Sabile Basha: Roli i mërgatës shqiptare në kujtesën historike të Kosovës (57)

ROLI I MËRGATËS SHQIPTARE NË KUJTESËN HISTORIKE TË KOSOVËS (57)

Dokumenti që i bënte thirrje mërgatës shqiptare në Turqi për mbrojtjen e Kosovës

Një nga pjesët më prekëse dhe emocionalisht më të ngarkuara të kësaj thirrjeje është ajo që u drejtohet shqiptarëve të shpërngulur me dhunë në Turqi. Pas polemikave politike dhe përcaktimeve ideologjike, autorët ndryshojnë krejtësisht tonin e rrëfimit, duke iu drejtuar kësaj pjese të mërgatës me një gjuhë të ngrohtë, plot mall, dhembshuri dhe solidaritet kombëtar. Kjo pjesë e dokumentit përfaqëson një apel të sinqertë për ribashkim shpirtëror, duke e vendosur në qendër të vëmendjes një nga plagët më të rënda të historisë moderne të shqiptarëve në Kosovë – shpërnguljet e detyruara drejt Turqisë.

Autorët i drejtohen këtyre shqiptarëve si vëllezër dhe motra të larguar padrejtësisht nga vendlindja, duke i ftuar të bashkohen me demonstruesit në një përqafim simbolik të unitetit kombëtar. Për ta, pjesëmarrja e tyre në protestë nuk kishte vetëm rëndësi numerike, ajo përfaqësonte rikthimin moral të një pjese të kombit që ishte shkëputur me forcë nga trualli i vet. Në këtë mënyrë, demonstrata merr dimensionin e një akti simbolik ribashkimi ndërmjet shqiptarëve të Kosovës dhe atyre që historia i kishte shpërndarë në vise të largëta.

Në tekst shprehet një ndjenjë e thellë dhembjeje për fatin e këtyre familjeve. Autorët përpiqen të rikujtojnë vuajtjet që, sipas interpretimit të tyre, kishin përjetuar shqiptarët e shpërngulur gjatë politikave të emigrimit të detyruar në dekadat e pasluftës. Ata i përshkruajnë këto ngjarje si një tragjedi kolektive që kishte lënë plagë të pashëruara në kujtesën kombëtare. Malli për bashkatdhetarët e larguar, dhimbja për ndarjen e familjeve dhe kujtesa e humbjes së vendlindjes ndërthuren në një gjuhë me ngarkesë të fuqishme emocionale, duke e bërë këtë fragment një nga më njerëzorët e gjithë dokumentit.

Në interpretimin e autorëve, shpërnguljet drejt Turqisë nuk paraqiten si procese migruese të zakonshme, por si rezultat i politikave shtetërore që synonin ndryshimin e strukturës etnike të Kosovës. Ata argumentojnë se largimi i shqiptarëve kishte për qëllim dobësimin e pranisë shqiptare në këto troje dhe krijimin e kushteve për ndryshime demografike në favor të politikave shtetërore jugosllave. Në këtë kontekst, dokumenti përdor terminologjinë karakteristike të organizatave politike shqiptare të kohës, duke e interpretuar këtë proces si pjesë të një strategjie më të gjerë të spastrimit etnik dhe të kolonizimit të Kosovës.

Njëkohësisht, autorët krijojnë një lidhje të drejtpërdrejtë ndërmjet së kaluarës dhe së tashmes. Sipas tyre, politika që kishte detyruar mijëra shqiptarë të shpërnguleshin drejt Turqisë nuk kishte marrë fund, por vazhdonte të shfaqej në forma të tjera edhe gjatë krizës së vitit 1981. Në këtë mënyrë, historia e shpërnguljeve paraqitet si një proces i pandërprerë, ndërsa demonstratat e Kosovës interpretohen si vazhdim i rezistencës ndaj të njëjtit sistem politik që, sipas organizatorëve, kishte prodhuar padrejtësi ndër dekada.

