Speciale

Sabile Basha: Në emër të cilit popull, zoti Smith?

Sabile Basha: Gazeta “Besa” e Stambollit – tribunë e mendimit kombëtar dhe e çështjes shqiptare në mërgim (26)

Kongresi i Ballit Kombëtar, i mbajtur më 10 dhe 11 tetor 1970 në hotelin “Sheraton Cadillac” në Detroit të Shteteve të Bashkuara të Amerikës, paraqitej në faqet e gazetës “Besa” si një nga tubimet më të rëndësishme të organizatës në mërgim. Sipas raportimit të gazetës, në të kishin marrë pjesë mbi 700 delegatë[1], një numër...

Sabile Basha: Gazeta “Besa” e Stambollit – tribunë e mendimit kombëtar dhe e çështjes shqiptare në mërgim (25)

Gazeta “Besa” e Stambollit vazhdoi të botohej edhe në vitet pas 1968-s, duke ruajtur në vijë të përgjithshme profilin e saj politik, kombëtar dhe publicistik. Botimi i saj dëshmonte se redaksia kishte arritur të mbante gjallë një tribunë të rëndësishme të mërgatës shqiptare, përmes së cilës ndiqeshin zhvillimet politike në Shqipëri...

Sabile Basha: Gazeta “Besa” e Stambollit – tribunë e mendimit kombëtar dhe e çështjes shqiptare në mërgim (24)

Një ndër fushat ku veprimtaria e Dr. Roselino Petrottës mori një kuptim të veçantë kombëtar dhe kulturor ishte mbrojtja dhe përhapja e gjuhës shqipe ndër arbëreshët e Italisë. Në portretin që Gjon Gjomarkaj ndërtonte për të në shkrimin përkujtimor “U rrxua nji shtyllë Arbënore”, gjuha nuk paraqitej thjesht si...

Sabile Basha: Gazeta “Besa” e Stambollit – tribunë e mendimit kombëtar dhe e çështjes shqiptare në mërgim (23)

Në mesin e shkrimeve që gazeta “Besa” u kushtonte personaliteteve të shquara të botës shqiptare, një vend të posaçëm zinte edhe artikulli përkujtimor “U rrxua nji shtyllë Arbënore”, me autor Gjon Gjomarkaj, kushtuar vdekjes së intelektualit dhe veprimtarit të njohur arbëresh Dr. Roselino Petrotta. Që në titull, autori përdorte...

Sabile Basha: Gazeta “Besa” e Stambollit – tribunë e mendimit kombëtar dhe e çështjes shqiptare në mërgim (22)

Në faqen e gazetës të titulluar “Në të ndryshme”, ku zakonisht përmblidheshin lajme dhe informacione të shkurtra nga jeta e komuniteteve shqiptare dhe nga veprimtaria e organizatave të mërgatës, mes materialeve të shumta të botuara tërhiqte vëmendjen edhe shkrimi me titull domethënës “Një vend merite”. Ndonëse...

Sabile Basha: Gazeta “Besa” e Stambollit – tribunë e mendimit kombëtar dhe e çështjes shqiptare në mërgim (21)

Problemi i financimit të arsimit nuk përfundonte, sipas raportit të Lidhjes Kosovare, me mungesën e shkollave, largësinë e tyre nga vendbanimet apo me fondet e pamjaftueshme që ndaheshin për sistemin arsimor të Kosovës. Një vështirësi tjetër, me pasoja të drejtpërdrejta për vazhdimin e shkollimit të të rinjve...

Sabile Basha: Gazeta “Besa” e Stambollit – tribunë e mendimit kombëtar dhe e çështjes shqiptare në mërgim (20)

Pas trajtimit të çështjes së përdorimit të gjuhës shqipe në administratë dhe të kërkesës për barazi gjuhësore, raporti i Lidhjes Kosovare e zhvendoste vëmendjen drejt një problemi tjetër, të cilin e konsideronte po aq të rëndë për pozitën dhe të ardhmen e shqiptarëve në Jugosllavi: shkollimin e brezit të ri. Në argumentimin e...

