesit, duke qenë qytetarë që ushtrojnë të drejtën kushtetuese për tubim, janë të mbrojtur nga Kushtetuta dhe nga KEDNJ.

Kur protesta përshkallëzohet në dhunë, disa protestues lëndohen dhe ndalohen. Kjo është e lidhur me faktin se mekanizmat institucionalë për të adresuar korrupsionin dhe abuzimin me pushtetin shpesh nuk ofrojnë zgjidhje efektive. Në këtë kuptim, protestuesit që lëndohen janë viktima të një sistemi ku zbatimi i ligjit nuk është i barabartë dhe nuk funksionon si duhet.

7.2. Forcat e rendit si viktima të konfliktit të shkaktuar nga mungesa e llogaridhënies

Forcat e rendit, të cilët u lënduan gjatë protestës (11 efektivë policie), janë gjithashtu viktima të konfliktit. Ata kanë detyrë të ruajnë rendin publik, por përballen me agresion. Kjo kërkon hetim të rrethanave dhe identifikim të përgjegjësve për dhunën ndaj policisë. Në të njëjtën kohë, përdorimi i forcës nga policia duhet të jetë në përputhje me ligjin dhe standardet e KEDNJ-së.

7.3. Dhuna si pasojë e një sistemi të kapur

Lëndimet e protestuesve dhe të policisë janë rezultat i një sistemi ku korrupsioni dhe kapja institucionale minojnë besimin në institucionet e drejtësisë dhe në zbatimin e ligjit. Kjo është një problem i lidhur me barazinë para ligjit dhe me detyrimin e shtetit për hetim dhe përgjegjësi. Në jurisprudencën e GJEDNJ-së, vendimet Assenov and Others v. Bulgaria dhe Kud?a v. Poland theksojnë detyrimin e hetimit të pavarur dhe efektiv për incidente serioze.16

8. Diskutim

Në këtë seksion, artikulli diskuton implikimet më të gjera të protestës së 24 janarit 2026 në funksionimin e sundimit të ligjit dhe të të drejtave të njeriut në Shqipëri.

8.1. E drejta për tubim si tregues i shëndetit demokratik

E drejta për tubim paqësor është një tregues i shëndetit të demokracisë. Kur qytetarët ndihen të detyruar të dalin në rrugë për të kërkuar llogaridhënie, kjo është një sinjal se mekanizmat institucionalë nuk po funksionojnë. Në këtë kuptim, protestat nuk janë vetëm reagime sociale, por edhe shprehje e një kërkese për zbatim të ligjit.

8.2. Përdorimi i forcës dhe proporcionaliteti

Përdorimi i forcës nga policia duhet të jetë i nevojshëm dhe proporcional. Në rastin e protestës së 24 janarit 2026, përdorimi i gazit lotsjellës dhe topave të ujit duhet të vlerësohet në dritën e rrethanave konkrete. Nëse përdorimi i forcës ka qenë i tepruar, kjo mund të përbëjë shkelje të KEDNJ-së dhe detyrim për përgjegjësi penale dhe disiplinore.

8.3. Hetimi efektiv dhe llogaridhënia

Hetimi efektiv i incidenteve të protestës është thelbësor për rikthimin e besimit në institucionet e zbatimit të ligjit. Nëse hetimi nuk është i pavarur ose nuk çon në përgjegjësi, kjo përkeqëson ndjenjën e pandëshkueshmërisë dhe rrit rrezikun e përshkallëzimit të dhunës në protestat e ardhshme.

8.4. Barazia para ligjit dhe korrupsioni

Korrupsioni dhe pandëshkueshmëria janë shkelje të parimit të barazisë para ligjit. Kur zyrtarët publikë nuk ndëshkohen për shkeljet, qytetarët humbasin besimin në sistem dhe ndihen të detyruar të kërkojnë drejtësi në mënyra jashtëkanale. Kjo është e papranueshme në një shtet të së drejtës dhe në një sistem që synon integrimin në strukturat europiane.

9. Rekomandime politike dhe juridike

Në bazë të analizës së mësipërme, dhe duke marrë parasysh kontekstin e protestës së 24 janarit 2026, ky shkrim ofron rekomandime të orientuara drejt përmirësimit të sundimit të ligjit, mbrojtjes së të drejtave të njeriut dhe parandalimit të eskalimit të dhunës në protestat e ardhshme. Rekomandimet janë të ndara në dy nivele: (i) rekomandime juridike/instucionale dhe (ii) rekomandime politike/organizative.

9.1. Rekomandime juridike dhe institucionale

9.1.1. Hetim i pavarur, i paanshëm dhe efektiv i incidenteve të protestave

Shteti ka detyrimin për të garantuar hetim efektiv të çdo incidenti të dhunës që ndodh gjatë tubimeve, në përputhje me nenin 2, nenin 3 dhe nenin 13 të KEDNJ-së.10 Ky detyrim nuk kufizohet vetëm në hetimin e veprimeve të protestuesve, por përfshin edhe hetimin e përdorimit të forcës nga policia dhe çdo abuzim të mundshëm.

