Albert Vataj: Nënë Tereza – 10 vjet nga shenjtërimi

10 VITE NGA SHENJTËRIMI

Nënë Tereza, gruaja që, kur t’i ngulte sytë, të shikonte në shpirt... dhe të mbushte me dritë

Përgatiti: Albert Vataj

Më 4 shtator 2016, në Sheshin e Shën Pjetrit në Romë, Papa Françesku e shpalli shenjtore gruan e vogël shqiptare, e cila kishte zgjedhur të jetonte mes më të varfërve të të varfërve, atyre që bota i kishte harruar, braktisur, përzënë nga kujtesa dhe nga ndërgjegjja.

Ajo ditë nuk ishte vetëm një ceremoni kanonizimi. Ishte një dëshmi se, në një botë që mat gjithçka me madhështinë, pushtetin, pasurinë dhe famën, një jetë e kushtuar krejtësisht tjetrit mund të bëhet më e madhe se çdo monument.

Dhe megjithatë, edhe pas shenjtërimit, pyetja vazhdon të endet nëpër botë:

“E kush ishte kjo grua?”

Kush ishte ajo që zgjodhi të mos jetonte për veten?

Kush ia ndezi në zemër atë zjarr të pashuar dashurie për të varfrit, për të braktisurit, për fëmijët pa nënë e baba, për të sëmurët që askush nuk donte t’i prekte, për njerëzit që shoqëria i kishte dënuar me një vdekje të dyfishtë, së pari të trupit, pastaj të dinjitetit?

Kush ishte ajo grua e vogël me sari të bardhë, me shiritat blu, që kalonte nëpër rrugët e Kalkutës, aty ku mjerimi nuk ishte një statistikë, por një fytyrë, një trup, një plagë, një frymëmarrje e fundit?

Ajo nuk shkonte atje për ta parë mjerimin.

Ajo shkonte për ta prekur si dhimbje shpirti.

Dhe pikërisht këtu nis madhështia e saj.

Sepse është e lehtë të flasësh për të varfrit nga larg. Është e lehtë të ndiesh keqardhje për një fotografi, për një lajm, për një shifër. Është shumë më e vështirë të përkulesh mbi një trup që kudërbon nga plagët, t’i kapësh dorën një njeriu që të gjithë e kanë braktisur dhe t’i thuash: “Ti ke ende vlerë.”

Një ditë, në “Shtëpinë e Zemrës së Papërlyer të Zojës”, në Kalkutë, sollën një burrë që dukej më shumë si një hije njeriu sesa si njeri. Ishte kockë e lëkurë, një trup i rrënuar nga sëmundja dhe braktisja. Plagët i ishin mbushur me krimba. Goja i ishte tharë aq shumë, sa nuk mund të kapërdinte më as ushqim.

Gratë me sari bardhë e blu përpiqeshin t’i njomnin buzët. Motrat i lanin trupin e mbuluar me baltë e jashtëqitje.

Dhe atëherë u afrua ajo.

Nënë Tereza.

Jo si një grua që kishte ardhur për të parë një të mjerë, por si një nënë që kishte ardhur pranë fëmijës së saj.

Ajo nisi t’ia hiqte krimbat nga plagët.

Era ishte e padurueshme. Një tjetër njeri ndoshta do të ishte tërhequr, do t’i kishte mbyllur sytë, do të kishte kthyer kokën.

Por Nënë Tereza nuk e ktheu kokën.

Sepse për të, përpara saj nuk ishte një trup i kalbur.

Ishte një njeri.

Dhe kur ai, me atë pak zë që i kishte mbetur, e pyeti:

— Si mund ta durosh erën e qelbur që del nga trupi im?

Ajo iu përgjigj me një nga ato fjalitë që nuk kanë nevojë për shpjegim:

“Çka ndjej unë nuk është asgjë, në krahasim me atë që vuan ti.”

Burri e kuptoi se ajo nuk ishte si të tjerët.

Dhe e bekoi:

— Bekuar qofsh!

Por ajo nuk pranoi bekimin.

“Jo, i bekuar je ti, sepse vuan me Jezusin dhe si Jezusi.”

Dhe këto, sipas rrëfimit, ishin fjalët e fundit që ai dëgjoi.

Ndoshta atë çast ai njeri nuk kishte më asgjë nga ato që bota i quan pasuri. Nuk kishte shtëpi, emër, pushtet, bukuri, shëndet, as të ardhme.

Por kishte diçka që bota ia kishte mohuar deri atëherë, dikë që e shikonte si njeri.

Dhe ndoshta ky ishte një nga misionet më të mëdha të Nënë Terezës, t’u kthente njerëzve jo vetëm bukën, ilaçin apo një shtrat për të vdekur, por dinjitetin e të qenit njeri.

Ajo nuk mund ta ndalonte çdo vdekje, por mund të bënte që askush të mos vdiste i padashur.