Sabile Basha: Gazeta “Besa” e Stambollit – tribunë e mendimit kombëtar dhe e çështjes shqiptare në mërgim (19)

Raporti i Lidhjes Kosovare përpiqej ta mbështeste kritikën ndaj strukturës kombëtare të kuadrove jo vetëm me vlerësime të përgjithshme, por edhe me të dhëna konkrete numerike. Këto shifra përdoren për të dëshmuar, sipas autorëve të raportit, se prania e shqiptarëve në administratë, në ndërmarrje dhe në organet...

Sabile Basha: Gazeta “Besa” e Stambollit – tribunë e mendimit kombëtar dhe e çështjes shqiptare në mërgim (18)

Një kthesë me rëndësi në mënyrën se si filloi të diskutohej publikisht pozita e shqiptarëve në Jugosllavi lidhej me Plenumin e Brioneve të korrikut 1966 dhe me rrëzimin politik të Aleksandar Rankoviçit, njërit prej njerëzve më të fuqishëm të udhëheqjes jugosllave të pasluftës. Në interpretimin që Lidhja Kosovare u bënte këtyre zhvillimeve...

Sabile Basha: Gazeta “Besa” e Stambollit – tribunë e mendimit kombëtar dhe e çështjes shqiptare në mërgim (17)

Një nga momentet më të rëndësishme të pjesëmarrjes së Lidhjes Kosovare në Kongresin e 20-të të Bashkimit Federalist të Komuniteteve Etnike Evropiane ishte prezantimi i një raporti të posaçëm, përmes të cilit delegacioni shqiptar synonte ta vendoste çështjen e Kosovës në një perspektivë të gjerë historike. Sipas përshkrimit...

Sabile Basha: Kur Daçiqi ëndërron të kaluarën dhe harron realitetin

Në këtë botë ekziston një kategori njerëzish që, pavarësisht përvojave të hidhura, zhgënjimeve të njëpasnjëshme dhe goditjeve të rënda që kanë marrë nga jeta, vazhdojnë të ecin nëpër të njëjtat shtigje, të ushqejnë të njëjtat iluzione dhe të përsërisin pikërisht ato veprime që dikur u kanë kushtuar shtrenjtë...

Sabile Basha: Gazeta “Besa” e Stambollit – tribunë e mendimit kombëtar dhe e çështjes shqiptare në mërgim (16)

Gazeta “Besa”, që botohej në Stamboll, nuk e kufizonte veprimtarinë e saj publicistike vetëm në përcjelljen dhe komentimin e zhvillimeve të drejtpërdrejta politike. Ndonëse çështjet politike zinin një hapësirë të konsiderueshme në faqet e saj, profili i gazetës ishte dukshëm më i gjerë. Ajo përpiqej të pasqyronte jetën e...

Sabile Basha: Gazeta “Besa” e Stambollit – tribunë e mendimit kombëtar dhe e çështjes shqiptare në mërgim (15)

Në mesin e shkrimeve me frymë të theksuar kombëtare, një vend të veçantë zë edhe poezia e Haki Tahës, e ndërtuar mbi motivin e qëndresës, sakrificës dhe aspiratës për bashkim kombëtar. Përmes vargut poetik, autori artikulon një ideal politik e kombëtar që e lidh lirinë e shqiptarëve me bashkimin e tyre dhe me ekzistencën e...

Sabile Basha: Gazeta “Besa” e Stambollit – tribunë e mendimit kombëtar dhe e çështjes shqiptare në mërgim (13)

Pika e dytë e udhëzimeve të paraqitura në dokument kalonte nga çështja e sigurimit të konferencës te vetë përmbajtja politike dhe organizative e saj. Nëse në pikën e parë kërkohej që mbledhja të mbrohej nga çdo mundësi zbulimi, tradhtie apo depërtimi të personave të dyshimtë...

Sabile Basha: Gazeta “Besa” e Stambollit – tribunë e mendimit kombëtar dhe e çështjes shqiptare në mërgim (12)

Në vazhdim të trajtimit të marrëdhënieve ndërmjet lëvizjes komuniste shqiptare dhe asaj jugosllave gjatë viteve të Luftës së Dytë Botërore, shkrimi i botuar në gazetën “Besa” sjell edhe një dokument tjetër, të cilit autori i kushton rëndësi të veçantë. Bëhet fjalë për një letër që i atribuohet Josip Broz Titos...