Një vend të veçantë në këtë apel zë edhe ideja e kthimit në vendlindje. Për autorët, Kosova nuk është vetëm hapësira e origjinës familjare, por vendi ku lidhen identiteti, kujtesa historike dhe e ardhmja e shqiptarëve. Për këtë arsye, ata u drejtohen bashkatdhetarëve të vendosur në Turqi me bindjen se, pavarësisht viteve të kaluara larg atdheut, lidhja shpirtërore me Kosovën nuk ishte shkëputur kurrë. Vendlindja paraqitet si hapësira e vetme ku mund të realizohej plotësisht identiteti kombëtar, ndërsa mërgimi, sado i gjatë, mbetet një gjendje e përkohshme dhe e dhimbshme.

Në këtë pjesë të dokumentit vihet re edhe një përdorim i gjerë i simbolikës së vendit. Krahasimi ndërmjet Kosovës dhe vendeve ku jetonin shqiptarët e mërguar nuk synon të zhvlerësojë jetën e tyre në diasporë, por të përforcojë idenë se asnjë vend tjetër nuk mund ta zëvendësojë vendlindjen në ndërgjegjen kombëtare. Për autorët, kthimi në Kosovë paraqitet si aspirata më e lartë e çdo shqiptari të shpërngulur dhe si përmbushje e një të drejte historike që nuk mund të zëvendësohej nga mirëqenia materiale apo nga siguria ekonomike në vende të tjera.

Nga ky këndvështrim, kjo ka një rëndësi të veçantë, sepse dëshmon se kujtesa e shpërnguljeve drejt Turqisë vazhdonte të ishte një element i fuqishëm i identitetit politik të organizatave shqiptare në mërgim. Në diskursin e tyre, këto ngjarje nuk trajtoheshin vetëm si episode të së kaluarës, por si pjesë përbërëse e narrativës së rezistencës kombëtare. Përmes rikujtimit të tyre, autorët synonin të zgjonin solidaritetin ndërmjet brezave dhe të forconin bindjen se shqiptarët, pavarësisht vendit ku jetonin, mbeteshin pjesë e së njëjtës histori dhe e së njëjtës përgjegjësi për të ardhmen e Kosovës.

Në tërësinë e saj, kjo pjesë e thirrjes është një dëshmi e fuqishme e mënyrës se si mërgata shqiptare e ndërtonte kujtesën historike mbi bazën e përvojave të përbashkëta të vuajtjes, shpërnguljes dhe rezistencës. Ajo nuk kufizohet vetëm në një ftesë për pjesëmarrje në një demonstratë, por shndërrohet në një apel për ribashkim kombëtar, për ruajtjen e kujtesës historike dhe për rikthimin simbolik të shqiptarëve të shpërndarë nëpër botë në gjirin e identitetit të tyre të përbashkët.

Në përmbyllje të kësaj thirrjeje, autorët artikulojnë një apel që përmbledh të gjithë mesazhin politik, moral dhe kombëtar të dokumentit. Pas analizave të gjata mbi gjendjen në Kosovë, pas kritikave ndaj politikës jugosllave dhe pas sqarimeve mbi karakterin e demonstratës, ata u drejtohen edhe një herë shqiptarëve në mërgatë me një thirrje për unitet të plotë. Ftesa që të gjithë shqiptarët të qëndronin "krah për krah" nuk kishte vetëm kuptimin fizik të pjesëmarrjes në një tubim protestues, ajo simbolizonte nevojën për një bashkim të përgjithshëm kombëtar përtej kufijve shtetërorë, dallimeve krahinore dhe orientimeve të ndryshme shoqërore.

Autorët rikujtojnë demonstratën e zhvilluar më parë në Gjenevë, duke e paraqitur atë si një shembull të suksesshëm të mobilizimit të diasporës shqiptare. Referimi ndaj kësaj proteste nuk është i rastësishëm. Ai synon të krijojë vazhdimësi ndërmjet manifestimeve të organizuara në qytete të ndryshme të Evropës Perëndimore dhe të dëshmojë se lëvizja protestuese e shqiptarëve në mërgim po fitonte organizim, përvojë dhe jehonë gjithnjë e më të madhe. Në këtë mënyrë, demonstrata e Brukselit nuk paraqitet si një aktivitet i izoluar, por si hallka e radhës në një zinxhir manifestimesh që kishin filluar të ndërtonin një front të përbashkët politik të diasporës shqiptare.

