Speciale

Gjekë Gjonaj: Masakra e Tivarit nën dritën e institucioneve të Malit të Zi

Sabile Basha: Gazeta “Besa” e Stambollit – tribunë e mendimit kombëtar dhe e çështjes shqiptare në mërgim (28)

Hapja zyrtare e Kongresit të Shtatë të Ballit Kombëtar, të mbajtur në Detroit më 10 dhe 11 tetor 1970, iu besua atdhetarit dhe veprimtarit politik Abas Ermenji[1]. Sipas kronikës së gazetës “Besa”, Ermenji iu drejtua të pranishmëve në dy gjuhë, shqip dhe anglisht[2], një zgjedhje që nuk kishte vetëm karakter praktik, por shprehte...

Sabile Basha: Gazeta “Besa” e Stambollit – tribunë e mendimit kombëtar dhe e çështjes shqiptare në mërgim (27)

Një nga ngjarjet që zinte hapësirë të konsiderueshme në faqet e gazetës “Besa” ishte Kongresi i Shtatë i Ballit Kombëtar, zhvillimet e të cilit gazeta i përcillte me hollësi. Sipas kronikës së botuar, kongresi u hap të shtunën, më 10 tetor 1970, në orën 11:30, në ambientet e hotelit “Sheraton Cadillac” në Detroit të Shteteve...

Sabile Basha: Gazeta “Besa” e Stambollit – tribunë e mendimit kombëtar dhe e çështjes shqiptare në mërgim (26)

Kongresi i Ballit Kombëtar, i mbajtur më 10 dhe 11 tetor 1970 në hotelin “Sheraton Cadillac” në Detroit të Shteteve të Bashkuara të Amerikës, paraqitej në faqet e gazetës “Besa” si një nga tubimet më të rëndësishme të organizatës në mërgim. Sipas raportimit të gazetës, në të kishin marrë pjesë mbi 700 delegatë[1], një numër...

Sabile Basha: Gazeta “Besa” e Stambollit – tribunë e mendimit kombëtar dhe e çështjes shqiptare në mërgim (25)

Gazeta “Besa” e Stambollit vazhdoi të botohej edhe në vitet pas 1968-s, duke ruajtur në vijë të përgjithshme profilin e saj politik, kombëtar dhe publicistik. Botimi i saj dëshmonte se redaksia kishte arritur të mbante gjallë një tribunë të rëndësishme të mërgatës shqiptare, përmes së cilës ndiqeshin zhvillimet politike në Shqipëri...

Fotaq Andrea: Arbëreshët e Italisë (1413–2007), VII

Literaturës historike kushtuar shekullit XV ballkanik nuk i mungon as bollëku, as qartësia. Në mënyrë të veçantë, figura madhështore e Gjergj Kastrioti Skënderbeut, prej kohësh ka tërhequr vëmendjen e hulumtuesve që merren me historinë shqiptare. Veprat e Iovan Radoniçit1, Ath. Gegaj, Franz...

Isuf B. Bajrami: Epiri, Çamëria dhe kufijtë shqiptarë

Marrëdhëniet shqiptaro-greke nuk mund të ndërtohen mbi mohimin e historisë, relativizimin e të drejtave të popullsive apo përdorimin e njëanshëm të së kaluarës për qëllime politike. Dy popujt kanë një histori të gjatë bashkëjetese, marrëdhëniesh, konfliktesh dhe ndërveprimesh kulturore. Ata kanë interesa të...

Sabile Basha: Gazeta “Besa” e Stambollit – tribunë e mendimit kombëtar dhe e çështjes shqiptare në mërgim (24)

Një ndër fushat ku veprimtaria e Dr. Roselino Petrottës mori një kuptim të veçantë kombëtar dhe kulturor ishte mbrojtja dhe përhapja e gjuhës shqipe ndër arbëreshët e Italisë. Në portretin që Gjon Gjomarkaj ndërtonte për të në shkrimin përkujtimor “U rrxua nji shtyllë Arbënore”, gjuha nuk paraqitej thjesht si...

