Speciale

Sabile Basha: Serbia ndërmjet përballjes me historinë dhe domosdoshmërisë për distancim nga programet dhe elaboratet antishqiptare

Askush nuk e pranon humbjen lehtë, e aq më pak një humbje që i dhemb krenarisë, mitit dhe pretendimit të ngritur për dekada të tëra. Sidomos atëherë kur dihet, pa mjegull e pa zbukurime, se humbësja e vërtetë ka qenë Serbia. Pikërisht për këtë arsye, kujtesa jonë nuk guxon të zbehet, as vetëdija jonë të mpaket...

Milazim Zeqiraj: Beteja e Vrellës më 12 prill 1999 dhe masakra e Studenicës më 13 prill 1999 janë ngjarje me peshë historike

Një ngjarje me peshë historike është rezistenca heroike e UÇK-së në betejën e Vrellës më 12 prill 1999, ku forcat e UÇK-së qëndruan në vijën e frontit për të mbrojtur popullsinë civile, deri sa ata kaluan malin.Ngjarje të tjera të dhimbshme janë masakrat e bëra më 13 prill 1999 në Vrellë, Studenicë dhe Kaliqan...

Sabile Basha: Programet dhe elaboratet serbe antishqiptare (13)

Historia nuk i njeh fitoret si fund i betejave, por vetëm si një stacion në rrugën e gjatë të lirisë. Edhe pas vitit 1999, kur Kosova çliroi veten nga zinxhirët e okupimit serb, Serbia nuk ndaloi së thururi plane dhe strategji për ta kthyer fatin e saj mbrapsht. Nuk ishin më tanke dhe paramilitarë që...

Sabile Basha: Programet dhe elaboratet serbe antishqiptare (12)

Historia e popullit shqiptar në Kosovë nuk është shkruar vetëm me mundin dhe sakrificat e popullit të tij, por edhe me përpjekjet e pareshtura të armiqve për ta zhbërë atë. Në prag të shekullit të ri, kur bota po përpiqej të ndërtonte ura paqeje, Beogradi përgatiti skenarë të errët për të realizuar...

Avzi Mustafa: Mbresat e mia me komunitetin shqiptar kërçovar në Olten të Zvicrës

E kam zakon që cingërimat në telefonin e xhepit nga numra të panjohur të mos i hapi, por kur pas pak minutash përsëri cingëroi numri i njëjtë, u bëra kureshtar, sepse numri ishte nga një vend i huaj. Andaj e hapa. Në telefon më prezantua dhe më përshëndeti Florim Useni. Pas fjalëve të rëndomta...

Sabile Basha: Programet dhe elaboratet serbe antishqiptare (11)

Në historinë e errët të Ballkanit, aty ku kufijtë janë vizatuar dhe rivizatuar me duar të etura për pushtet, aty ku historia është përdorur si mjet sundimi dhe akademitë e dijes janë shndërruar në kështjella ideologjike, lindi një dokument që nuk kërkonte të ndriçonte rrugën drejt së vërtetës, por ta...

Dorian Koçi: Pashkët në kujtesën e letërsisë së vjetër shqipe, një traditë më e vjetër se vetë fjala jonë e shkruar

Ka momente në historinë e një populli që nuk kanë një datë lindjeje, sepse janë të pranishme që në agimin e vetëdijes së tij kulturore. Pashkët në botën shqiptare janë një prej tyre. Krishterimi mbërriti në hapësirat iliro-arbërore shumë herët, që në shekullin I pas Krishtit, duke ndjekur rrugët...

Sabile Basha: Programet dhe elaboratet serbe antishqiptare (10)

Në historinë e errët të mendësisë shoviniste, ku ambiciet për dominim janë gdhendur me gjuhën e ftohtë të strategjisë dhe synimet pushtuese janë mbështjellë me petkun e politikave shtetërore, lindin libra që nuk janë thjesht faqe të shkruara, por dokumente të zymta të një...

