Etiketë: Sabile Basha

Sabile Basha: Roli i mërgatës shqiptare në kujtesën historike të Kosovës (41)

Në mesin e dokumenteve që ruheshin në atë zarf ndodheshin edhe materiale të tjera me një peshë të veçantë historike, të cilat dëshmojnë jo vetëm për dramën që po përjetonte populli shqiptar nën regjimin jugosllav, por edhe për përpjekjet e organizuara të mërgatës shqiptare për ta bërë të njohur këtë realitet para opinioni...

Sabile Basha: Roli i mërgatës shqiptare në kujtesën historike të Kosovës (40)

Më tej, sipas dokumentit, në organogram ishin evidentuar edhe kujdestarët pa shirita, përkatësisht: Jahiri, Qamili, Syla dhe Daja (si rezervë). Dokumentet organizative të demonstratave të shqiptarëve në mërgatë zbulojnë se çdo hallkë e organizimit ishte menduar me kujdes dhe se çdo pjesëmarrës kishte një rol të...

Sabile Basha: Roli i mërgatës shqiptare në kujtesën historike të Kosovës (39)

Demonstratat e pranverës së vitit 1981, parullën “Kosova-Republikë”e shndërruan në kërkesën bosht dhe kryesore të artikulimit politik shqiptar. Kjo parulla u bë simboli më i njohur i asaj periudhe, ndërsa në mërgatë ajo u përkthye në gjuhët e vendeve perëndimore, përfshirë gjermanishten, me qëllim që mesazhi të kuptohej...

Sabile Basha: Kosova ecën përpara përballë nostalgjisë për të kaluarën

Zhvillimet politike në Serbi vazhdojnë herë pas here të prodhojnë deklarata dhe qëndrime që rikujtojnë retorikën e periudhës më të errët të historisë së saj moderne. Megjithatë, pavarësisht këtyre përpjekjeve për të ringjallur diskurse të së kaluarës, mbetet një realitet i pakthyeshëm se epoka e represionit sistematik ndaj...

Sabile Basha: Roli i mërgatës shqiptare në kujtesën historike të Kosovës (37)

Në mesin e një morie dokumentesh, procesverbalesh, korrespondencash dhe materialesh të ndryshme që hedhin dritë mbi veprimtarinë e lëvizjes kombëtare shqiptare, më ra në dorë edhe një fletë e veçantë, në dukje e thjeshtë, por me një vlerë të jashtëzakonshme historike. Nuk ishte një deklaratë politike, as një trakt ideologjik dhe as një raport...

Faik Shkodra: Krijuese dhe studiuese e denjë për respekt – Prof. Dr. Sabile Keçmezi-Basha

Krijimtaria letrare dhe shkencore e prof. dr. Sabile Keçmezi – Basha shënon vlera të çmuara nga shumë rrafshe të botës artistike, estetike, shkencore dhe kombëtare. Autorja ka bërë emër të zëshëm, si në fushën e letërsisë ashtu edhe në atë të shkencës së historiografisë. Në këto fusha prof. dr. Sabile Keçmezi – Basha e ka derdhur tërë jetën në hartimin e librave e monografive...

Sabile Basha: Roli i mërgatës shqiptare në kujtesën historike të Kosovës (36)

Pas thirrjes “Rroftë Kosova e lirë!”, e cila përfaqësonte idealin më të lartë politik dhe kombëtar të shqiptarëve të asaj kohe, parulla vazhdonte me një tjetër mesazh të shkruar me shkronja të mëdha e të dukshme, sikur të dëshironte të vuloste përfundimisht frymën e saj mobilizuese...

Sabile Basha: Roli i mërgatës shqiptare në kujtesën historike të Kosovës (35)

Siç e kam theksuar edhe më parë, demonstratat dhe tubimet e mërgatës shqiptare nuk ishin thjesht grumbullime protestuese, por shndërroheshin në skena të gjalla të ndërgjegjësimit kombëtar. Në çdo manifestim, krahas thirrjeve dhe fjalimeve, shpërndaheshin trakte, ngriheshin pankarta dhe mbaheshin parulla që pasqyronin...

Sabile Basha: Roli i mërgatës shqiptare në kujtesën historike të Kosovës (34)

Si dokument historik, kjo pjesë e protestës nuk duhet parë vetëm si një deklaratë politike e momentit, por edhe si një dëshmi e mendimit politik të një segmenti të lëvizjes ilegale shqiptare në fillim të viteve tetëdhjetë. Ajo pasqyron aspiratat, perceptimet dhe strategjitë që qarkullonin në mesin e veprimtarëve të kohës, të cilët...

