Etiketë: Albert Vataj

Albert Vataj: Arizbeth Dionisio Ambrosio, një grua, një nënë, një zemër e madhe

Në mes të shkatërrimit që la pas uragani Otis, i cili goditi qytetin bregdetar të Acapulcos me intensitetin e tij të tmerrshëm Kategorisë 5, njerëzit e zakonshëm u bënë heronj. Por ndër këta heronj spikat historia e Arizbeth Dionisio Ambrosio, një polici 33-vjeçare, nënë dhe profesioniste, e cila përtej detyrës së saj, tregoi një dhembshuri dhe humanizëm të jashtëzakonshëm që preku zemrat e të gjithë komunitetit...

Albert Vataj: Protesta si shkurorëzim i autoritetit të nënshtrimit, anatomia e një zgjimi

Sot dita e 17-të e protestës. E njëjta pjesmarrje, e njëjta energji, e njëjta narrativë. Historia e shoqërive shpesh shkruhet përmes thyerjeve dramatike në marrëdhënien midis pushtetit dhe individit. Megjithatë, kthesat më të rëndësishme nuk ndodhin kur ndryshojnë kodet ligjore, por kur përmbyset kodi psikologjik i një kombi. Ajo që po dëshmojmë sot në rrugët e Tiranës dhe në hapësirat ku frymon rinia shqiptare...

Albert Vataj: Moikom Zeqo, i shumëdituri, i vlerti i veprave krijuese dhe hulumtuese

Ai nuk është prej 6 vitesh, por vepra e tij e vëllimshme, puna e tij ngulmëtare, e epërmja e shpirtjes krijuese, janë në kohjen tonë, thesar dhe testament. E megjithatë, e vërshimshmja e së sotmes narciziste ka lënë të pakohë dikënd të kujtohët për të. Dhe, sot ai është një i ikur i dritur, që dot nuk mundi ta linte në ne të ndezur diellin e mirënjohjes dhe kujtesës...

Albert Vataj: T'falem nderës!

Imagjinojeni një burrë shtatlartë, të drejtë si lis, me një shprehje kalorsiake në fytyrë, thue sapo asht kthy prej nji lufte. Me sytë që i struken thellë në zgavrat e nji kafke të skalitun nga krijimi, kqyr sikur shigjeton me shndritje që i buron nga çdo pore e nerv, si nji çlirim. Hirin e njasaj ashpërsie ndriçuese që reflekton mirësi në fytyrë, mundesh me i'a...

Albert Vataj: Nadje, n'Shkodrën e andjeve e andrrave t'mija

Nadja e mirë, prej njaty ku me ditën lindin tana dritat e dielluna n'shpirtje! Prej njaty ku malli dhe andja, tue ju dhan dëshirimit, bahet i tamëlti mëkim qi n'za t'nji zogu bylbylshëm këndon. E mir’ u kjoft nadja tanve ju, qi t'bardhin shpirt ua dritt dita. E lumnue kjoft njajo andja, e gëzume njaj shend, për tankend që njiherash...

Albert Vataj: Princ Vidi përballë Haxhi Qamilit, përplasja e dy botëve që vuri në sprovë historike shtetin shqiptar

Përplasja ndërmjet Princ Vilhelm Vidi dhe Haxhi Qamili nuk mund të reduktohet në një episod të zakonshëm të historisë politike shqiptare. Ajo përfaqëson një nga ato momente rrallëherë të përsëritshme në historinë e kombeve, kur dy vizione të papajtueshme të botës përplasen me njëri-tjetrin dhe vendosin për dekada të tëra drejtimin e zhvillimit historik...

Albert Vataj: Vrapuesja e Prizrenit dhe Valltarja e Tetovës, një shpalosje estetike dhe mitologjike e shpirtit të lashtë dardan

Në dy cepa të Dardanisë së lashtë, në Prizren dhe Tetovë, arkeologjia na ka dorëzuar dy figura prej bronzi që bartin hijeshi, gjallëri dhe simbolikë të pashembullt: Vrapuesja e Prizrenit dhe Valltarja e Tetovës. Në përmasat modeste të trupave të tyre (11.4 cm dhe 9.4 cm), këto statuja përmbledhin një botë të tërë: estetikë e...