Hajdar Paçarada-Dumoshi: Origjina ilire në dritën e kërkimeve të reja

Përfundimi kryesor. Kërkimet e reja mbështesin një vazhdimësi të rëndësishme të popullsive dhe të përdorimit të territorit në Ballkanin Perëndimor, nga epoka e hekurit deri në Mesjetën e hershme. Kjo e bën hipotezën e origjinës ilire të shqiptarëve një kornizë serioze për shqyrtim. Lidhja nuk mund të paraqitet si një...

Sabile Basha: Gazeta “Besa” e Stambollit – tribunë e mendimit kombëtar dhe e çështjes shqiptare në mërgim (23)

Në mesin e shkrimeve që gazeta “Besa” u kushtonte personaliteteve të shquara të botës shqiptare, një vend të posaçëm zinte edhe artikulli përkujtimor “U rrxua nji shtyllë Arbënore”, me autor Gjon Gjomarkaj, kushtuar vdekjes së intelektualit dhe veprimtarit të njohur arbëresh Dr. Roselino Petrotta. Që në titull, autori përdorte...

Lazim Miftari: Perandoria Osmane – Turqia – shqiptarët (arnautët)

Përpara fillimit të lëvizjes së Xhonturqve në fund të shekullit XIX, termi "turk" (Türk) nuk përfaqësonte një identitet kombëtar apo një elitë politike. Përkundrazi, brenda strukturës administrative të Perandorisë Osmane, ky term kishte dy konotacione krejtësisht të ndryshme nga kuptimi i sotëm modern...

Syrja Etemi: Leshka (Leshoku) dhe Sllatina në analet e historisë

Historia e vendbanimeve të Leshkës (Leshokut) dhe Sllatinës përbën një pjesë të rëndësishme të trashëgimisë historike, arkeologjike dhe kulturore të Pollogut. Pozita e tyre gjeografike, në afërsi të Malit Sharr dhe përgjatë rrugëve të rëndësishme të komunikimit, ka ndikuar në zhvillimin e tyre dhe në rolin që kanë...

Sabile Basha: Gazeta “Besa” e Stambollit – tribunë e mendimit kombëtar dhe e çështjes shqiptare në mërgim (22)

Në faqen e gazetës të titulluar “Në të ndryshme”, ku zakonisht përmblidheshin lajme dhe informacione të shkurtra nga jeta e komuniteteve shqiptare dhe nga veprimtaria e organizatave të mërgatës, mes materialeve të shumta të botuara tërhiqte vëmendjen edhe shkrimi me titull domethënës “Një vend merite”. Ndonëse...

Sabile Basha: Gazeta “Besa” e Stambollit – tribunë e mendimit kombëtar dhe e çështjes shqiptare në mërgim (21)

Problemi i financimit të arsimit nuk përfundonte, sipas raportit të Lidhjes Kosovare, me mungesën e shkollave, largësinë e tyre nga vendbanimet apo me fondet e pamjaftueshme që ndaheshin për sistemin arsimor të Kosovës. Një vështirësi tjetër, me pasoja të drejtpërdrejta për vazhdimin e shkollimit të të rinjve...

Sabile Basha: Gazeta “Besa” e Stambollit – tribunë e mendimit kombëtar dhe e çështjes shqiptare në mërgim (20)

Pas trajtimit të çështjes së përdorimit të gjuhës shqipe në administratë dhe të kërkesës për barazi gjuhësore, raporti i Lidhjes Kosovare e zhvendoste vëmendjen drejt një problemi tjetër, të cilin e konsideronte po aq të rëndë për pozitën dhe të ardhmen e shqiptarëve në Jugosllavi: shkollimin e brezit të ri. Në argumentimin e...

Gjon Marku: Kontributi i Mirditës në luftën e përbashkët për liri dhe pavarësi të kombit shqiptar

Mirdita, qysh herët, u bë vatër kryengritjesh të mëdha kundër sundimit të huaj, kundër taksave, shtypjes dhe poshtërimit të shqiptarëve. Historia e saj është e mbushur me luftëra e flijime të krerëve, me vuajtje e qëndresë të pashoqe, të udhëhequra nga prijës të bekuar, që për të mbrojtur tokën dhe të ardhmen e vendit luftuan e derdhën gjak për lirinë e vatrave, të kombit, të gjuhës dhe të fesë katolike...