Sabile Basha: Roli i mërgatës shqiptare në kujtesën historike të Kosovës (33)

Duke shfletuar me kujdes dokumentet e ruajtura në një zarf të vjetër, të zverdhur nga koha dhe pesha e viteve, hasa në një material me rëndësi të veçantë historike. Mes faqeve të mbushura me gjurmë të së kaluarës, gjeta një dokument të titulluar “Protestë”, i cili përfaqësonte jo vetëm një tekst të shkruar, por edhe një dëshmi të...

Sabile Basha: Roli i mërgatës shqiptare në kujtesën historike të Kosovës (32)

Një element i rëndësishëm i kësaj pjese të “Kushtrimit” është përpjekja për ta paraqitur demonstratën si zërin e atyre që nuk mund të flasin vetë. Demonstruesit nuk paraqiten si individë që mbrojnë interesat personale, por si përfaqësues të një populli të tërë që kërkon rikthimin e të drejtave të mohuara. Në këtë kuptim...

Sabile Basha: Roli i mërgatës shqiptare në kujtesën historike të Kosovës (30)

Në vazhdim të komunikatës, pas paraqitjes së programit politik, të qëndrimeve ideologjike dhe të objektivave strategjike, autorët ndaleshin edhe te çështjet organizative dhe te mesazhi që dëshironin t’i përcillnin opinionit ndërkombëtar. Këto pika përbëjnë një dëshmi të rëndësishme të përpjekjeve të lëvizjes për të ndërtuar jo vetëm një organizatë të qëndrueshme politike, por edhe një mekanizëm...

Sabile Basha: Roli i mërgatës shqiptare në kujtesën historike të Kosovës (29)

Nga këndvështrimi historik, këto tri pika programore përfaqësojnë një dokument me rëndësi të veçantë për studimin e lëvizjes ilegale shqiptare në fillim të viteve tetëdhjetë. Ato pasqyrojnë përpjekjen për të ndërtuar një organizatë të unifikuar, për të mobilizuar shqiptarët brenda dhe jashtë vendit, si dhe për të artikuluar në...

Sabile Basha: Roli i mërgatës shqiptare në kujtesën historike të Kosovës (28)

Në mesin e një morie dokumentesh ilegale që kisha gjetur në zarfin e ruajtur nga vitet, më ra në dorë një material që tërhoqi menjëherë vëmendjen time. Ai përbëhej nga katër faqe të daktilografuara dhe ndryshonte dukshëm nga dokumentet e tjera që zakonisht qarkullonin në rrethet ilegale. Nuk ishte një trakt i zakonshëm...

Sabile Basha: Roli i mërgatës shqiptare në kujtesën historike të Kosovës (25)

Në mesin e materialeve propaganduese që gjeta në zarfin e trakteve, hasa edhe në një trakt të veçantë, i cili tërhoqi menjëherë vëmendjen time si për përmbajtjen ashtu edhe për përmasat e tij. Ndryshe nga shumica e trakteve të kohës, të cilat zakonisht përbëheshin nga një ose dy faqe të shkruara shkurt e qartë, ky dokument...

Sabile Basha: Roli i mërgatës shqiptare në kujtesën historike të Kosovës (23)

Në këtë frymë, traktshkruesi i drejtohet proletariatit, inteligjencës përparimtare, rinisë revolucionare dhe forcave patriotike të të gjitha republikave jugosllave. Kjo thirrje përmban një mesazh të rëndësishëm: ai kërkon solidaritet dhe mirëkuptim, jo armiqësi. Sipas tij, shqiptarët nuk duhet të shihen si kundërshtarë të popujve të tjerë, por si një popull që kërkon ato të drejta që i konsideron legjitime dhe të...

Sabile Basha: Roli i mërgatës shqiptare në kujtesën historike të Kosovës (22)

Nga këndvështrimi historik, trakti i referohet dy momenteve kyçe: Konferencës së Ambasadorëve në Londër më 1913 dhe Konferencës së Paqes në Versajë më 1919. Në vetëdijen kombëtare shqiptare këto ngjarje janë parë shpesh si momente kur çështja shqiptare nuk mori zgjidhjen e dëshiruar...

Sabile Basha: Roli i mërgatës shqiptare në kujtesën historike të Kosovës (21)

Në zarf gjendeshin edhe trakte të tjera, më të gjera dhe më të ngarkuara me përmbajtje, të cilat shtriheshin në pesë apo gjashtë faqe tekst. Ato nuk ishin thjesht fletë të zakonshme propaganduese, por dokumente që bartnin brenda tyre ide, qëndrime dhe mesazhe të hartuara me kujdes, të destinuara për të zgjuar vetëdijen...