Sabile Basha: Gazeta “Besa” e Stambollit – tribunë e mendimit kombëtar dhe e çështjes shqiptare në mërgim (11)

Një ndër shkrimet që tërheq vëmendjen e lexuesit, si për tematikën që trajton, ashtu edhe për mënyrën se si përpiqet t’i interpretojë zhvillimet politike të Shqipërisë në vitet e para pas Luftës së Dytë Botërore, është punimi me titull “Tragjedia e sotshme shqiptare, pjellë e Jugosllavisë pas 32 muajsh okupimi...

Sabile Basha: Gazeta “Besa” e Stambollit – tribunë e mendimit kombëtar dhe e çështjes shqiptare në mërgim (10)

Me rastin e shënimit të 500-vjetorit të vdekjes së Gjergj Kastriotit – Skënderbeut, manifestimi i organizuar në Nju Jork kishte marrë jehonë edhe përtej rrethit të pjesëmarrësve që ndodheshin drejtpërdrejt në sallë. Në adresë të organizatorëve kishin arritur telegrame dhe mesazhe të shumta përshëndetëse, përmes të cilave...

Sabile Basha: Gazeta “Besa” e Stambollit – tribunë e mendimit kombëtar dhe e çështjes shqiptare në mërgim (9)

Viti 1968 shënoi një moment të veçantë në kujtesën historike dhe kulturore të shqiptarëve, pasi përkonte me pesëqindvjetorin e vdekjes së Gjergj Kastriotit – Skënderbeut. Ky përvjetor u shndërrua në një ngjarje të rëndësishme përkujtimore, e cila i tejkaloi kufijtë e hapësirave shqiptare dhe mori përmasa ndërkombëtare...

Sabile Basha: Gazeta “Besa” e Stambollit – tribunë e mendimit kombëtar dhe e çështjes shqiptare në mërgim (8)

Në mesin e shkrimeve të shumta që botoheshin në faqet e gazetës “BESA”, një vëmendje të veçantë tërheq edhe një dokument me karakter të drejtpërdrejtë politik, i titulluar “Deklarata”. Bëhej fjalë për reagimin e “Lidhjes Kosovare”, të publikuar më 31 mars 1968 në të përditshmen e Izmirit “EGE TELEGRAF”, me rastin e vizitës së Josip Broz Titos në Turqi...

Sabile Basha: Gazeta “Besa” e Stambollit – tribunë e mendimit kombëtar dhe e çështjes shqiptare në mërgim (7)

Në atmosferën e ndryshimeve politike dhe të gjallërimit kulturor që karakterizoi Kosovën në fund të viteve gjashtëdhjetë, një rol gjithnjë më të rëndësishëm filluan të luanin intelektualët shqiptarë. Studiues, gjuhëtarë, shkrimtarë, arsimtarë dhe veprimtarë të kulturës nuk mbetën vetëm vëzhgues të zhvillimeve të kohës...

Sabile Basha: Gazeta “Besa” e Stambollit – tribunë e mendimit kombëtar dhe e çështjes shqiptare në mërgim (6)

Sabile Basha: Gazeta “Besa” e Stambollit – tribunë e mendimit kombëtar dhe e çështjes shqiptare në mërgim (5)

Në vazhdim të artikullit, gazeta “BESA” ndalej posaçërisht te qëndrimi i Dobrica Qosiqit ndaj kërkesave që shqiptarët po artikulonin gjithnjë më hapur në fund të viteve gjashtëdhjetë. Sipas mënyrës se si gazeta e paraqiste debatin, reagimi i tij kishte qenë veçanërisht kundërshtues, sidomos kur bëhej fjalë për kërkesa që...

Sabile Basha: Gazeta “Besa” e Stambollit – tribunë e mendimit kombëtar dhe e çështjes shqiptare në mërgim (4)

Në rubrikën karakteristike “Tue kalue nga Toka e Robnueme”, në të cilën gazeta “BESA” zakonisht sillte shkrime dhe informacione që lidheshin me Kosovën dhe me pozitën e shqiptarëve në Jugosllavi, kësaj radhe botohej artikulli me titull domethënës “Kosova lyp liri e barazi”. Vetë formulimi i titullit e tejkalonte natyrën e...