Albert Vataj: Konteksti historik dhe letrar i ditëve të fundit të Virginia Woolf

Viti 1941 ishte një periudhë tejet e errët për Britaninë e Madhe. Lufta e Dytë Botërore kishte përfshirë vendin dhe "The Blitz" (bombardimet gjermane) kishte shkatërruar dy shtëpitë e Virginia-s dhe bashkëshortit të saj, Leonard Woolf, në Londër. Ata ishin zhvendosur me kohë të plotë në Monk's House, shtëpinë e tyre...

Albert Vataj: Skënder Rusi, liriku buzëëmbël

Ai, Skënder Rusi, ai që na magjepsi me fjalën dhe poezinë e tij, prej dy vitesh ka marrë udhën e përjetësisë, për të hedhur farë shpirti në yjësitë e galaksisë e për t’i dëshmuar hapësirës etjen e këndshme të dashurisë. Në panteonin e letrave shqipe, në atë kreshtë të krenarisë dhe përkatësisë sonë...

Albert Vataj: Mira Murati, nga dallgët e brigjeve të Vlorës te matricat e inteligjencës artificiale, arkitektja e erës së re

?Sot, Shqipëria nuk është më një "nocion gjeografik", siç do ta përcaktonte ftohtë dhe me cinizëm gjeopolitik Otto von Bismarck në llogaritë e mëdha të kancelarive të vjetra. Ajo nuk është më as ajo njollë e errët në hartën e paragjykimeve, ku pas çdo krimi apo trazire, mediat e huaja nxitonin të skiconin identikidin e një shqiptari si autorin potencial...

Albert Vataj: “Kur e di se do të vdesësh”, poezia e fundit e Teodor Kekos

Më 26 maj 2002, në një dhomë spitali në Selanik, pas një operacioni të rëndë dhe pasi mjekët i kishin mohuar çdo shpresë, Teodor Keko u ul përballë fatit të vet me të vetmen armë që kishte ditur të përdorte gjithmonë, fjalën. Dhe prej asaj përballjeje lindi poezia “Kur e di se do të vdesësh”, një nga tekstet më tronditëse e më të...

Albert Vataj: Bleta, kjo krijesë e brishtë me krahë të qelqtë, që mban ekuilibrin biologjik që mundëson jetën në Tokë

Në teatrin e madh të evolucionit planetar, pak krijesa luajnë një rol aq monumental dhe thelbësor sa bleta, kjo krijesë delikate me krahë të qelqtë që sfidon triumfalisht në një betejë për ekuilibre natyror. E konsideruar si mrekullia mijëravjeçare e natyrës, ky insekt i vogël mban mbi supe peshën e madhe të ruajtjes së...

Albert Vataj: Juliette Drouet, gruaja që sakrifikoi gjithçka për një burrë të madh si Victor Hugo

Ajo ndoshta nuk konsiderohej “e denjë” për një burrë të madh si Victor Hugo, sipas moralit dhe paragjykimeve të kohës, por ishte pa dyshim një nga gratë më të rëndësishme në jetën dhe veprën e shkrimtarit të madh. Vinte nga një fëmijëri e vështirë dhe një rini e shpenguar, me histori dashurie dhe lidhje pasionante që...

Albert Vataj: Të duheni vërtetë, jo si një përrallë dëshirimesh, por si jetë sakrificash dhe përjetimesh

Po, ata duhen! Ata janë aty për njëri-tjetrin, për ta veshur me dritë të etershme praninë dhe flakur yjshëm përjetimin. Po... Ka dashuri që nuk poterisin dynjanë me spektaklin e nevojës për të rënë në sy, por veprojnë njëjtë si limfa që qarkullon brenda një peme, si një vërshim që vetëm përgjimi i jetës mund ta dëgjojë...

Albert Vataj: Katherine Stinson, vajza që ëndërroi pianon dhe pushtoi qiellin me guximin e një epoke të re

Ajo kishte ëndrra, por edhe një shpirt gati për t'u ndeshur në agun e betejave të përmbushjes. Ka fate, si i saj dhe i shumë të tjerave, që nuk ndjekin udhën që të shpien te ëndrrat e fëmijërisë, kah shkohet. Siç, këso jete erdhën njerëz që nisen...