Lutfi Alia: Shën Nënë Angjelina Arbërore (9)

Stema heraldike e markezëve Maria dhe Bonifaci III ka një strukture kulturore, sociale, fetare, politike dhe historike ndryshe nga stemat tradicionale të fisnikërisë të vendeve perëndimore, sepse ka bashkim dhe unifikim elementesh të stemave të dy familjeve, si dhe të stemës të Habsburgëve...

Sabile Basha: Programet dhe elaboratet serbe antishqiptare (9)

Në historinë e Ballkanit, ku hartat janë parë shpesh jo si kufij të së drejtës, por si fusha lakmie politike, dalin herë pas here dokumente që zbulojnë fytyrën e errët të projekteve shtetërore. Një prej tyre lidhet me emrin e Ivan Vukotiqit, në kontekstin e zhvillimeve të vitit 1939...

Sabile Basha: Kur gënjeshtra bëhet dokument

Ditë më parë shkrova për historinë dhe për atë ligj të saj të pashkruar, por të pamëshirshëm- se ajo nuk na fal, as kur gabimet tona duken të vogla, as kur përpiqemi t’i fshehim pas arsyetimesh të vona. Sepse historia ka një kujtesë të gjatë dhe një gjykim të heshtur...

Sabile Basha: Historia nuk fal!

Ne shqiptaret, nuk kemi nevojë ta zbukurojmë historinë, sepse ajo nuk është një përrallë që kërkon stoli, as një kujtim i lehtë që mund të vishet me ngjyra sipas dëshirës sonë. Historia është e rëndë, shpesh e dhembshme, herë krenare e herë e përgjakur, por mbi të gjitha ajo është e vërtetë. Dhe pikërisht për këtë arsye...

Reagim ndaj ekspozitës që mohon gjenocidin e Serbisë në Kosovë!

Që nga themelimi i saj, Qendra “Gjenocidi në Kosovë – plagë e hapur” ka tërhequr vërejtjen rreth interpretimeve të pasakta dhe përdorimit të gabuar të terminologjisë për të përkufizuar krimet që kanë ndodhur në Kosovë gjatë luftës së viteve 1998–1999...

Sabile Basha: Programet dhe elaboratet serbe antishqiptare (8)

Në historinë e errët të Ballkanit, mes figurave që hodhën themelet e një politike të mbështetur mbi përjashtimin dhe dhunën, Stefan Moljeviçi mbetet një nga ideologët më të egër të Serbisë së Madhe. Ai nuk ishte një politikan i zakonshëm dhe as një shkrues i thjeshtë strategjish...

Isuf B. Bajrami: Aktiviteti i Komitetit për Mbrojtjen e të Drejtave të Njeriut, Roli i Enver Hadrit dhe Rezolutat e Parlamentit Evropian për Kosovën (1989–1990)

Në fund të viteve 1980, situata politike dhe etnike në Jugosllavi ishte jashtëzakonisht e tensionuar, sidomos në Kosovë. Pas shfuqizimit të autonomisë së provincës nga Serbia, shqiptarët përballeshin me një fushatë represive që përfshinte arrestime arbitrare, dhunë fizike, shkelje sistematike të të...

Lazim Miftari: Anzhuinët e Durrësit

Historia mesjetare e Shqipërisë përfaqëson një ndërthurje e fuqishme ndikimesh perëndimore dhe lindore. Në këtë kuadër, krijimi i Regnum Albaniae në vitin 1272 nga Karl I Anzhu shënon një moment kyç për institucionalizimin e hapësirës shqiptare në sistemin politik evropian...

Sabile Basha: Programet dhe elaboratet serbe antishqiptare (7)

Në rrëzë të kodrave të Bosnjës, në qytetin e vogël të Rudës, më 6 janar 1888, lindi një njeri që do të gdhendte me penën e tij hije të errëta mbi historinë e një rajoni të tërë. Stevan Moljeviq, një emër që thjesht nuk përfaqëson vetëm një individ, por mishëron një ideologji të skajshme, një vizion...

Lutfi Alia: Prof. Pëllumb Bitri

Vitet e studimeve në Fakultetin e Mjekësisë të Universtitetit të Tiranës, ishin periudha më e bukur për gjeneracionin tonë bloomer, ishin vitet e një rinie modeste, dinamike dhe entuziaste, me dëshirë e vullnet për t’u formuar profesionalisht, ishin dhe vite argëtimesh rinore, ndonëse të pakta, por plotësonin jetën tonë aktive...

