Speciale

Sabile Keçmezi-Basha & Tefik Basha: Kosova 1950–1969 në dritën e dokumenteve arkivore

Zakonisht, në çastet kur jam e lirë nga angazhimet e përditshme, i kushtoj kohë leximit të veprave të autorëve që i vlerësoj dhe i nderoj për kontributin e tyre të rëndësishëm dhe veprimtarinë shkencore. Leximi për mua nuk është vetëm një kënaqësi personale, por edhe një mënyrë e...

Sabile Keçmezi-Basha: Kombi im i mrekullueshëm në mbrojtje të së vërtetës

Dhe ata liridashës që mbahen në qelitë e Sheveningenit—ata nuk kanë luftuar për pushtet, as për hakmarrje; kanë luftuar për lirinë që nuk e kishim, për ajrin që na mungonte, për të drejtën elementare për të qenë në shtëpinë tonë pa frikë. Kanë luftuar për tokën tonë, që u dogj, u përvëlua, u bë hi e lot nga barbaria...

Nue Oroshi: Si u masakruan At Luigj Palaj dhe katër mirditorë nga ushtria serbe

Si u masakruan At Luigj Palaj dhe katër mirditorë nga ushtria serbe sipas “Albaniens Golgatha” të Leo Freundlich - Meqenëse masakrimi i shqiptarëve në periudhën kohore nëntor 1912 deri në mars 1913 ishte elaborat serb për shfarosjen e shqiptarëve. Një rol terrorist në këto masakrime e kishte luajtur edhe kisha ortodokse serbe...

Nue Oroshi: Masakrimi i 28 martirëve shqiptarë në mars të vitit 1913 në Nashec të Prizrenit nga ushtria serbe

Sa herë që shkruaj për masakrat serbe mbi popullin shqiptar dhe para se të shënoj emrat e të vrarëve dhe të masakruarve në mendje me rri gjithmonë vaji i nënave shqiptare kur e kanë marrë lajmin për vrasjen e burrave dhe djemve të tyre.Më rri në mendje vaji i motrave për vëllezërit e tyre që menduan  ta rrisin votrën...

Sabile Basha: Në Hagë po gjykohet liria

Në atë kohë të largët, ende para se lufta ta shndërronte frymën e Kosovës në një ankth të përditshëm, protestat ishin si dallgë njerëzish që ngriheshin papritur, si një det i gjallë që s’mund ta ndalte askush. Dilnim masovikisht—jo thjesht për të mbushur rrugët, por për t’u bërë zë...

Sabile Basha: Universiteti i Prishtinës në rrugën drejt lirisë – 56-vjetori i themelimit

Nëse sot e vëmë Universitetin tonë në një plan krahasimi me universitetet e botës që mbështeten mbi tradita shekullore në mësimdhënie dhe kërkim shkencor, është e natyrshme që ai të duket relativisht i ri. Me vetëm 56 vjet jetë institucionale, ai nuk mund të pretendojë për atë “trashëgimi të gjatë” që e karakterizon arsimin e...

Sabile Basha: Lëvizja ilegale patriotike shqiptare në Kosovë, 1945–1990 (62)

Edhe pse Lufta e Dytë Botërore kishte përfunduar dhe rendi i ri politik në Evropë kishte filluar të konsolidohej, për shqiptarët që mbetën jashtë kufijve etnikë të shtetit shqiptar nuk pati një ndjenjë të plotë çlirimi apo kënaqësie. Përkundrazi, mospërputhja mes aspiratave kombëtare dhe...

Sabile Basha: Kur drejtësia flet ftohtë, dhimbja flet shqip

Sot, rrugët e Kosovës dukeshin sikur kishin hequr dorë nga zhurma e përditshme. Ishin të zbrazëta, të gjata, pothuaj solemne—jo sepse qytetet festonin, e as sepse kishte ndonjë ditë pushimi që t’i kishte shpërndarë njerëzit nëpër shtëpi. Jo. Sot zbrazëtia vinte nga një arsye më e rëndë, më e...

Mark Palnikaj: Pal Engjëlli dhe Dorëshkrimi i 1462 - Historia e ‘Formulës së Pagëzimit'

Dokumenti të cilin po e botojmë është shkruar rreth gjashtëqind vjet më parë dhe pjesa që konsiderohet më e rëndësishme e tij është shkruar me datë 8 nëntor 1462.Për afër dyzet vjet ky dokument është ruajtur në Kryedioqezën e Durrësit nga e cila vareshin një numër i madh dioqezash. Nga dokumentet që kemi studiuar...

Fotaq Andrea: Pena të arta franceze për shqiptarët - Ismail Kadare (3)

Cilin presim sot në gjirin tonë? Romancierin Ismail Kadare, njërin nga më të mëdhenjtë e kohës sonë, që po zë vend midis anëtarëve shok të huaj në Shoqërinë tonë ? Pa dyshim. Mirëpo, më 1989, Ismail Kadare ishte zgjedhur anëtar korrespondent i Seksionit të historisë e gjeografisë të...