Sabile Basha: Roli i mërgatës shqiptare në kujtesën historike të Kosovës (18)

Në mesin e shumë fletëve të zverdhura nga koha, të ruajtura me kujdes në zarfin e përmendur më lart, gjendej edhe një dokument i veçantë, i mbushur me frymë atdhetarie dhe mall për vendlindjen. Ishte një thirrje drejtuar mërgimtarëve shqiptarë, bijve dhe bijave të Kosovës që jetonin larg trojeve të tyre, nëpër qytetet dhe fabrikat e Evropës...

Sabile Basha: Roli i mërgatës shqiptare në kujtesën historike të Kosovës (17)

Dhimbja për ta ishte e thellë, sepse ata ishin pjesë e një brezi që jetonte mes mallit për atdheun dhe shpresës për liri. Dhe kur ranë, dukej sikur një copë e shpirtit shqiptar u rrëzua bashkë me ta. Por edhe në vdekje, ata mbetën simbol i lidhjes së fortë mes Kosovës dhe mërgatës — një lidhje që nuk mund ta këpuste as dhuna, as frika dhe as vrasjet politike...

Sabile Basha: Roli i mërgatës shqiptare në kujtesën historike të Kosovës (16)

Në përvjetorin e demonstratave studentore, atyre ditëve të zjarrta që një vit më parë kishin tronditur themelet e heshtjes së imponuar në Kosovë, zemra e mërgatës shqiptare rrihte me të njëjtin ritëm dhimbjeje dhe krenarie si zemra e atdheut të robëruar. Larg vendlindjes, në qytetet e huaja të Evropës, shqiptarët e mërguar nuk mund të gjenin qetësi. Netët e tyre ishin të mbushura me ankth, ndërsa mendimet...

Sabile Basha: Roli i mërgatës shqiptare në kujtesën historike të Kosovës (9)

Në mesin e gjithë atyre fletëve të zverdhura nga koha, mes trakteve, thirrjeve dhe apelëve që mbanin ende erën e një epoke të trazuar, gjeta edhe një trakt tjetër, të mbushur me një frymë të fortë qëndrese dhe krenarie kombëtare. Ai nuk ishte thjesht një tekst politik; ishte një zë që vinte nga thellësia e mërgimit shqiptar, një...

Sabile Basha: Roli i mërgatës shqiptare në kujtesën historike të Kosovës ( 8 )

Në ato vite, për shqiptarët e Kosovës, Një Maji nuk ishte vetëm festë punëtorësh. Ishte ditë reflektimi për fatin e tyre si popull i shtypur dhe si klasë punëtore e shpërndarë nëpër botë. Ishte ditë kur mërgimtari e ndiente edhe më fort largësinë nga atdheu, por edhe nevojën për t’u bashkuar me të tjerët në protesta dhe demonstrata...

Sabile Basha: Roli i mërgatës shqiptare në kujtesën historike të Kosovës (7)

Trakti fillonte me një nga thirrjet më të njohura të lëvizjes punëtore ndërkombëtare, një fjali që për dekada kishte jehuar nëpër protesta, revolucione dhe tubime politike anembanë botës: “Proletarë të të gjitha vendeve, bashkohuni!” Që në këtë hyrje ndihej fryma ideologjike e kohës, por njëkohësisht edhe përpjekja...

Sabile Basha: Roli i mërgatës shqiptare në kujtesën historike të Kosovës (6)

Është mjaft domethënëse dhe njëkohësisht prekëse se, mes gjithë atyre shkrimeve, trakteve dhe dokumenteve të zverdhura nga koha, gjeta edhe një trakt tjetër të shpërndarë nga Lëvizja për Republikën Shqiptare në Jugosllavi. Ai trakt mbante mbi vete jo vetëm frymën politike të kohës, por edhe dhimbjen e heshtur të...

Sabile Basha: Roli i mërgatës shqiptare në kujtesën historike të Kosovës (6)

Është mjaft domethënëse dhe njëkohësisht prekëse se, mes gjithë atyre shkrimeve, trakteve dhe dokumenteve të zverdhura nga koha, gjeta edhe një trakt tjetër të shpërndarë nga Lëvizja për Republikën Shqiptare në Jugosllavi. Ai trakt mbante mbi vete jo vetëm frymën politike të kohës, por edhe dhimbjen e heshtur të

Sabile Basha: Roli i mërgatës shqiptare në kujtesën historike të Kosovës (5)

Shkruhej se Fazli Grajçevci, bashkë me revolucionarë të tjerë shqiptarë, kishte kërkuar me këmbëngulje dhe pa u trembur që popullit shqiptar në Jugosllavi t’i njihej e drejta e Flamurit Kombëtar. Sot kjo kërkesë mund të duket e thjeshtë, pothuajse elementare. Por në atë kohë ajo ishte një akt i madh guximi dhe sfide...