Sabile Basha: 27 vite pas – ku jemi dhe kah po shkojmë

Shumë herë i jam kthyer me shkrim 24 marsit të atij viti që nuk shuhet nga kujtesa, 1999-s, ditës kur historia mori frymë ndryshe dhe kur qielli mbi Kosovë u mbush me jehonën e një përmbysjeje të madhe. Ishte një çast i rrallë, kur toka dukej sikur dridhej nën peshën e ngjarjes...

Sabile Basha: Programet dhe elaboratet serbe antishqiptare (6)

Në historinë e Ballkanit, ku kufijtë janë vizatuar shpesh me gjakun e popujve të shtypur dhe ku ideologjitë nuk kanë mbetur vetëm në letër, por janë shndërruar në politika të dhunshme, Vasa Çubrilloviqi mbetet një nga figurat më famëkëqija. Ai nuk ishte thjesht historian apo akademik...

Bajram Çeliku - Bali: Kryeqendra e Penestisë, Uskana heroike

Për lokalitetin se, ku ndodhej Uskana e lashtë kanë shkruajtur shumë historianë të kohës, por edhe të sotëm. Në shkrimet e tyre thuhet, se:  Uskana e lashtë ndodhej në lokalitetin e sotëm ku qëndron qyteti i Kërçovës. Konkretisht, pranë Kalasë të sotme të Kërçovës, te vendi...

Sabile Basha: Programet dhe elaboratet serbe antishqiptare (5)

Në mozaikun e letërsisë ballkanike, ku kultura, historia dhe tragjedia njerëzore ndërthuren si fijet e një pëlhure të lashtë, Ivo Andriqi qëndron si një figurë komplekse: një shkrimtar i talentuar, një mjeshtër i narrativës historike, por njëkohësisht edhe një njeri i lidhur me mendësinë e...

Sabile Basha: Doli nga shtypi libri më i ri “Unë në kohë”

Pak ditë më parë, nga shtypi doli libri im i fundit “Unë në kohë”, një vepër që vjen si një rrëfim i kthjellët, i ndjerë dhe thellësisht njerëzor. Ky libër nuk paraqitet thjesht si një botim i zakonshëm, por si një dëshmi e gjallë, ku fjala bëhet kujtesë, përvoja bëhet mësim dhe e kaluara shndërrohet në dritë për të tashmen dhe të ardhmen...

Lutfi Alia: Shën Nënë Angjelina Arbërore ( 8 )

Nga martesa e Angjelina Arianitit me Stefanin III Brankoviç lindën pesë fëmijë. Në vitin 1461, në Durrës u lind Gjergji, të cilin e pagëzuan me emrin e gjyshit Gjergj Arianiti, ndërsa kur u shugurua murg, mori emrin Maksim. Në vitin 1462 në Durrës u lindi vajza Irena, e cila vdiq tre muaj pas lindjes...

Sabile Basha: Programet dhe elaboratet serbe antishqiptare (4)

Vlladan Gjorgjeviqi lindi në vitin 1844, në një kohë kur Serbia po përpiqej të krijonte konturet e shtetësisë së saj, por njëkohësisht ushqente ëndrrat e një zgjerimi territorial përtej kufijve të saj natyrorë. Ai nuk ishte vetëm një politikan, por edhe një mendje që përdori penën për të...

Sabile Basha: Programet dhe elaboratet serbe antishqiptare (3)

Në vazhdim, do të përmend vetëm disa nga këto programe që, si një zinxhir i mallkuar, e mbajtën të robëruar një komb të tërë, duke lënë plagë që historia nuk mund t’i fshijë.Serbët u bënë fqinjë me shqiptarët shumë shekuj më parë, por jo si miq, as si bashkudhëtarë të historisë, por si një valë...

