Speciale

Sabile Basha: Një klithmë për të mos harruar

Duke u zhytur në leximin e veprës së fundit të autores Alketa Gashi-Fazlit, “Klithma”, lexuesi nuk mbetet thjesht përballë një teksti letrar, por përfshihet në një përjetim të thellë shpirtëror, thuajse të pashmangshëm. Pa e kuptuar, pa e kërkuar me vetëdije, ne kthehemi menjëherë në ato vite...

Fotaq Andrea: Pena të arta franceze për shqiptarët - Ismail Kadare (1)

Çdo vend ka të paktën dy fytyra, atë të legjendës dhe atë të vërtetësisë. Shqipëria ka fytyrën që i japin sytë që e vështrojnë, por kjo fytyrë është përherë edhe vërtetësi, edhe legjendë. Jep përherë pak më tepër, shumë më tepër se ç’i kërkohet...

Qazim Namani: Gjurmët arkeologjike nga parahistoria e deri te qytetet urbane në territorin e Kosovës së sotme

Territori i Kosovës së sotme përfshin një sipërfaqe mjaft të vogël të territorit të Dardanisë antike. Ky territor përfshin një thesar të vlefshëm mozaiku kulturor të Evropës juglindore dhe të atij botëror.Shfrytëzimi i begatisë natyrore nga popullata vendore u krijuan shtresa kulturore që nga periudhat e hershme...

Sabile Basha: Lëvizja ilegale patriotike shqiptare në Kosovë, 1945–1990 (59)

Në këtë klimë frike dhe represioni, nga data 8 deri më 10 korrik 1945, Kosova u aneksua zyrtarisht nga Serbia. Ky akt nuk ishte një rezultat i një procesi të lirë e demokratik, por një vendim i imponuar, i mbështetur nga mekanizma represivë dhe i justifikuar përmes procedurave formale...

Sabile Basha: Lëvizja ilegale patriotike shqiptare në Kosovë, 1945–1990 (58)

Musli Dumoshi lindi në vitin 1904, në fshatin Dumosh të Podujevës, në një familje me rrënjë të thella atdhetarie, ku ndjenja e detyrës ndaj atdheut ishte trashëguar brez pas brezi. Babai i tij, Sadri Dumoshi, ashtu si edhe të parët e tij, kishte marrë pjesë në përpjekjet e pareshtura për mbrojtjen e kufijve etnikë shqiptarë...

Lazim Miftari: Historia e Vranjës deri më 1878

Historia e Vranjës lidhet me hapësirën dardane, e banuar nga ilirë të romanizuar që më vonë identifikohen si paraardhës të shqiptarëve. Në këtë kuadër:. qyteti dhe rrethina kanë pasur vazhdimësi të popullsisë shqiptare para ardhjes sllave...

Qazim Namani: Tërë lagjja e quanim Bajram Kërrsta

Që nga pushtimi i tokave shqiptare, populli shqiptar përjetoi vuajtje dhe kria të identitetit kombëtar dhe krizat e luhatjet familjare, për të cilat pak dimë, sepse në mungesë të shkollave dhe arsimimit kombëtar shumë kriza familjare e tragjedi kombëtare u shuan dhe për to nuk kemi burime të shkruara...

Themi J. Tushe: Tasi Mitro Tushe (Kristiani) – luftëtari i Çetës myzeqare të Kolkondasit

Aty në zemër të Myzeqesë, në lartësitë e një kodre  magjike, që ngrihet si piramidë gjigande përmbi fshatin Pojan, e mbuluar dhe stolisur e tëra me gjithfarë bukurishë nga natyra dhe dora e njeriut, ndodhet edhe qyteti ynë antik, plot lavdi dhe hijerëndë i Apollonisë...

Sabile Basha: Lëvizja ilegale patriotike shqiptare në Kosovë, 1945–1990 (57)

Haradin Vidishiqi, i lindur në vitin 1895 në fshatin Vidishiq të Shalës së Bajgorës, u rrit në një mjedis ku fisnikëria dhe bujaria e familjes përbënin themelet e jetës së përditshme. Si fëmija i dytë i Kahriman Fazliut dhe Shahes, e lindur Bahtiri, ai u dallua që herët për zgjuarsinë dhe kureshtjen e...