Qazim Namani: Reagimet ndaj dobësive në menaxhimin e trashëgimisë kulturore gjatë viteve 2008-2010 dhe përvojë e hidhur në jetën time

Në fushën e trashëgimisë kulturore, edhe pas shpalljes së pavarësisë, nuk ndryshoi gjendja. Edhe pse pritej që të fillohet, me reforma për rregullimin institucional, dhe marrjen e shumë kompetencave, një gjë e tillë nuk ndodhi.Mungesa e politikave të mirëfillta kulturore, çrregullimet...

Sabile Basha: Lëvizja ilegale patriotike shqiptare në Kosovë, 1945–1990 (61)

Pas përfundimit të Luftës së Dytë Botërore dhe konsolidimit të pushtetit sllavo-komunist në trevat shqiptare, një segment i rëndësishëm i elitës ushtarake dhe politike nacionaliste të Kosovës zgjodhi të mos e braktiste vendin. Në vend të mërgimit, këta individë vendosën t’i qëndronin besnikë programit ideor dhe objektivave politike të Lidhjes së Dytë të Prizrenit...

Isuf B. Bajrami: Shqiptarët në Holokaust para hebrenjve

Leo Freundlich, hebreu që protestoi kundër zhdukjes masive të shqiptarëve nga serbët në vitet 1912–1913, ishte një nga të parët që denoncoi publikisht atë që ai e quante “Golgotha Shqiptare”. Sipas tij, holokausti mbi shqiptarët u krye nga serbët, të cilët vranë 500,000 njerëz...

Lutfi Alia: Shën Nënë Angjelina Arbërore (6)

Një vend të nderuar në historinë arbërore dhe të kishës ortodokse europiane, ka Shen Nënë Angjelina Arianiti, themeluesja e shumë manastireve dhe kishave ortodokse, e adhuruar dhe e nderuar nga besimtarët në disa shtete europiane. Jeta dhe veprimtaria e saj si murgeshë ortodokse janë si...

Fotaq Andrea: Pena të arta franceze për shqiptarët - Ismail Kadare (2)

Një mjet për të matur magnitudën e një enigme qëndron konkretisht në përllogaritjen e galerive që një mendje duhet të përshkojë para se të dallojë daljen nga labirinti. Për shumë vetë, ata që, për lojë intelektuale apo për arsye të tjera, jepen pas « yçklave kineze », Ismail Kadarea ka qenë dhe mbetet sinonim enigme...

Sabile Basha: Lëvizja ilegale patriotike shqiptare në Kosovë, 1945–1990 (60)

Gjatë procesit të hulumtimit sistematik mbi jatakët dhe bunkerët e rezistencës ilegale shqiptare në Kosovë, si pjesë përbërëse e punës sime studimore të përmbledhur në librin “Të burgosurit politik shqiptarë në Kosovë 1945–1990”, emri i Mulla Hoxhë Lipovicës u shfaq fillimisht në formë...

Sabile Basha: Një klithmë për të mos harruar

Duke u zhytur në leximin e veprës së fundit të autores Alketa Gashi-Fazlit, “Klithma”, lexuesi nuk mbetet thjesht përballë një teksti letrar, por përfshihet në një përjetim të thellë shpirtëror, thuajse të pashmangshëm. Pa e kuptuar, pa e kërkuar me vetëdije, ne kthehemi menjëherë në ato vite...

Fotaq Andrea: Pena të arta franceze për shqiptarët - Ismail Kadare (1)

Çdo vend ka të paktën dy fytyra, atë të legjendës dhe atë të vërtetësisë. Shqipëria ka fytyrën që i japin sytë që e vështrojnë, por kjo fytyrë është përherë edhe vërtetësi, edhe legjendë. Jep përherë pak më tepër, shumë më tepër se ç’i kërkohet...

Qazim Namani: Gjurmët arkeologjike nga parahistoria e deri te qytetet urbane në territorin e Kosovës së sotme

Territori i Kosovës së sotme përfshin një sipërfaqe mjaft të vogël të territorit të Dardanisë antike. Ky territor përfshin një thesar të vlefshëm mozaiku kulturor të Evropës juglindore dhe të atij botëror.Shfrytëzimi i begatisë natyrore nga popullata vendore u krijuan shtresa kulturore që nga periudhat e hershme...

Sabile Basha: Lëvizja ilegale patriotike shqiptare në Kosovë, 1945–1990 (59)

Në këtë klimë frike dhe represioni, nga data 8 deri më 10 korrik 1945, Kosova u aneksua zyrtarisht nga Serbia. Ky akt nuk ishte një rezultat i një procesi të lirë e demokratik, por një vendim i imponuar, i mbështetur nga mekanizma represivë dhe i justifikuar përmes procedurave formale...