Sabile Basha: Gazeta “Besa” e Stambollit – tribunë e mendimit kombëtar dhe e çështjes shqiptare në mërgim (19)

Raporti i Lidhjes Kosovare përpiqej ta mbështeste kritikën ndaj strukturës kombëtare të kuadrove jo vetëm me vlerësime të përgjithshme, por edhe me të dhëna konkrete numerike. Këto shifra përdoren për të dëshmuar, sipas autorëve të raportit, se prania e shqiptarëve në administratë, në ndërmarrje dhe në organet...

Sabile Basha: Gazeta “Besa” e Stambollit – tribunë e mendimit kombëtar dhe e çështjes shqiptare në mërgim (18)

Një kthesë me rëndësi në mënyrën se si filloi të diskutohej publikisht pozita e shqiptarëve në Jugosllavi lidhej me Plenumin e Brioneve të korrikut 1966 dhe me rrëzimin politik të Aleksandar Rankoviçit, njërit prej njerëzve më të fuqishëm të udhëheqjes jugosllave të pasluftës. Në interpretimin që Lidhja Kosovare u bënte këtyre zhvillimeve...

Sabile Basha: Gazeta “Besa” e Stambollit – tribunë e mendimit kombëtar dhe e çështjes shqiptare në mërgim (17)

Një nga momentet më të rëndësishme të pjesëmarrjes së Lidhjes Kosovare në Kongresin e 20-të të Bashkimit Federalist të Komuniteteve Etnike Evropiane ishte prezantimi i një raporti të posaçëm, përmes të cilit delegacioni shqiptar synonte ta vendoste çështjen e Kosovës në një perspektivë të gjerë historike. Sipas përshkrimit...

Sabile Basha: Kur Daçiqi ëndërron të kaluarën dhe harron realitetin

Në këtë botë ekziston një kategori njerëzish që, pavarësisht përvojave të hidhura, zhgënjimeve të njëpasnjëshme dhe goditjeve të rënda që kanë marrë nga jeta, vazhdojnë të ecin nëpër të njëjtat shtigje, të ushqejnë të njëjtat iluzione dhe të përsërisin pikërisht ato veprime që dikur u kanë kushtuar shtrenjtë...

Gjon Marku: Oroshi, kryeqendër e Mirditës

Oroshi është vendi me të cilin është lidhur një histori e tërë. Ai bëri epokë edhe në kancelaritë e Evropës dhe u bë një emër i njohur, ndërsa arkivat e vendeve të ndryshme ruajnë ende shumë nga historia e tij. Këtu gjendet kryetempulli i Mirditës, Abacia e Oroshit, si dhe rezidencat e tjera kishtare të Malësisë së...

Sabile Basha: Gazeta “Besa” e Stambollit – tribunë e mendimit kombëtar dhe e çështjes shqiptare në mërgim (16)

Gazeta “Besa”, që botohej në Stamboll, nuk e kufizonte veprimtarinë e saj publicistike vetëm në përcjelljen dhe komentimin e zhvillimeve të drejtpërdrejta politike. Ndonëse çështjet politike zinin një hapësirë të konsiderueshme në faqet e saj, profili i gazetës ishte dukshëm më i gjerë. Ajo përpiqej të pasqyronte jetën e...

Sabile Basha: Gazeta “Besa” e Stambollit – tribunë e mendimit kombëtar dhe e çështjes shqiptare në mërgim (15)

Në mesin e shkrimeve me frymë të theksuar kombëtare, një vend të veçantë zë edhe poezia e Haki Tahës, e ndërtuar mbi motivin e qëndresës, sakrificës dhe aspiratës për bashkim kombëtar. Përmes vargut poetik, autori artikulon një ideal politik e kombëtar që e lidh lirinë e shqiptarëve me bashkimin e tyre dhe me ekzistencën e...