Albert Vataj: “Nân” e Alis, kanga e mungimit, zani i shpirtit qi u flet nanave e vetmimit që dhemb, përmes zanit t’bijve qi nuk kthehen

“Nân”... kur fjala, poezia, shpirti, zani tue u ba kangë, e tue ardh përmes një virtuoziteti të Alis, munden me hy njaq thellë, sa me mujt me lëkund; edhe themelet e burrit ma t’fortë, djalit ma trim, e zemrës ma të zjermshme. E sakaq arrijnë me...

Albert Vataj: Atentati që tronditi botën 45 vite më parë

Sot 45 vite më parë, më 13 maj 1981, Papa Gjon Pali II qëllohet dhe plagoset rëndë nga një turk i arratisur nga burgu, i quajtur, Mehmet Ali Agça, në Sheshin e Shën Pjetrit, Vatikan. Motivet e vërteta për të vrarë kreun e Kishës Katolike Romake edhe sot vazhdojnë të mbeten enigmë...

Albert Vataj: Djali që luante violinë në shi – homazh për Eliasin dhe tingullin që i mbijetoi terrorit të Holokaustit

Në histori, në atë rrugëtim fatesh të njerëzve dhe kombete, kah dete të trazimta mësyjnë me shtërngatë brigjet, dhe qiej të mrrylët ndërsejnë si shtazë të tërbuara, ka data që bien si kambana mortore mbi ndërgjegjen e njerëzimit, data që nuk mbahen mend vetëm për numrin e viktimave, por për heshtjen që lanë pas...

Albert Vataj: "Nân" e Alis, plaga shqiptare që shndërrohet në art universal në Vjenën e Eurovision Song Contest 2026

Më 12-16 maj, kënga e re e kontinentit plak, do të shndërrojë Vjenën e gjigandëve të muzikës dhe artit, arkitekturës dhe mendimit, në kryeqendrën e kryengjarjeve. Me nisjen e gjysmëfinaleve në Vjenë këtë të martë, kryeqyteti austriak është...

Albert Vataj: Shyqyri Alushi, këngëtari që u bë shpirt i Shkodrës, zëri që i dha mallit tingull përjetësie

Më 10 maj, në ditën kur Shkodra i dha dritë njërit prej zërave më të dashur të shpirtit të saj, kujtesa jonë përkulet me mall dhe nderim përpara figurës së Shyqyri Alushi, bilbilit të ahengut, atij zëri që nuk këndonte vetëm këngë, por zgjonte kujtime, mall, dashuri dhe krenari qytetare. Ishte ai zë i ngrohtë e i kadifenjtë që...

Albert Vataj: Erdha n'Shkodër, tek'njaty ku m'bjen malli e m'presin kujtimet

Erdha, Shkodër, t'gjeta kredhun nan nji qiell gri, por me kumtin tand t'hirshëm, qendisun në shpirtjen qysh un t'shoh e t'ndij. Erdha tekku malli m'pruni, tue mos lan qi harrimi me ra mbi rrigët ku e shkuemja jeme rendi, tue m'kallxu shtegun kah e tashmja...

Albert Vataj: Toka po ftohet më shpejt nga sa kemi menduar, por fundi i saj gjeologjik mbetet një histori e shkruar në miliarda vite

Shkenca na sjell herë pas here lajme që nuk kanë dramatizmin e katastrofave të menjëhershme, por peshojnë më shumë se çdo alarm i çastit. Një prej tyre vjen nga studiuesit e ETH Zurich dhe Carnegie Institution for Science, të cilët kanë ofruar një perspektivë të re mbi fatin afatgjatë të planetit tonë...

Albert Vataj: Fyerja që i bëhet një gruaje nga burrat

Fyerja poshtëruese që i bëhet një gruaje nga burrat nuk është ajo që tingëllon si ofendim, por ajo që maskohet si vlerësim. Po, fyerja më e pafalshme është ta vlerësosh për atë që ka, dhe jo për atë që është. Sepse “ajo që ka” është një dhuratë e natyrës, një përkatësi gjinore që nuk buron nga zgjedhja, por nga ligjësitë e

Në Fokus