Nuk mund ta zhdukte çdo varfëri, por mund të bënte që i varfri të mos ndiente se ishte i tepërt në këtë botë.

Nuk mund ta shëronte çdo trup, por mund t’i jepte një dorë që nuk tërhiqej prej tij.

Dhe kjo ishte mrekullia e saj e përditshme.

Nganjëherë, ajo i shkëpuste sytë nga mjerimi dhe i drejtonte nga bota që e rrethonte. Shihte njerëzit e ngopur që nuk ishin të lumtur, të pasurit që ishin shpirtërisht të varfër, ata që kishin gjithçka përveç një arsyeje për ta dashur jetën.

Dhe atëherë zëri i saj bëhej një qortim për ndërgjegjen njerëzore: “Duhet të marrë fund kjo indiferencë. Në botë po zhduket dashuria.”

Sepse ajo e dinte diçka që shoqëritë moderne shpesh harrojnë, varfëria nuk është vetëm mungesa e bukës.

Ka edhe një varfëri tjetër, shumë më e frikshme mungesa e mëshirës.

Mund të kesh shtëpi dhe të jesh i pastrehë në shpirt.

Mund të kesh pasuri dhe të jesh i varfër në dashuri.

Mund të kesh mijëra njerëz rreth vetes dhe të mos kesh askënd që të të prekë me dhembshuri.

Mund të ushqesh trupin dhe të lësh shpirtin të vdesë.

Prandaj ajo fliste për një varfëri që nuk matet me para, varfërinë e dashurisë.

Dhe kjo ndoshta është arsyeja pse Nënë Tereza vazhdon të na shqetësojë edhe sot.

Sepse ajo nuk na pyet sa kemi.

Na pyet çfarë bëjmë me atë që kemi.

Nuk na pyet sa të mëdhenj jemi.

Na pyet sa herë jemi përkulur mbi dikë që kishte nevojë për ne.

Nuk na pyet sa kemi folur për njerëzimin, na pyet sa njerëz kemi dashur vërtet.

Ajo kërkonte njerëz që “shpërvjelin mëngët”, që nuk kanë frikë të ndotin duart me baltë, që përkulen mbi të varfrit, mbi të sëmurët, mbi ata që janë në grahmat e fundit të jetës, mbi fëmijët e flakur në kazanet e plehrave, mbi ata që bota e pasur, e ngopur dhe e etur për më shumë, i sheh si mbetje.

Ajo zgjodhi të mos kishte duar të pastra, nëse pastërtia e tyre do të vinte nga mosprekja e vuajtjes.

Dhe kjo është ndoshta një nga trashëgimitë më të mëdha të saj.

Sot, kur përkujtojmë përvjetorin e shenjtërimit të saj, nuk është e mjaftueshme të përsërisim se Nënë Tereza ishte shqiptare, se lindi në Shkup, se u bë murgeshë, se themeloi Misionaret e Bamirësisë, se mori Çmimin Nobel për Paqen apo se u shpall shenjtore.

Këto janë të dhëna të biografisë.

Por Nënë Tereza nuk është vetëm një biografi.

Ajo është një pyetje.

Një pyetje që na drejtohet neve.

Çfarë bëjmë kur përpara nesh kemi një njeri që vuan?

Kthejmë kokën?

Nxitojmë të kalojmë?

E fotografojmë?

Flasim për të?

Apo përkulemi?

Ndoshta ky është kuptimi më i thellë i shenjtërisë së saj. Ajo na mëson se madhështia nuk fillon atje ku ngrihet njeriu mbi të tjerët, por atje ku përkulet për t’i ngritur ata.

Dhe prandaj Nënë Tereza është ende mes nesh.

Jo vetëm në altarin ku u vendos më 4 shtator 2016.

Ajo është në çdo dorë që zgjatet drejt një të rrëzuari, te çdo nënë që ushqen një fëmijë të huaj, te çdo mjek që nuk largohet nga shtrati i një të sëmuri, te çdo njeri që zgjedh mëshirën kur bota i ofron indiferencën dhe te çdo zemër që ende di të vuajë për tjetrin.

Ndoshta ky është kuptimi i vërtetë i një shenjtori, të mos jetë një figurë e vendosur larg nesh, por një dritë që na bën të shohim më qartë veten.

Dhe Nënë Tereza na sheh, na i ngul sytë.

Na shikon përtej fytyrës, përtej rrobave, përtej pasurisë, përtej emrit, përtej asaj që duam t’u tregojmë të tjerëve. Na shikon në shpirt.

Dhe ndoshta, përballë atij vështrimi të qetë e të mëshirshëm, pyetja nuk është më: “E kush ishte kjo grua?”

Pyetja që duhet t’i bëjmë vetes është: “Çfarë ka mbetur prej saj brenda nesh?”