Kulturë

Albert Vataj: At Leonard de Martino, Ati françeskan që mëkoi me dije dhe dritë, At Gjergj Fishtën

Gjon Marku: Katër drita

Nata zbriti mbi male ashtu siç zbret gjithmonë, ngadalë, pa zhurmë, si dikush që hyn në shtëpi me kujdes që të mos zgjojë njeri. Dola në ballkon, dhe qielli m'u shfaq me mijëra pika drite, si të donin të më thoshin: nuk je vetëm, shiko sa shumë jemi këtu sipër...

Gjon Marku: Njeriu që mbante gurin e rrufesë

Nata e Krishtlindjeve kishte ardhur e ftohtë, por e bardhë. Një borë e pastër, sa vetë bardhësia, mbështillte gjithçka. Nëna e plakur e me trupin e rënduar, si të mbante mbi shpinë gjithë kullën tonë të vjetër, kishte marrë tim bir për dore dhe ishte drejtuar për në katin e parë të kullës, ku digjeshin në oxhak disa kërcunj lisi të thatë e prushi skuqte rrasat e gurta...

Albert Vataj: Gruaja, për të dashuruar dhe për të qenë e dashuruar

Gruaja është krijuar për të dashuruar dhe për të qenë e dashuruar. Në këtë thirrje të natyrës qëndron një nga të vërtetat më të thella të qenies njerëzore. Ajo i jepet jetës me një përkushtim që ndryshon trajtë, por kurrë thelb: fillimisht si vajzë, pastaj si e dashur, si bashkëshorte dhe, në fund, si nënë. Në secilin prej këtyre shndërrimeve...

Kristaq Turtulli: Syri i nënës mbeti në mjegull

Ne nuk lindëm. Na zgjoi një këngë që askush nuk e kishte kënduar ende. Ende pa marrë emra, mbanim në pëllëmbë një copë qielli të njomë, dhe besonim se bota hapej me qepallën e një nëne. Kur ajo ngrinte syrin e kaltër, detet humbnin brigjet, zogjtë harronin fluturimin, dhe koha, si një fëmijë i hutuar, na ndiqte zbathur...

Albert Vataj: Plisi në kokën e Odisesë, një udhëtim 3000-vjeçar

Në historinë e artit dhe të letërsisë perëndimore, pak momente mbajnë peshën e një natyre aq njerëzore dhe thellësisht tronditëse sa takimi i Odisesë me qenin e tij, Argosin. Në Këngën XVII të Odisesë së Homerit, ky takim mbart një tragjizëm të thellë. Odiseu kthehet në Itakë pas 20 vitesh mungese, i transformuar nga Athinaja...

Gjekë Gjonaj: Historia kombëtare - një e drejtë ende e mohuar për nxënësit shqiptarë në Mal të Zi

Historia është një nga shtyllat kryesore mbi të cilat ndërtohet identiteti i një populli. Përmes saj brezat e rinj njohin rrënjët e tyre, zhvillimet historike, figurat kombëtare, sakrificat dhe vlerat që kanë formësuar identitetin e tyre. Pikërisht për këtë arsye, e drejta për të mësuar historinë kombëtare është një e drejtë themelore...

Albert Vataj: Amaneti i kompozitorit të madh, Frédéric Chopinit, zemra të prehej në atdhe, në Varshavë, trupi në Paris

Atdheu, Polonia, ishte vendi ku thërmijat e atij shpërthimi të yjshëm dritën spariherë. Parisi, Olimpi i perëndive të artit, tempulli ku u lartësuan qiejt e shpirtrave të pashpërbëshëm të gjenisë dhe kujtesës, e bëri atë të ishte, të jetë dhe të mbetet, ai që historia e muzikës e ruan atë, Frédéric Chopin, i cili të gjithë mëkimet e tij, mund të jenë po aq harmonikisht të nderlikuara, sa edhe teknikisht sfiduese...

Paulin Zefi: Kisha e Shën Gjinit, monumenti që i dha emrin Shëngjinit

Kjo kishë e stilit romano-gotik, me një vazhdimësi historike që shkon deri në Antikitetin e Vonë, siç dëshmojnë edhe gjetjet arkeologjike (qeramika), u hodh në erë me dinamit gjatë regjimit komunist. Sot, pas më shumë se tre dekadash demokraci, ajo vazhdon të mbetet një rrënojë. Përveç çlirimit të territorit nga...

Poezi nga Xheni Krypi

Kur bie nata mbi dritaren time, më zgjon kujtimi me zërin e tij. Më flet një heshtje, më flet një dhimbje, më flet një ëndërr që s'di të flejë. - Kam dhënë dashuri pa kërkuar kthim, kam falur buzëqeshje në ditë pa diell. Kam mbajtur brenda shumë mall e kujtim, por prapë në shpirt kam ruajtur një qiell...