Sabile Basha: Lëvizja ilegale patriotike shqiptare në Kosovë, 1945–1990 (58)

Musli Dumoshi lindi në vitin 1904, në fshatin Dumosh të Podujevës, në një familje me rrënjë të thella atdhetarie, ku ndjenja e detyrës ndaj atdheut ishte trashëguar brez pas brezi. Babai i tij, Sadri Dumoshi, ashtu si edhe të parët e tij, kishte marrë pjesë në përpjekjet e pareshtura për mbrojtjen e kufijve etnikë shqiptarë...

Lazim Miftari: Historia e Vranjës deri më 1878

Historia e Vranjës lidhet me hapësirën dardane, e banuar nga ilirë të romanizuar që më vonë identifikohen si paraardhës të shqiptarëve. Në këtë kuadër:. qyteti dhe rrethina kanë pasur vazhdimësi të popullsisë shqiptare para ardhjes sllave...

Qazim Namani: Tërë lagjja e quanim Bajram Kërrsta

Që nga pushtimi i tokave shqiptare, populli shqiptar përjetoi vuajtje dhe kria të identitetit kombëtar dhe krizat e luhatjet familjare, për të cilat pak dimë, sepse në mungesë të shkollave dhe arsimimit kombëtar shumë kriza familjare e tragjedi kombëtare u shuan dhe për to nuk kemi burime të shkruara...

Themi J. Tushe: Tasi Mitro Tushe (Kristiani) – luftëtari i Çetës myzeqare të Kolkondasit

Aty në zemër të Myzeqesë, në lartësitë e një kodre  magjike, që ngrihet si piramidë gjigande përmbi fshatin Pojan, e mbuluar dhe stolisur e tëra me gjithfarë bukurishë nga natyra dhe dora e njeriut, ndodhet edhe qyteti ynë antik, plot lavdi dhe hijerëndë i Apollonisë...

Sabile Basha: Lëvizja ilegale patriotike shqiptare në Kosovë, 1945–1990 (57)

Haradin Vidishiqi, i lindur në vitin 1895 në fshatin Vidishiq të Shalës së Bajgorës, u rrit në një mjedis ku fisnikëria dhe bujaria e familjes përbënin themelet e jetës së përditshme. Si fëmija i dytë i Kahriman Fazliut dhe Shahes, e lindur Bahtiri, ai u dallua që herët për zgjuarsinë dhe kureshtjen e...

Qazim Namani: Instituti për Studime Gjeopolitike i themeluar në vitin 1997 në Beograd dhe Pakoja e Ahtisarit

Me qëllim që të hartohet një projekt-propozim për ruajtjen e interesave të popullatës serbe në Kosovë, në vitin 1997, në Beograd u themelua Instituti për Studime Gjeopolitike “Kosova dhe Metohija” sfida dhe përgjegjësi, nga grup autorësh për bisedime me faktorin ndërkombëtar për çështjen e Kosovës...

Xhemaledin Salihu: Kolonizimi në Preshevë ndodhi edhe në vitin 1945, në Jugosllavinë Socialiste

Ka nevoja imperative gjeografike dhe ekonomike. Kjo ishte e qartë: lugina e Moravës dhe Vardarit janë një tërësi gjeografike, në to patjetër duhet të ndërtohet një shtet. Në këte duhet kërkuar edhe at synimin, i cili është zhvilluar në Serbinë e Moravës, që ajo të shtrihet dhe te zgjërohet kah Jugu, në Luginën e Vardarit.Në pikëpamje territoriale është...

Sabile Basha: Lëvizja ilegale patriotike shqiptare në Kosovë, 1945–1990 (56)

Teksa merresha me shkrimin për Mulla Idriz Gjilani dhe për sarkofagun e tij, vëmendja ime intelektuale dhe reflektimi historik më devijonin vazhdimisht drejt një dimensioni po aq thelbësor të veprimtarisë së tij: rrjetit të jatakëve, të cilët, me një trimëri që merr përmasa epike, e mbajtën...

Sabile Basha: Lëvizja ilegale patriotike shqiptare në Kosovë, 1945–1990 (55)

Pikërisht për shkak të luftës së pandërprerë që zhvilloi me mendje, zemër dhe veprim kundër padrejtësisë, pushtimit dhe mohimit të identitetit kombëtar, Mulla Idriz Velekinca u detyrua të jetonte për pesë vite në një izolim të plotë – në një hapësirë të ngushtë e të errët, në përmasat e një sarkofagu 80x397x220 cm – një strehë e...

Xhemaledin Salihu: Objektet sakrale të krishtera në rajonin e Bujanocit/Kisha, manastire, nekropole

Trashëgimia kulturore ortodokse e Luginës së Preshevës  është edhe shqiptare. Lugina e Preshevës (Kosova Lindore) është e banuar me shumicë shqiptare dhe aktualisht shtrihet në jug të Serbisë. Ajo qysh në Antikë i takonte Dardanisë, fisit Ilir që kryesisht shtrihet përgjatë lumit...

1 2 3 4 5
Në Fokus