Për organizatorët, protesta e planifikuar në Bruksel kishte një mision të dyfishtë. Nga njëra anë, ajo synonte të dënonte publikisht dhunën, represionin dhe zhvillimet që, sipas interpretimit të tyre, po ndodhnin në Kosovë pas demonstratave të vitit 1981. Nga ana tjetër, ajo kishte për qëllim të shprehte mbështetjen e pakushtëzuar për kërkesat politike të shqiptarëve të Kosovës, të cilat në dokument paraqiten si kërkesa të drejta, legjitime dhe të mbështetura në të drejtën historike dhe kombëtare.

Një nga elementet më domethënëse të kësaj thirrjeje është mënyra se si autorët e konceptojnë marrëdhënien ndërmjet diasporës dhe popullit në Kosovë. Ata nuk e shohin mërgatën si një komunitet të shkëputur nga vendlindja, por si një pjesë organike të të njëjtit trup kombëtar. Edhe pse fizikisht larg Kosovës, shqiptarët që jetonin në Evropën Perëndimore konsideroheshin pjesëmarrës të drejtpërdrejtë në fatin e saj. Për këtë arsye, demonstrata merr kuptimin e një akti solidariteti kombëtar, përmes të cilit diaspora dëshironte t'i përcillte popullit të Kosovës mesazhin se ai nuk ishte vetëm në përballjen me sfidat e kohës.

Ky mesazh është ndërtuar mbi një gjuhë të ngrohtë dhe thellësisht emocionale. Autorët përpiqen të krijojnë ndjesinë e një dialogu simbolik me popullin shqiptar në Kosovë, duke shprehur bindjen se shqiptarët, kudo që ndodheshin, mbeteshin të bashkuar në idealet dhe aspiratat e tyre. Në këtë mënyrë, protesta nuk paraqitet vetëm si një formë e shprehjes së pakënaqësisë politike, por si një dëshmi e lidhjes së pandërprerë shpirtërore ndërmjet diasporës dhe atdheut.

Në të njëjtën kohë, dokumenti përforcon idenë e vazhdimësisë së rezistencës. Autorët e lidhin demonstratën në Bruksel me zhvillimet që po ndodhnin në Kosovë, duke krijuar përshtypjen se protestat në diasporë ishin një vazhdim i përpjekjeve të popullit shqiptar brenda vendit. Kështu, kufijtë gjeografikë humbin rëndësinë e tyre, ndërsa rezistenca kombëtare paraqitet si një proces unik, që zhvillohej njëkohësisht në Kosovë dhe në qendrat kryesore të mërgatës shqiptare në Evropë.

Kjo është edhe një dëshmi domethënëse e rolit që diaspora shqiptare kërkonte t'i jepte vetes në fillim të viteve tetëdhjetë. Ajo nuk e perceptonte veprimtarinë e saj vetëm si mbështetje morale për ngjarjet në Kosovë, por si një komponent të rëndësishëm të lëvizjes kombëtare shqiptare. Demonstratat në qytetet evropiane konsideroheshin mjete për ndërkombëtarizimin e çështjes së Kosovës, për sensibilizimin e opinionit publik dhe për ushtrimin e presionit politik mbi institucionet ndërkombëtare.

Në tërësinë e saj, kjo pjesë përmbyllëse sintetizon filozofinë politike të dokumentit. Ajo shpreh bindjen se liria dhe realizimi i aspiratave kombëtare kërkonin jo vetëm sakrificën e shqiptarëve në Kosovë, por edhe angazhimin e bashkatdhetarëve të tyre në mërgim. Përmes kësaj thirrjeje, autorët përpiqen të ndërtojnë idenë e një kombi që, edhe pse i ndarë nga kufijtë dhe mërgimi, mbetet i bashkuar në kujtesën historike, në solidaritetin e ndërsjellë dhe në synimin për një të ardhme të përbashkët. Pikërisht ky mesazh i unitetit dhe i përgjegjësisë kolektive përbën edhe boshtin kryesor të gjithë dokumentit, duke e shndërruar atë jo vetëm në një thirrje për pjesëmarrje në një demonstratë, por edhe në një manifest të identitetit politik dhe kombëtar të mërgatës shqiptare të asaj periudhe.