Sabile Basha: Gazeta “Besa” e Stambollit – tribunë e mendimit kombëtar dhe e çështjes shqiptare në mërgim (3)

Në vazhdim të shkrimit, gazeta e zhvendoste vëmendjen nga evokimi i së kaluarës drejt gjendjes së atëhershme të shqiptarëve, duke përdorur një gjuhë të rënduar nga shqetësimi politik dhe nga ndjenja se çështja kombëtare vazhdonte të mbetej e pazgjidhur. Sipas autorit, shqiptari i asaj kohe ende nuk mund të konsiderohej plotësisht “zot i vetes...

Sabile Basha: Gazeta “Besa” e Stambollit – tribunë e mendimit kombëtar dhe e çështjes shqiptare në mërgim (2)

Duke shfletuar me kujdes numrat e gazetës “Besa” që tashmë i kam në duar, krijohet ndjenja se përmes faqeve të saj nuk po lexoj vetëm një gazetë të vjetër, por po hyj drejtpërdrejt në atmosferën politike dhe kombëtare të një periudhe të rëndësishme të historisë sonë. Çdo numër, çdo titull dhe çdo shkrim bart me vete...

Sabile Basha: Gazeta “Besa” e Stambollit – tribunë e mendimit kombëtar dhe e çështjes shqiptare në mërgim (1)

Me formimin dhe konsolidimin e grupimeve të ndryshme politike shqiptare në vendet ku vepronte mërgata, krahas organizimit politik dhe përpjekjeve për të ndërkombëtarizuar çështjen e Kosovës, u shfaq edhe një nevojë tjetër po aq e rëndësishme: krijimi i një zëri të vetin publik dhe informues. Pothuajse kudo ku...

Sabile Basha: Liria nuk gjykohet – UÇK-ja, Kosova dhe ora e pritjes

Rastisa një ditë të udhëtoja me bashkëshortin tim- Tefikun, drejt Dardanës (Kamenicës) dhe, pothuajse gjatë gjithë rrugës, një fjali e shkruar me shkronja të mëdha na ndiqte vazhdimisht: “Liria ka emër”. E shihja buzë rrugës, në hyrje të qytetit, brenda tij dhe përsëri në vende të tjera përreth. Në fillim mund të dukej si...

Sabile Basha: Miti i “Kosovës së humbur” – historia, propaganda dhe politika e pretendimit territorial serb (4)

Në këtë kuptim, analogjia me fuqitë e dikurshme koloniale evropiane bëhet provokuese, por edhe politikisht domethënëse. Edhe Britania e Madhe dikur sundonte territore të mëdha në Azi, Afrikë dhe pjesë të tjera të botës; edhe Franca kishte një perandori të gjerë koloniale. Për dekada e shekuj, administratat e tyre...

Sabile Basha: Miti i “Kosovës së humbur” – historia, propaganda dhe politika e pretendimit territorial serb (3)

Prandaj Kosova nuk u bë “serbe” thjesht sepse mbi të u ushtrua pushtet serb në periudha të caktuara. Pushteti dhe identiteti nuk janë sinonime. Një administratë mund të vendoset dhe të largohet; kufijtë mund të ndryshojnë; regjimet mund të lindin dhe të bien; por identitetet kolektive, kujtesa historike dhe ndjenja e...

Sabile Basha: Miti i “Kosovës së humbur” – historia, propaganda dhe politika e pretendimit territorial serb (2)

Sidomos duhet të ndalemi te momenti kur historia mesjetare përfundon së qeni argumenti kryesor dhe fillon historia moderne e shteteve kombëtare ballkanike, sepse pikërisht aty narrativa e “Kosovës së përjetshme serbe” duhet përballur me pyetje shumë më konkrete: si u vendos pushteti serb mbi Kosovën në fillim të shekullit XX, në çfarë konteksti të luftërave ballkanike ndodhi kjo...

1 2 3 4 5
Në Fokus