Sabile Basha: Roli i mërgatës shqiptare në kujtesën historike të Kosovës (4)

Përveç protestave nëpër rrugët e qyteteve evropiane, mërgimtarët shqiptarë organizonin edhe mbrëmje përkujtimore, të mbushura me emocione, mall dhe dhimbje për heronjtë e rënë të kombit. Ato nuk ishin thjesht tubime formale apo takime të zakonshme të diasporës, ishin çaste të shenjta kujtese...

Sabile Basha: Roli i mërgatës shqiptare në kujtesën historike të Kosovës (3)

Vëllezërit Gërvalla dhe Kadri Zeka – shtyllat e demonstratave shqiptare në mërgim - Sot, kur lexohen këta rreshta, ato duken si një përzierje e dhimbjes, idealizmit dhe guximit njerëzor. Në to dëgjohet jehona e një kohe kur demonstrata ishte më shumë se protestë — ishte akt besnikërie ndaj atdheut, ndaj të rënëve dhe ndaj shpresës se...

Sabile Basha: Roli i mërgatës shqiptare në kujtesën historike të Kosovës (2)

Në trakt, një vëmendje e veçantë i kushtohej ardhjes së presidentit amerikan Ronald Reagan në Bon. Ai përshkruhej me gjuhën polemike të kohës si “kauboji Regan”, simbol i politikës agresive amerikane dhe i strategjisë së armatimit bërthamor që në sytë e demonstruesve kërcënonte paqen botërore. Në ato vite...

Sabile Basha: Roli i mërgatës shqiptare në kujtesën historike të Kosovës (1)

Teksa po lëvizte disa materiale të vjetra, të strehuara dikur në heshtje nga koha dhe kujtesa, djali im, Agoni, më thirri me një ngazëllim të veçantë në zë. Në duar mbante një zarf të vjetër, të zverdhur nga vitet, sikur mbi të të kishte rënë pluhuri i një epoke të largët. Me kureshtje dhe entuziazëm më tha se gjatë rregullimit kishte...

Sabile Basha: Gratë dhe Besimi i Sovranit

Që në fillim të këtij shkrimi dua ta bëj të qartë një gjë: nuk e ndiej veten të rreshtuar nën flamurin e feminizmit, as të lidhur pas një ideologjie që ndan njerëzit në kampe të kundërta. Besimi im shkon përtej kufijve të emrave dhe përkufizimeve, ai mbështetet te barazia si një vlerë njerëzore, e pastër dhe universale...

Sabile Basha: Anatomia e krizës dhe demonstratat e 1981-it si artikulim i kërkesave kombëtare (14)

Në përmbyllje të broshurës, autori përpiqet ta vendosë të gjithë argumentimin e mëparshëm në një kornizë të përmbledhur, duke i radhitur në mënyrë të shkurtër arsyet, shkaqet dhe pasojat e zhvillimit të dobët ekonomik të Kosovës. Në thelb, përfundimi e shtrin tezën se prapambetja ekonomike nuk ishte një gjendje...

Sabile Basha: Anatomia e krizës dhe demonstratat e 1981-it si artikulim i kërkesave kombëtare (13)

Teksti me titull “Vullkani i protestës” ndërton një figurë të fuqishme për të shpjeguar gjendjen shoqërore dhe psikologjike të shqiptarëve të Kosovës në një realitet ku pabarazia, shtypja dhe shfrytëzimi nuk ishin thjesht nocione teorike, por përvoja konkrete që depërtonin në jetën e përditshme. Metafora e “vullkanit”...

Sabile Basha: Anatomia e krizës dhe demonstratat e 1981-it si artikulim i kërkesave kombëtare (12)

Në trajtesën “Propaganda shoviniste e Beogradit nxit urrejtjen në mes punëtorëve”, vëmendja vendoset mbi një mekanizëm të njohur të pushtetit politik, përdorimin e propagandës për ta zhvendosur konfliktin nga sfera e problemeve reale sociale dhe ekonomike te sfera e përplasjes etnike...

1 2 3
Në Fokus