Rekomandim:

Krijimi i një mekanizmi të pavarur hetimor për ngjarjet e protestave, i cili të ketë mandat të hetimit të të gjitha palëve të përfshira (protestues, forca të rendit, organizatorë) dhe të garantojë transparencë, paanshmëri dhe afate të qarta.

Justifikim juridik:

Jurisprudenca e GJEDNJ-së kërkon hetim të pavarur dhe efektiv, veçanërisht në rastet kur ka dyshime për përdorim të tepruar force ose shkelje të të drejtave të njeriut (p.sh., Assenov and Others v. Bulgaria dhe Kud?a v. Poland).16

9.1.2. Forcimi i standardeve të përdorimit të forcës dhe raportimit të tij

Ligji për Policinë e Shtetit dhe standardet e KEDNJ-së kërkojnë që përdorimi i forcës të jetë i nevojshëm, proporcional dhe i arsyeshëm. Për të siguruar zbatimin praktik të këtyre standardeve, nevojiten instrumente të qarta, të monitoruara dhe të raportuara.

Rekomandim:

Rishikimi i protokolleve të përdorimit të forcës dhe futja e një sistemi të detyrueshëm të raportimit të përdorimit të forcës, përfshirë regjistrimin e incidenteve, përdorimin e pajisjeve (p.sh., gaz lotsjellës, topa uji), dhe publikimin e raporteve të përmbledhura për transparencë.

Justifikim juridik:

Standardet e GJEDNJ-së për përdorimin e forcës kërkojnë që autoritetet të jenë në gjendje të justifikojnë nevojën dhe proporcionalitetin e ndërhyrjeve (p.sh., McCann and Others v. United Kingdom).10

9.1.3. Rritja e kapaciteteve të hetimit të korrupsionit dhe i pavarësisë së SPAK

Korrupsioni i nivelit të lartë dhe kapja institucionale janë shkaku themelor i mungesës së besimit në institucione dhe i përshkallëzimit të protestave. Nëse hetimet ndaj korrupsionit janë të dobëta, qytetarët humbasin besimin dhe reagojnë me protesta masive.

Rekomandim:

Forcimi i pavarësisë dhe kapaciteteve të SPAK-ut dhe të strukturave hetimore që mbështesin atë, përfshirë mbrojtjen e hetuesve, burimet njerëzore dhe teknologjike, si dhe sigurimin e transparencës së procesit në mënyrë të kontrolluar.

Justifikim juridik:

Parimi i barazisë para ligjit dhe detyrimi për hetim efektiv janë të lidhura me detyrimin e shtetit për të luftuar korrupsionin dhe për të garantuar llogaridhënien (neni 6 dhe neni 13 KEDNJ).

9.1.4. Mbikëqyrje parlamentare dhe mekanizma të pavarur të kontrollit

Për të parandaluar kapjen institucionale dhe për të garantuar kontrollin e pushtetit, është e nevojshme të forcohen mekanizmat e kontrollit parlamentar dhe të pavarur mbi institucionet e zbatimit të ligjit.

Rekomandim:

Forcimi i roleve të komisioneve parlamentare për rendin publik, drejtësinë dhe transparencën, si dhe krijimi i mekanizmave të pavarur të kontrollit mbi policinë (p.sh., një trupë e pavarur për ankesat dhe hetimin e përdorimit të forcës).

Justifikim juridik:

Ndarja e pushteteve dhe kontrolli reciprok janë parime kushtetuese (neni 7) dhe standarde të rëndësishme për garantimin e pavarësisë së drejtësisë dhe të zbatimit të ligjit.

9.1.5. Përmirësimi i aksesit në drejtësi dhe mjetet juridike efektive

Për të respektuar nenin 13 të KEDNJ-së, shteti duhet të sigurojë mjetet juridike efektive për adresimin e shkeljeve të të drejtave. Në kushtet e pandemisë së besimit te institucionet, është e domosdoshme që qytetarët të kenë mundësi reale për të kërkuar drejtësi.

Rekomandim:

Përmirësimi i aksesit në drejtësi për viktimat e dhunës gjatë protestave, përfshirë mbështetjen juridike, procesin e shpejtë të hetimit dhe mbrojtjen e dëshmitarëve.

Justifikim juridik:

Jurisprudenca e GJEDNJ-së kërkon që mjetet juridike të jenë efektive në praktikë dhe të ofrojnë një rrugë të vërtetë drejt drejtësisë (Kud?a v. Poland).9

9.2. Rekomandime politike dhe organizative

9.2.1. Rritja e dialogut institucional dhe mekanizmave të dialogut me shoqërinë civile

Një nga faktorët që çon në protestat masive është mungesa e dialogut institucional dhe e zgjidhjes së çështjeve përmes kanaleve të përgjegjshme.