Bajram Çeliku - Bali: Origjina e fshatrave të Kërçovës dhe qytetit

Kërçova me rrethinë ka një histori të lashtë. Sipas shumë historianëve të lashtë thuhet se, banorët e parë kanë qenë Ilirët pasardhës të Pellazgëve. Edhe atë, të fisit të Penestëve, apo Enestët, siç i përmendin disa historianë me kryeqendër Uskanën. Penestia, apo Enestia përbënte një territor të...

Sabile Basha: Programet dhe elaboratet serbe antishqiptare (2)

Ne nuk kemi qenë vetëm viktima të një politike të egër, por edhe dëshmitarë të një sistemi të pamëshirshëm që na ka vënë vazhdimisht në provë. Dhe pikërisht për këtë arsye, të vërtetën tonë duhet ta tregojmë me zërin e fortë të historisë, që ajo të mos mbetet as e shtrembëruar nga ata që duan ta...

Sabile Basha: Programet dhe elaboratet serbe antishqiptare (1)

Duhet ta them hapur se, në udhëtimet e mia shkencore nëpër faqet e historisë, kam hasur në dokumente që rrëqethin, në fjalë që nuk janë vetëm rreshta të shkruar, por plagë të hapura mbi kujtesën kolektive. Kam lexuar shumë nga programet dhe elaboratet politike serbe...

Fotaq Andrea: Beteja gjuhësore historike e Sotir Koleas kundër gjuhëtarit Antoine Meillet

E theksojmë që në fillim se me këtë shkrim, nuk kemi assesi për qëllim të ulim sadopak vlerat e njohura të gjuhëtarit kryesor francez Antoine Meillet (Antuan Meje) gjatë dhjetëvjeçarëve të parë të shekullit XX, dijetar që rroku me veprën e tij fusha të tëra të gjuhësisë së përgjithshme...

Lutfi Alia: Shën Nënë Angjelina Arbërore (7)

Një vend të veçantë në historinë e kishës ortodokse europiane ka Shën Nënë Angjelina, themeluesja e shumë manastireve dhe kishave, e kanonizuar shenjëtore nga Patriakana e Kostantinopojës, e adhuruar dhe e nderuar nga besimtarët e mbi njëzet shteteve europiane dhe në Shtetet e Bashkuara të Amerikës...

Sabile Basha: 11 marsi – dita kur Kosova tha 'Boll më'

Sa herë që afrohet 11 Marsi, nuk më vjen në mend vetëm lajmi i butë i pranverës—ajo që duket se është vetëm një hap larg, si një dritë e re që troket pas derës. Bashkë me aromën e tokës që zgjohet dhe me gjethen që nis ta besojë përsëri jetën, më kthehet edhe një kujtesë tjetër, më e rëndë...

Avzi Mustafa: Prof. Dr. Halim Purellku - Një jetë në shërbim të historisë shqiptare

Më 2 mars 2026, në orët e pasmesnatës, në Shkup, pushoi së rrahuri zemra fisnike, e madhe dhe me ndjenja humane e historianit të pepur të historisë kombëtare, prof. dr. Halim Purellkut. Ishte një lajm i hidhur që e tronditi jo vetëm familjen, por edhe të gjithë miqtë, shokët, kolegët dhe publikun më të gjerë kulturor...

Sabile Basha: Kujtesa e një barbarie shtetërore - homazh për Epopën e Prekazit

Natyrisht, jam rritur dhe jam formuar në një shtëpi ku fryma kombëtare nuk ishte thjesht fjalë, por mënyrë të menduari e mënyrë të jetuari. Ishte një taban i qetë e i fortë, si themeli i një shtëpie të vjetër që s’e tund as era, as koha. Aty mësova që dashuria për popullin tim të mos ishte...

Parim Çarçani: Shqiponja që ruan folenë, vëndi ku u takuan Kodi dhe Kanuni

Lidhja midis Kështjellës së Zhulatit dhe Papa Zhulit është një nga pjesët më interesante të historisë sonë mesjetare, pasi ndërthur pushtetin ushtarak me atë juridik. Nëse kështjella përfaqësonte forcën, Papa Zhuli përfaqësonte ligjin. Të dy i dhanë lavdi Zhulatit dhe gjithë krahinës...

3 4 5 6 7
Në Fokus