Qazim Namani: Instituti për Studime Gjeopolitike i themeluar në vitin 1997 në Beograd dhe Pakoja e Ahtisarit

Me qëllim që të hartohet një projekt-propozim për ruajtjen e interesave të popullatës serbe në Kosovë, në vitin 1997, në Beograd u themelua Instituti për Studime Gjeopolitike “Kosova dhe Metohija” sfida dhe përgjegjësi, nga grup autorësh për bisedime me faktorin ndërkombëtar për çështjen e Kosovës...

Xhemaledin Salihu: Kolonizimi në Preshevë ndodhi edhe në vitin 1945, në Jugosllavinë Socialiste

Ka nevoja imperative gjeografike dhe ekonomike. Kjo ishte e qartë: lugina e Moravës dhe Vardarit janë një tërësi gjeografike, në to patjetër duhet të ndërtohet një shtet. Në këte duhet kërkuar edhe at synimin, i cili është zhvilluar në Serbinë e Moravës, që ajo të shtrihet dhe te zgjërohet kah Jugu, në Luginën e Vardarit.Në pikëpamje territoriale është...

Sabile Basha: Lëvizja ilegale patriotike shqiptare në Kosovë, 1945–1990 (56)

Teksa merresha me shkrimin për Mulla Idriz Gjilani dhe për sarkofagun e tij, vëmendja ime intelektuale dhe reflektimi historik më devijonin vazhdimisht drejt një dimensioni po aq thelbësor të veprimtarisë së tij: rrjetit të jatakëve, të cilët, me një trimëri që merr përmasa epike, e mbajtën...

Sabile Basha: Lëvizja ilegale patriotike shqiptare në Kosovë, 1945–1990 (55)

Pikërisht për shkak të luftës së pandërprerë që zhvilloi me mendje, zemër dhe veprim kundër padrejtësisë, pushtimit dhe mohimit të identitetit kombëtar, Mulla Idriz Velekinca u detyrua të jetonte për pesë vite në një izolim të plotë – në një hapësirë të ngushtë e të errët, në përmasat e një sarkofagu 80x397x220 cm – një strehë e...

Xhemaledin Salihu: Objektet sakrale të krishtera në rajonin e Bujanocit/Kisha, manastire, nekropole

Trashëgimia kulturore ortodokse e Luginës së Preshevës  është edhe shqiptare. Lugina e Preshevës (Kosova Lindore) është e banuar me shumicë shqiptare dhe aktualisht shtrihet në jug të Serbisë. Ajo qysh në Antikë i takonte Dardanisë, fisit Ilir që kryesisht shtrihet përgjatë lumit...

Qazim Namani: Gjendja në trashëgimin kulturore 1999-2012 dhe lista e monumenteve në mbrojtje të përhershme

Trashëgimia kulturore në Kosovë paraqet një sistem të ndërlikuar e kompleks vlerash, veprimtarish e marrëdhëniesh shoqërore, të formuara dhe të zhvilluara historikisht në lidhje të ngushtë me jetën e një apo më tepër bashkësish  kulturore etnike e fetare në një territor të caktuar historiko-gjeografik...

Sabile Basha: Lëvizja ilegale patriotike shqiptare në Kosovë, 1945–1990 (54)

Fillimisht, ai strehohet në fshatin Tugjec, një vend që i ofronte mbështetje njerëzore dhe anonimitet të përkohshëm. Më pas, gjen strehë dhe përkrahje në familjen atdhetare Sadiku në fshatin Gjyrishec – një familje me tradita të thella patriotike, që e mirëpriti jo vetëm si mysafir, por si një pjesëtar të rezistencës së përbashkët...

Qazim Namani: Qazim Namani: Buxheti i Kulturës dhe ndarja për institucionet (2002–2008)

Riorganizimi i institucioneve të trashëgimisë kulturore, pas luftës 1999, shkaktoi mjaft shumë çrregullime në aspektin organizativ institucional, por edhe në shpërndarjen e buxhetit për ta mbuluar në tërësi hartën gjeografike të Kosovës...

Sabile Basha: Lëvizja ilegale patriotike shqiptare në Kosovë, 1945–1990 (53)

Mulla Idriz Velekinca, apo si njihej në popull -Mulla Idriz Gjilani, është një ndër figurat më të spikatura të mendimit fetar dhe të rezistencës shpirtërore në trevën e Anamoravës. Lindi më 4 qershor të vitit 1901 në fshatin Velekincë të Gjilanit – një mjedis që do të shërbente si pikënisje e...