Gjon Marku: Kanuni si trashëgimi kulturore dhe dokument i historisë shoqërore Shqiptare

Kanuni i Lekë Dukagjinit është një nga dëshmitë më të rëndësishme të së drejtës zakonore shqiptare dhe, njëkohësisht, një nga dokumentet më të pasura për njohjen e historisë shoqërore të shqiptarëve. Përtej karakterit normativ, ai ruan gjurmë të një mënyre të caktuar të organizimit të jetës, të marrëdhënieve familjare, të pronës...

Gjon Marku: Dukagjini – aty ku malet ruajnë kujtesën e shqiptarit

Ka vende që i njeh nga hartat, ka të tjera që i njeh nga librat, por ka edhe vende që, për t'i kuptuar, duhet t'i dëgjosh. Dukagjini është një prej tyre. Ai nuk të shfaqet menjëherë. Të del përpara ngadalë, përmes maleve, grykave, shtigjeve, lumenjve dhe fshatrave të shpërndarë si kujtime të vjetra në faqet e...

Sabile Basha: Gazeta “Besa” e Stambollit – tribunë e mendimit kombëtar dhe e çështjes shqiptare në mërgim (13)

Pika e dytë e udhëzimeve të paraqitura në dokument kalonte nga çështja e sigurimit të konferencës te vetë përmbajtja politike dhe organizative e saj. Nëse në pikën e parë kërkohej që mbledhja të mbrohej nga çdo mundësi zbulimi, tradhtie apo depërtimi të personave të dyshimtë...

Gjon Marku: Kanuni dhe shteti modern

Historia e shtetit shqiptar nuk mund të kuptohet plotësisht pa studiuar format e organizimit shoqëror dhe juridik që ekzistonin përpara konsolidimit të shtetit modern. Në trevat malore të Shqipërisë së Epërme, ku autoriteti shtetëror për periudha të gjata ishte i dobët, i largët ose i ndërprerë, komunitetet krijuan dhe...

Sabile Basha: Gazeta “Besa” e Stambollit – tribunë e mendimit kombëtar dhe e çështjes shqiptare në mërgim (12)

Në vazhdim të trajtimit të marrëdhënieve ndërmjet lëvizjes komuniste shqiptare dhe asaj jugosllave gjatë viteve të Luftës së Dytë Botërore, shkrimi i botuar në gazetën “Besa” sjell edhe një dokument tjetër, të cilit autori i kushton rëndësi të veçantë. Bëhet fjalë për një letër që i atribuohet Josip Broz Titos...

Gjon Marku: Nderi si institucion juridik dhe moral në të drejtën dokësore shqiptare dhe në traditën e Mirditës

Ndër institucionet më të rëndësishme të së drejtës dokësore shqiptare, një vend të veçantë zë institucioni i nderit. Në shoqërinë tradicionale shqiptare, nderi nuk përbënte vetëm një kategori morale, por edhe një institucion juridik, i mbrojtur nga normat zakonore dhe i lidhur ngushtë me organizimin e familjes, fisit dhe...

Sabile Basha: Gazeta “Besa” e Stambollit – tribunë e mendimit kombëtar dhe e çështjes shqiptare në mërgim (11)

Një ndër shkrimet që tërheq vëmendjen e lexuesit, si për tematikën që trajton, ashtu edhe për mënyrën se si përpiqet t’i interpretojë zhvillimet politike të Shqipërisë në vitet e para pas Luftës së Dytë Botërore, është punimi me titull “Tragjedia e sotshme shqiptare, pjellë e Jugosllavisë pas 32 muajsh okupimi...

Sabile Basha: Gazeta “Besa” e Stambollit – tribunë e mendimit kombëtar dhe e çështjes shqiptare në mërgim (10)

Me rastin e shënimit të 500-vjetorit të vdekjes së Gjergj Kastriotit – Skënderbeut, manifestimi i organizuar në Nju Jork kishte marrë jehonë edhe përtej rrethit të pjesëmarrësve që ndodheshin drejtpërdrejt në sallë. Në adresë të organizatorëve kishin arritur telegrame dhe mesazhe të shumta përshëndetëse, përmes të cilave...

1 2 3 4 5
Në Fokus