Në fund të dokumentit, autorët e përmbyllin thirrjen me një formulim të shkurtër, por me ngarkesë të fuqishme simbolike dhe mobilizuese. Ashtu si në shumë trakte dhe komunikata të organizatave shqiptare të mërgatës së asaj periudhe, mbyllja nuk ka karakter formal apo administrativ, por shndërrohet në një ftesë të fundit për angazhim dhe pjesëmarrje. Përmes përshëndetjes "Mirëupafshim në Bruksel", autorët nuk japin thjesht informacion mbi vendin dhe kohën e protestës, ata krijojnë ndjesinë se demonstrata ishte tashmë një takim i caktuar historik, ku secili shqiptar kishte detyrimin moral të ishte i pranishëm.

Në mënyrë të saktë përcaktohen data, ora dhe vendi i tubimit – 13 qershor 1981, ora 09:30, në sheshin Place Eugène Flagey, në komunën Ixelles të Brukselit. Kjo përpikëri organizative dëshmon nivelin e mirë të koordinimit që kishin arritur organizatat shqiptare në mërgim. Demonstratat nuk organizoheshin në mënyrë spontane, por ishin rezultat i një pune të gjatë përgatitore, të koordinuar ndërmjet strukturave të ndryshme të diasporës shqiptare në Evropën Perëndimore. Përzgjedhja e Brukselit kishte gjithashtu një domethënie të veçantë politike, pasi ky qytet përfaqësonte një nga qendrat më të rëndësishme diplomatike dhe institucionale të Evropës Perëndimore, duke u ofruar organizatorëve mundësinë që mesazhi i tyre të arrinte më lehtë te qarqet ndërkombëtare dhe te opinioni evropian.

Pas njoftimit organizativ, dokumenti përfundon me një slogan politik që sintetizon aspiratën kryesore të organizatorëve: "Rroftë Republika Socialiste e Kosovës!". Ky formulim nuk duhet parë vetëm si një parullë demonstrative, por si shprehje e programit politik të organizatës që kishte hartuar thirrjen. Në kontekstin e vitit 1981, kërkesa për Republikën e Kosovës përfaqësonte një nga kërkesat më të artikuluara të lëvizjes studentore dhe të një pjese të organizatave ilegale shqiptare, të cilat e konsideronin ngritjen e Kosovës në status republike brenda federatës jugosllave si një hap drejt realizimit të barazisë politike dhe kombëtare.

Në fund të dokumentit figuron emri i organizatës Fronti i Kuq Popullor (në mërgim), i shoqëruar me sqarimin se protesta organizohej "bashkë me forcat e tjera patriotike dhe revolucionare". Ky formulim është domethënës për të kuptuar mënyrën se si organizatat shqiptare në diasporë përpiqeshin të paraqiteshin në arenën publike. Nga njëra anë, ato dëshironin të ruanin identitetin e tyre organizativ dhe politik; nga ana tjetër, synonin të krijonin përshtypjen e një bashkëpunimi më të gjerë ndërmjet organizatave që ndanin objektiva të përbashkëta kombëtare. Përdorimi i shprehjes "forcat e tjera patriotike dhe revolucionare" pasqyron përpjekjen për të ndërtuar një front sa më të gjerë politik në mbështetje të demonstratave dhe të çështjes së Kosovës.

Kjo mbyllje e thirrjes përmbledh në mënyrë sintetike disa nga karakteristikat kryesore të publicistikës politike të mërgatës shqiptare në fillim të viteve tetëdhjetë. Ajo ndërthur elementin praktik të organizimit të protestës me deklarimin e qartë të objektivave politike, duke e shndërruar dokumentin njëkohësisht në një njoftim organizativ dhe në një manifest ideologjik. Në këtë mënyrë, çdo pjesëmarrës i mundshëm nuk ftohej vetëm të merrte pjesë në një tubim publik, por edhe të identifikohej me idealet dhe programin politik që organizatorët përfaqësonin.

Në tërësinë e saj, kjo thirrje përbën një dëshmi të rëndësishme të kulturës politike të diasporës shqiptare në vitin 1981. Ajo pasqyron nivelin e organizimit të mërgatës, aftësinë për të mobilizuar shqiptarët në qendrat kryesore të Evropës Perëndimore dhe përpjekjen për ta ndërkombëtarizuar çështjen e Kosovës në një periudhë kur zhvillimet brenda vendit kishin hyrë në një fazë të re historike. Sot, ky dokument nuk ka vlerë vetëm si një material propagandistik i kohës, por edhe si një burim historik që ndihmon në kuptimin e mënyrës se si diaspora shqiptare ndërtoi diskursin e saj politik, organizoi rezistencën në mërgim dhe u përpoq të ruante lidhjen e pandërprerë me fatin e Kosovës.