Xhemaledin Salihu: Treva e Preshevës, kristianizmi, përhapja e fesë islame dhe struktura e saj nacionale

Presheva shtrihet në Luginën e Preshevës dhe përfshinë vendbanimet e Karadakut në perëndim dhe të Rujanit në lindje. Sipas gjeografit serb Jovan Cvijiq, fushëgropa e Preshevës dhe e Shkupit kanë rëndësi më të madhe gjeostrategjike dhe gjeopolitike në Ballkan. Andaj edhe Presheva në reformat administrative...

Qazim Namani: Qendra Koordinuese e Republikës së Serbisë dhe Malit të Zi për Kosovë e “Metohi”, në Graçanicë 2003

Qendrën Koordinuese të Republikës së Serbisë dhe Malit të Zi për Kosovë e Metohi - Pas raporteve të hartuara në Beograd gjatë vitit 2002 dhe 2003, Serbia themelon në Graçanicë “Qendrën Koordinuese të Republikës së Serbisë dhe Malit të Zi për Kosovë e Metohi”, me qëllim  të mbrojtjes së interesave të popullatës serbe...

Sabile Basha: Lëvizja ilegale patriotike shqiptare në Kosovë, 1945–1990 (52)

Në një kthesë të papritur dhe të rëndësishme për rrëfimin, Isa Dujakës – tashmë i vetëdijshëm për zbulimin e pashmangshëm të rezistencës dhe për rrezikun që rëndonte mbi të – arrin të hyjë në qelinë e Asllanit. Ai nuk vjen për të ushtruar dhunë, por për të dhënë një mesazh thelbësor...

Sabile Basha: Lëvizja ilegale patriotike shqiptare në Kosovë, 1945–1990 (51)

Në analizën e rrethanave të qëndrimit të "Grupit të Gjon Serreqit" në bunker, duhet të theksohet se informacioni për ekzistencën dhe vendndodhjen e tyre ishte jashtëzakonisht i kufizuar dhe ruhej me përpikëri. Në këtë kontekst, është me rëndësi të veçantë të përmendet figura e Asllan Maksuti-Dërmakut...

Qazim Namani: Manastiri i Sokolicës në Boletin dhe marrëveshjet me Ministrinë e Kulturës në vitin 2006

Në vitin 2006, Manastiri i Sokolicës filloi ta nderojë një mur mbi pronën e Boletinëve me pëlqim të Ministrisë së kulturës. Në atë kohë, Minsitria e Kulturës kishte hyrë në bisedime me Mati Makarien për ndrrimin e pronave që ishin nën Kullën e Isës, me një pronë tjetër te hyrja kryesore...

Syrja Etemi: Shkupi dardan në dritëhijet e enciklopedisë serbo-kroato-sllovene

Në disponim të  atyre pak burimeve  të shkruara në gjuhën shqipe për kryeqendrën e Republikës së Maqedonisë së Veriut - Shkupin, do të shkëpusim kohë e t’u qasemi shkrimeve të autorëve të huaj në lidhje me të kaluarën  e këtij qyteti sa të zëshëm, po aq edhe të mbuluar me...

Sabile Basha: Lëvizja ilegale patriotike shqiptare në Kosovë, 1945–1990 (50)

Pasi grupi i përkushtuar rreth Gjon Serreqit mbeti i konsoliduar dhe i reduktuar në një numër të vogël, por të besueshëm, u hodh hapi i radhës në funksion të sigurimit të ekzistencës fizike dhe vijueshmërisë së veprimtarisë së tyre ilegale- ndërtimi i një bunkeri për strehim. Ky vendim nuk...

Qazim Namani: Konferenca për ruajtjen dhe konservimin e monumenteve të trashëgimisë kulturore në Kosovë

Konferenca ndërkombëtare për donatorë,  e organizuar nga UNESKO, në bashkëpunim me Kombet e Bashkuara, Misionin Administrativ në Kosovë UNMIK, Këshillin e Evropës dhe Komisionin Evropian, për ruajtjen dhe konservimin e monumenteve të trashëgimisë kulturore në Kosovë, organizuar në vitin 2004...

