Driton Gashi: 'Doja ta merrja Shqipërinë me vete!'

"Doja ta merrja Shqipërinë me vete!"

Shkruan: Driton Gashi

Udhëtimi im nuk nisi atë ditë kur hipa në autobus në Prishtinë. Ai kishte filluar shumë më herët, në vitet e ndarjes, në vitet kur kufijtë nuk ishin vetëm vija në hartë, por plagë të gjalla në trupin e një kombi të ndarë padrejtësisht. Kur u ula pranë dritares së autobusit, e ndjeva se po nisesha drejt një ëndrre të ruajtur me vite, drejt një dashurie që s’e kisha jetuar kurrë plotësisht, por që e kisha kënduar, lexuar dhe ëndërruar në heshtje.

Rruga Prishtinë–Prizren ishte e mbushur me kujtime. Prizreni më priti si një vëlla i heshtur, me kalldrëmet që flisnin histori dhe me Lumbardhin që rridhte si koha. Pa u ndalur, pa pyetur askënd. Pastaj kufiri. Ai kufi që për ne nuk kishte qenë kurrë vetëm një pikë kontrolli, por një mur i padukshëm mes zemrës dhe zemrës. Kur hymë në Kukës, ndjeva sikur po shkelja në tokë të shenjtë. Aty, çdo shtëpi, çdo fytyrë mbante brenda vetes kujtimin e vitit 1999. Njerëz të thjeshtë, bujarë, mikpritës, që kishin ndarë kafshatën e fundit me ne, që kishin hapur dyert e shpirtit kur bota na kishte mbyllur të gjitha të tjerat. Për ta, falënderimi im nuk mjafton as në një jetë të tërë.

Nga Kukësi drejt Tiranës, autobusi u bë si një odë e vjetër shqiptare. Malet e Mirditës heroike u ngritën përreth si rojtarë të historisë. Ishin male që kishin parë luftëra, betime, këngë trimërie dhe lot nënash. Brenda autobusit u dëgjuan këngë me lahutë e çifteli, tinguj që vinin nga thellësia e shekujve. Çdo tel që dridhej zgjonte një kujtim të trashëguar, një dhimbje të vjetër, një krenari që nuk shuhej kurrë. Ato këngë më mbanin zgjuar, sikur të kishin frikë se mos malli më zinte në gjumë para se të arrija.

Kur Tirana u shfaq përpara me dritat e saj, zemra m’u drodh. Zbrita nga autobusi me hapa të pasigurt, si njeri që hyn në shtëpinë e vet pas shumë vitesh mërgimi. Lotët më rrëshqitën pa turp. Ishin lot gëzimi, mallëngjimi dhe çlirimi. Tirana më priti jo si mysafir, por si bir të kthyer. Rrugët e saj më dukeshin të njohura, sikur i kisha ecur në ëndërr. Njerëzit më flisnin me një gjuhë që nuk kishte nevojë për shpjegim, sepse ishte gjuha e shpirtit.

Pa plan, hyra në Muzeun Historik Kombëtar. U ndala gjatë përpara çdo fotografie, çdo objekti, sikur po kërkoja veten nëpër epoka. Historia nuk më dukej më e largët; ajo më fliste drejtpërdrejt, më thoshte se çdo sakrificë kishte pasur kuptim. Më pas u ngjita në malin e Dajtit. Nga lart, Tirana dukej si një trup i gjallë, që merrte frymë qetë nën dritën e pasdites. Aty, në ajrin e pastër, ndjeva një paqe që s’e kisha njohur më parë.

Bleva libra. Shumë libra. Doja ta merrja Shqipërinë me vete, ta fusja në çantë, ta rilexoja sa herë të më merrte malli. Takova njerëz tiranas, të ngrohtë, të hapur, me humor dhe zemër të madhe. U ulëm bashkë, folëm për jetën, për Kosovën, për Shqipërinë, për plagët dhe shpresat tona të përbashkëta. Në sfond dëgjohej muzika shqiptare. Zëri i pavdekshëm i Vaçe Zelës, melankolia fisnike e Tonin Tërshanës dhe eleganca e Liljana Kondakçiut mbushën dhomën me emocione dhe m’i mbushën sytë përsëri me lot.

Në ato ditë në Tiranë kuptova se dashuria për atdheun nuk është vetëm tokë apo flamur. Është këngë, është njeri, është qytet, është kujtim. Është Shkodra me krenarinë e saj, Korça me serenatat, Tropoja me burrërinë, Tirana me zemrën që rreh për të gjithë. Vizita ime e parë në Shqipëri nuk ishte fundi i një udhëtimi, por fillimi i një lidhjeje që s’do të këputej më kurrë.

U ktheva, por një pjesë e imja mbeti atje, në rrugët e Tiranës, në malet e Mirditës, në mikpritjen e Kukësit. Dhe e di se një ditë, ajo pjesë do të më thërrasë përsëri: kthehu në shtëpi.