Teksti i thirrjes:

TË GJITHË NË MITING PROTESTUES!

Shumë të dashur bashkatdhetarë,

Sa herë jemi nisur t’i kërkojmë të drejtat tona të ligjshme nga armiku i egër jugosllav, ai gjithmonë na i ka ngërdheshur dhëmbët dhe ka treguar qartë se s’kemi pse t’i trokasim në derë për ndonjë të drejtë, qofshin ato edhe më elementaret. Po, fytyrën e vërtetë të armikut po e shohin këto ditë, kur studentët, rinia jonë përparimtare e gjithë populli shqiptar i Kosovës (kupto: edhe të mbarë krahinave shqiptare, të cilat armiqtë i copëtuan për t’i sunduar sa më lehtë, pra edhe ato që tani gjenden në Maqedoni, Mal të Zi e Serbi, që së bashku i quajmë KOSOVË, çdo herë në shkrimet tona), u ngrit në këmbë për të kërkuar me zë të lartë realizimin e atyre të drejtave, të cilat na i mohon që 40 vjet socialshovinistet jugosllav, në krye me bandën gjakatare- titiste të Beogradit. Demonstratat paqësore të studentëve, për përmirësimin e kushteve të jetesës ata ju përgjigjën me kërbaç e me burg.

Dhe kur studentëve iu bashkua populli ynë heroik, duke i treguar botës se ka ardhur përfundimisht koha për realizimin e të drejtave të shqiptarëve në Jugosllavi, armiku barbar derdhi mbi atdheun tonë të dashur, mbi Kosovën e shumëvuajtur, më së gjysmën e ushtrisë e policisë serbe, malazeze, maqedone etj. Tanket rrethuan gjithë Kosovën, reparte të mëdha ushtaresh zunë grykat e Ibrit, Kaçanikut dhe të Rugovës, u rrethuan veç e veç shumë qytete, kurse  aeroplanët e helikopterë lëshuan pa pushim parashutistë dhe gaz lotsjellës e helmuese. Njësitë speciale të milicisë bënë kërdi mbi popullsinë tonë të paarmatosur. Këto njësi përdorën mbi rinin tonë armë e mjete të atilla dhune, çfarë s’janë përdorur gjetkë në botë.

Gjithë Kosovën e ka mbuluar zjarri. Sot në trojet tona sundon çizmja e gjandarit e bajoneta e ushtrisë pushtuese, kudo janë vënë patrulla policore e ushtarake; të gjitha rrugët e qyteteve dhe të fshatrave tona janë nën kontrollin e rreptë të patrullave ushtarake e policore me armatime të rënda , me tanke, aeroplanë dhe helikopterë. Popullsia shqiptare po vritet, po gjymtohet, po rrahet e po poshtërohet dhe po mbyllet nëpër kazerma e burgje fashiste jugosllave.

Kështu, me parullën e "vëllazërim-bashkimit" dhe të "barazisë së kombeve e kombësive" në një anë, dhe në anën tjetër me forcën e xhandarit, Jugosllavia revizioniste u nis për kushedi të saten herë për t’i shkelur vatrat dhe nderin e shqiptarëve, duke vrarë, çnjerëzuar e torturuar pa mëshirë qindra shqiptarë e shqiptare, pa kursyer pleqtë, gratë dhe fëmijët.

Bashkatdhetarë të dashur,

Në këto kushte, ne shqiptarëve në kurbet, të cilëve borgjezia socialshoviniste e Beogradit na shiti, pasi nuk qe në gjendje të na siguronte punë në vendlindje, pranë familjeve tona, nuk na mbetet rrugë tjetër pos të bashkohemi edhe më fortë – të gjithë shqiptaret si një trup i vetëm të lidhur me Besa besë, e me guximin e njohur shqiptar, t’i mbrojmë me këmbëngulje të drejtat tona, ta shpëtojmë njëherë e përgjithmonë  vendin nga kasaphana e përgjakshme, të shpëtojmë derën e nënave e të motrave tona, të shpëtojmë vatrat ku kemi lindur, pa patur nevojë t’u trokasim në dyert borgjezëve të Perëndimit, të cilët ndaj nesh sillen si ndaj skllevërve në kohërat e kaluara.