Sabile Basha: Lëvizja ilegale patriotike shqiptare në Kosovë, 1945–1990 (49)

Pas mbërritjes në anën e Kamenicës, Gjon Serreqi e vlerëson të domosdoshme të vizitojë një nga ish-nxënësit e tij më të afërt, Ismet Dërmakun, i cili jetonte në fshatin Shipashnicë e Epërme. Ky veprim nuk ishte i rastësishëm, por një shprehje e lidhjes së ngushtë që Gjoni ruante me...

Qazim Namani: Programi rajonal për Trashëgiminë kulturore dhe natyrore në Evropën Juglindore

Programi rajonal për Trashëgiminë kulturore dhe natyrore në Evropën Juglindore 2003-2005, që  duhet të hartoheshin dokumente të rëndësishme për monumentet e trashëgimisë kulturore e historike në Kosovë.Në listën e ekspertëve për hartimin e PTA-ve, ishin angazhuar ekspertët më të njohur në fushën  e trashëgimisë...

Bedri Tahiri: Ftonjtë e Tahirit

Tahiri kishte ardhur n? k?t? bot? në janarin e eg?r e me bor? t? vitit 1894. Galica e tij asokohe numëronte pak shtëpi, t? vogla përdhese, strukur te k?mb?t e Suk?s s? Madhe, bri K?rshit t? Hutit. Qe i biri i Shaban Tahirit, kryeplakut galicas, i cili shquhej për urtësi, burrëri, trim?ri e bujari...

Ndue Dedaj: Marie Kaçinari, heroina e Gjakovës

Një grua që nuk është një mit! Vajzë shkodrane myslimane, që pas martesës me një mirditas-kaçinaras në Gjakovë, konvertohet në katolike. Këtu fillon ngjarja, që shtegton kancelarive të shteteve; në tokë, në det, në kohë...

Sabile Basha: Lëvizja ilegale patriotike shqiptare në Kosovë, 1945–1990 (48)

Gjon Serreçi përfaqëson një nga figurat më të rëndësishme intelektuale dhe një nga personalitetet më me ndikim të Lëvizjes Nacional Demokratike Shqiptare në Kosovë. Roli dhe prania e tij në këtë lëvizje nuk ishin vetëm rezultat i kushteve historike të kohës, por edhe i një formimi të...

Syrja Etemi: Nga Kërpena e Petrushjani – në Neproshten

Studimi i toponimisë dhe i vazhdimësisë së vendbanimeve përbën një nga çështjet themelore të historiografisë mesjetare dhe osmane në rajonin e Pollogut. Ndryshimet e emrave të fshatrave, zhdukja ose shfaqja e tyre në burime të shkruara, si dhe ruajtja e kujtesës kolektive përmes gojëdhënave, paraqesin një fushë...

Dorian Koçi: Fillimi i një rrugëtimi të shenjtë për gjuhën dhe kulturën arbërore

Gjon Buzuku ishte prift katolik, famullitar i një kishe në Shqipërinë Veriore, me shumë gjasë në hapësirën e dioqezës së Sapës ose Shkodrës. Ai konsiderohet një nga lëvruesit më të rëndësishëm të hershëm të gjuhës shqipe, jo vetëm për faktin se botoi librin e parë në shqip, por sepse me veprën e tij konsolidoi traditën e shkrimit të shqipes...

Sabile Basha: Lëvizja ilegale patriotike shqiptare në Kosovë, 1945–1990 (47)

Pas largimit të imponuar nga shtëpia e vëllait, Cafoja u zhvendos në Shtojë, një vendbanim i njohur për arkitekturën karakteristike të shtëpive dykatëshe: kati i poshtëm shërbente për të strehuar bagëtitë, ndërsa kati i sipërm ishte hapësira ku jetonin anëtarët e familjes...

Qazim Namani: Zhvillimi i arsimit në tokat shqiptare pas pushtimit nga P. Osmane

Pas pushtimit të Kosovës nga P. Osmane filloi dhe përhapja e arsimit në këto treva më qëllim të edukimit dhe asimilimit të komuniteteve tjera të pushtuara.Ndër shkollat e para që u hapen në Kosovë ishin Mejtepet, në këto shkolla mësohej leximi, dhe këndimi i Kuranit, shkrimi i shkronjave arabe. Medresetë ishin shkolla...

2 3 4 5 6
Në Fokus