Gjon Marku: Amaneti i babait

Ishte buzëmbrëmje. Prej lumit ngjitej ngadalë, si një plak i lodhur, muzgu. Bora kishte mbuluar gjithçka me vellon e saj të bardhë. Era frynte si një ulkonjë e plagosur dhe shungullonte nëpër pemët rreth shtëpisë sonë. Unë kisha shumë frikë dhe strukesha pranë tim vëllai, ndërsa nuk guxoja ta hidhja vështrimin nga dritarja...

Albert Vataj: Bota e makthshme e ferrit të luftës, ku erdhi në jetë "Lamtumirë armë" e Ernest Hemingway

Ishte 8 korrik 1918. Përgjatë brigjeve të lumit Piave në Fossalta di Piave, Itali, një djalosh 18-vjeçar nga Illinoisi i quajtur Ernest Hemingway, përjetoi një natë tmerri që jo vetëm do të shënjonte trupin e tij, por do të ndryshonte përgjithmonë kursin e letërsisë botërore. I mbushur me idealizmin e rinisë dhe i etur për të parë botën e për të përjetuar...

Edison Ypi: Familje

Pas vdekjes së gruas Shpresa, Besimit i mbeti një tufë me jetimë; Shkëlqimi, Guximi, Krenari, Durimi, Përparimi, Gëzimi, Fatmiri, Zana, Dituria, Pranvera, Kujtesa, Drita. Besimi, dikur i shëndetshëm, tani ka zënë qoshen, rënkon, kollitet, mezi lëviz, sytë i kanë vënë perde, veshët i janë rënduar, zëri i ka ikur...

Gjon Marku: Kumona e Vjetër

Kel Bardhi e afroi karrocën e tij pranë grumbullit të tullave, ku kishte rënë kumona e vjetër e kishës. Ai kishte marrë urdhër ta merrte dhe ta shkallmonte kumonën e vjetër. Kelit i dhimbte zemra teksa mendonte se ajo kumonë e vjetër do të prishej dhe do të shtypej e bëhej metal. Ai gjithnjë, sa herë kishte rënë ajo kumonë, kishte...

Përparim Hysi: Unë, Zeneli i Migjenit dhe kosovari Sherif!

Shtysën për të shkruar këtë tregim të jetuar, ma ka dhënë  së pari , FAN NOLI që ka thënë:" Përpiquni të shkruani mbi ato që kini provuar vet në jetë, por pa fshehur asgjë,  sepse librat më të mirë që janë shkruar deri sot, janë pikërisht librat autobiografikë".  Dhe ja edhe një porosi tjetër. Këtë radhë flet teologu, poeti dhe...

Sevdail Hyseni: Kompromisi

Partitë pa një plan ideor, me muaj, me ditë, me orë. Shihen mes veti shtrembër, sikur deshët me këmborë. - Qytetari pret me shpresë, të kalojë ky cirk i paparë, për të mos u zverdhur vota, si trangulli i verës në arë...

Gjon Marku: Këpuca e armikut

Nata ishte e qetë dhe qielli i kthjellët, pa asnjë re. Yjet shpërndaheshin në hapësirën pa fund, dëshmitarë të vetëm që ndiqnin në heshtje gjithçka. Hëna kishte nisur të dilte pas horizontit të maleve, dhe rrezet e saj të zbehta derdheshin mbi liqen. Në urën e vetme që kalonte mbi lumin që lindte prej liqenit e derdhej në det, kaloi...

Albert Zholi: Atdheu dhe familja janë të shenjta

Ka njerëz që jetën e tyre e ndërtojnë mbi suksesin personal, ka të tjerë mbi profesionin, mbi pasurinë apo lavdinë. Por ka edhe njerëz që jetojnë duke mbajtur si busull dy shtylla të palëkundura: atdheun dhe familjen. Pikërisht kësaj bote shpirtërore i përket Mustafa Koçerri, njeriu që në këtë libër monografik sjell jo....

Gjon Marku: Djali i Fatit

Prej grykave përhapet errësira e u ngjitet thepinave, duke e marrë katundin në gji. Lart, në supet e maleve të lodhura, ra muzgu, e dita ngadalë u largua tej në perëndim. Dielli u fsheh në horizont, duke i përskuqur retë në qiell. Në atë vetull mali u shfaq, duke vështruar vjedhurazi ndër rrëpira, si një dhelpër lajkatare, hëna...

Fahri Dahri: 'Njëqind e trembëdhjetë vitet e vetmisë së Çamërisë'

Në këtë botim një vend i veçantë i jepet mekanizmave mashtruese të vjedhjeve të pronave të paluejtshme të shqiptarëve të Çamërisë nga shteti grek me Reformën Agrare në çerekun e parë të shek. XX. Për tu kuptuar dëmet e mëdha dhe shpronësimet e atyre banorëve, duke përdorur...

Gjon Gjergjaj: Koha moderne nën petkun e fabulës antike

Në letërsinë shqipe, fabula ka qenë gjithmonë një zhanër që, përmes alegorisë dhe simbolikës, ka mundësuar kritikën e realitetit pa e emërtuar drejtpërdrejt atë. Vëllimi "Nga dritarja e Ezopit" i Prend Buzhalës e vazhdon këtë traditë, por njëkohësisht e modernizon atë, duke e sjellë fabulën në një kontekst bashkëkohor...