Rekomandim:

Krijimi i një mekanizmi institucional dialogu midis qeverisë, opozitës dhe shoqërisë civile për çështje kyçe si lufta kundër korrupsionit, reforma në drejtësi dhe zbatimi i ligjit.

Justifikim juridik:

Dialogu institucional ndihmon në zbatimin e parimit të sovranitetit të popullit (neni 2 i Kushtetutës) dhe në parandalimin e përshkallëzimit të konflikteve sociale.

9.2.2. Edukim ligjor dhe trajnim i forcave të rendit

Për të parandaluar abuzimet dhe për të siguruar zbatim korrekt të ligjit, forcat e rendit duhet të kenë trajnime të avancuara për menaxhimin e tubimeve dhe përdorimin e forcës.

Rekomandim:

Trajnim i vazhdueshëm për policinë në standardet e KEDNJ-së, në përdorimin e forcës dhe në respektimin e të drejtave të njeriut.

Justifikim juridik:

Standardet e GJEDNJ-së kërkojnë që përdorimi i forcës të jetë i arsyeshëm dhe i proporcional, dhe se policia duhet të veprojë në mënyrë të respektueshme ndaj të drejtave të njeriut.

9.2.3. Përmirësimi i komunikimit publik dhe transparencës së institucioneve

Transparenca dhe komunikimi publik janë të domosdoshëm për të ndërtuar besim në institucione dhe për të parandaluar shpërndarjen e dezinformatave.

Rekomandim:

Publikimi i raporteve të përmbledhura për ngjarjet e protestave, numrin e të lënduarve, përdorimin e forcës dhe hetimet në proces, në mënyrë që të rritet transparenca dhe llogaridhënia.

Justifikim juridik:

Transparenca mbështet parimin e shtetit të së drejtës (neni 4 i Kushtetutës) dhe i shërben garantimit të të drejtave të njeriut.

10. Përfundim

Protesta e 24 janarit 2026 në Tiranë është një reflektim i një krize të thellë të sundimit të ligjit në Shqipëri. Ajo tregon se qytetarët ndihen të detyruar të kërkojnë llogaridhënie dhe drejtësi përmes tubimeve masive. Lëndimet e protestuesve dhe të forcave të rendit janë dëshmi e përshkallëzimit të konfliktit, i cili lidhet me mungesën e besimit në institucione dhe me dështimin e zbatimit të ligjit.

Nga këndvështrimi juridik, shteti ka detyrimin për të garantuar të drejtën për tubim paqësor, për të përdorur forcën vetëm në mënyrë të nevojshme dhe proporcional, dhe për të hetuar në mënyrë efektive çdo incident të dhunës. Nëse këto detyrime nuk plotësohen, ekziston rreziku i shkeljes së KEDNJ-së dhe i cenimit të parimeve kushtetuese të barazisë para ligjit dhe të pavarësisë së drejtësisë.

Fusnota

1. Kushtetuta e Republikës së Shqipërisë, neni 4.

2. Kushtetuta e Republikës së Shqipërisë, neni 2.

3. Kushtetuta e Republikës së Shqipërisë, neni 7.

4. Kushtetuta e Republikës së Shqipërisë, nenet 18, 42 dhe 46.

5. Kushtetuta e Republikës së Shqipërisë, neni 122.

6. Ligji nr. 96/2013 “Për tubimet”.

7. Ligji nr. 47/2015 “Për Policinë e Shtetit”.

8. ECtHR, Baka v Hungary (Application no 20261/12, 2016); Volkov v Ukraine (Application no 21722/11, 2013).

9. ECtHR, Kud?a v Poland (Application no 30210/96, 2000).

10. ECtHR, McCann and Others v United Kingdom (Application no 18984/91, 1995); Nachova and Others v Bulgaria (Application no 43577/98, 2005).

11. ECtHR, B?czkowski v Poland (Application no 1543/06, 2007); Dimitrov and Others v Bulgaria (Application no 48095/06, 2012).

12. ECtHR, Gül v Turkey (Application no 22676/93, 1998).

13. Njoftime zyrtare të Policisë së Shtetit mbi lëndimet dhe shoqërimet gjatë protestës së 24 janarit 2026.

14. Njoftime zyrtare të Policisë së Shtetit mbi arrestimet dhe procedimet penale gjatë protestës së 24 janarit 2026.

15. Raportime mediatike për përdorimin e koktej molotov dhe mjeteve të shpërndarjes së turmës.

16. ECtHR, Assenov and Others v Bulgaria (Application no 90/1997/874/1086, 1998); Kud?a v Poland (Application no 30210/96, 2000).

Vendi i Lekës;26.01.2026