Xhevahir Cirongu: Zbulohen dokumentet e panjohura për patriotin Xhelal Staravecka

Duke udhëtuar përgjatë shekullit XX-të që lam pas, vetiu të shfaqet para syve ai burrë që kurrë nuk u mposht nëpër rrjedhat  historike që ka kaluar shqipëria jonë heroike. Pikërisht, ishin djem e vajza shqiptare brenda e jashtë atdheut në mërgim, pavarsisht se punonin e studionin në vende të ndryshme në evropë, apo edhe gjetkë...

Albert Vataj: “Të dashuruarit e Mantovas”, përqafimi i neolitit që sfidon epokën e nanoshkencës

Është e vogël, gati e papërfillshme, turma e atyre që ende guxojnë të besojnë në dashurinë e përjetshme. Nuk është disfatizmi, as dëshpërimi i marrëdhënieve të dështuara ajo që shuan këtë mit të lartë; është vetë rrjedha e përvojave njerëzore që, duke shijuar më tepër se ç’duhet konsumimin e ndjesive, përfundojnë duke e...

Gjon Marku: Arka e nënës

Atë vit që mbaroi universitetin, Mark Pali u nis në një specializim jashtë vendit. E ëma me të atin e përcollën deri në fundin e arës së madhe, aty ku e priste një makinë e vogël, në të cilën ndodhej vëllai i tij i madh, që do ta çonte deri në aeroportin e vendit. E ëma u përlot kur ai i humbi nga sytë. I ati s'e fshihte dot...

Shyqyri Fejzo: Kënga e "xhindes së fshatit"

"Me këngë poshtë dhe përpjetë Xhinde mushka, xhinde vetë Kur ze punën, punon si bletë Hyn në valle, pendë e lehtë" - Dasmën tënde na kujtove Besojmë se nuk e harrove Me  qarje krushqit i hutove Vet kalit i hipe dhe shkove...

U nda nga jeta shkrimtari për fëmijë - Avdi Shala

Me pikëllim të thellë njoftojmë se është ndarë nga jeta shkrimtari i njohur për fëmijë, Avdi Shala, njëri ndër krijuesit e përkushtuar të letërsisë shqipe për brezat e rinj, i cili me veprën e tij la gjurmë të çmuara në kulturën dhe letërsinë tonë. Shtëpia Botuese FAD – Prishtinë, së bashku me botuesen Fatmire Duraku...

Albert Zholi: "Në altarin e kombit", intervista që mbeten dëshmi e kohës

Ka libra që lexohen një herë dhe mbeten në bibliotekë, por ka edhe libra që rikthehen vazhdimisht në duart e lexuesit, sepse çdo lexim zbulon një këndvështrim të ri, një kujtim të harruar ose një të vërtetë që fiton vlerë me kalimin e kohës. Pikërisht këtij lloji i përket libri më i ri i gazetarit dhe publicistit Fadil Shehu...

Albert Vataj: Të gjithë dashurojnë, por asnjë dashuri nuk është e njëjtë

“Duhet të pranojmë se, nëse dashuria është pasioni më i përbotshëm, është edhe ai që i nënshtrohet më shumë gjurmës së individualitetit.” Ky pohim është si një gur filozofik, që, kur e prek, lëshon dritë nga të gjitha anët. Ai na vendos përballë një tensioni krijues, mes asaj që është e përbashkët për çdo...

Pashk Alia: Gjurmë në kujtesë

Ali Hasan Furriku ka lindur me datën 13 maj viti 1922 në fshatin Meçe, Kabash të rrethit Pukë, dhe u nda nga jeta më 6 tetor të vitit 2000. Ish - partizan, drejtues në disa lokalitete, përgjegjës në thuajse gjithë stabilimentet e sharrave të rrethit të Pukës, kryetar koperative e drejtues i niveleve më të larta...

Albert Vataj: Sot, në ditëlindjen e Martin Camajt

Martin Camaj ishte padyshim një vullnet lartësimi vlerash dhe kontribuimi krenues. Një begati e amshuar që na shpërblen bujarisht me urtësinë e asaj mendjeje të dritshme dhe me hirin e lartë të një zemre të bardhë. ?Askush nuk do ta besonte se një djalosh i shkulur prej atyre rrënjëve të thella...

Gjon Marku: Në studion e piktorit

Studioja e tij ishte një dhomë e gjatë, me tavan të lartë dhe një dritare të vetme që shikonte nga sheshi i pallatit të kulturës. Muret ishin mbushur me telajo të mbështetura njëri pas tjetrit, si të ishin kolona të një qyteti të harruar, dhe era e terpentinës kishte depërtuar aq thellë në gurët e dhomës sa dukej se ishte bërë pjesë...

1 2 3 4 5
Në Fokus