Sot Kosova jonë e dashur, vëllezërit e motrat tona, fëmijët tanë, që po shkelën nën zingjiret e tankeve të ushtrisë fashiste jugosllave, na e kanë nevojën më shumë se kurrë. Prandaj është e domosdoshme që, si pjesë e pandashme e popullit tonë që jemi, edhe ne të ngrejë lartë zërin e protestës në mbrojtje të të drejtave tona të ligjshme, në mbrojtje të vëllezërve e motrave tona, të fëmijëve tanë që po therën nga dora e armikut socialshovinist. Sidomos patriotizmi e trimëria e mbarë popullit tonë, po ashtu edhe e fëmijëve na obligon që të dalim sa më shumë , të gjithë ata që ndjejnë veten shqiptarë dhe bijë të popullit  tonë hero- në mitingjet protestuese që po mbahen nëpër qytete të mëdha të shteteve Perëndimore të Evropës!

Bashkatdhetarë të nderuar,

Pas demonstratave të shumta, të suksesshme, të Bernit e Cyrihut në Zvicër, të Shtutgartit, Dyseldorfit e Mynihut (München) në Gjermaninë Perëndimore, dhe demonstratës së fundit, shumë të suksesshme, në Gjenevë, erdhi edhe radhën e ka demonstrata në Bruksel të Belgjikës.

Siç dihet, në Bruksel ka shumë shqiptarë. Nga ata ka edhe të organizuar në grupe, organizata e parti. Prandaj doemos paraqitet nevoja të merret qëndrimi i qartë, se kush është i mirëseardhur dhe kush jo.

Së pari, "mërgata e qyqeve" (siç e quajti shkrimtari Nasho Jorgaqi në romanin po me këtë emër mërgatën në fjalë)- nuk ftohet fare në demonstratën tonë. Pra ata shqiptar që ikën nga Shqipëria për të gjetur “shpëtimin” e “lumturin” ose edhe “përkrahjen” ke UDB-eja e Rankoviqit, ke “Jugosllavia e Titos” e ke forcën reaksionare në botë, ashtu siç e çmon populli po ashtu edhe ne i çmojmë për armiq, mercenarët e shitur s’i duhen popullit tonë dhe luftës së tij! Populli ynë është i bindur se vetëm duke u mbështetur në forcat e veta di ti realizojë aspiratat e veta shekullore duke qenë i përkrahur nga popujt dhe forcat përparimtare të botës.

Po kështu, ata që nxorën Shqipërinë saherë si  monedhë në treg, ata që u bën pengës e luftës Çlirimtare në Kosovë (para luftës dyta botërore) ATA që VRANË bijtë më të mirë të popullit shqiptar, ata që me ushtri të kralëve serbë “Çliruan “ Shqipërinë (që e kishte “pushtuar” populli- Qershor 1924), ata që ishin kuisling të Hitlerit e Musolinit, ata që vranë bija e bijë të popullit gjatë dhe pas Luftës së Dytë Botërore për hatrin e hordhive  fashiste, ata që zgjidhnin kolonizatorët si “shpëtimtar” dhe ata që qorras shkojnë sot pas tyre pra pas forcave reaksionare, të gjithë së bashku nuk ftohen në demonstratën tonë, të punëtorëve shqiptarë nga Kosova. Të tillët njihen në bazë të simboleve të tyre, prandaj u themi që të mos na provokojnë, pse edhe ne i lamë çdoherë të qetë , pa tentuar tu bashkohemi protestave e demonstratave të tyre. Ata që paraqiten, lirisht mund të themi se janë vegla në duar të armikut, të cilat  armiku i angazhon për ta njollosur karakterin dhe përmbajtjen, qëllimin e demonstratave tona popullore, përparimtare, patriotike e revolucionare.

Forcat e individëve përparimtar e revolucionar dhe patriotët e vërtet, që ju deshtë të marrin botën në sy, qoftë edhe për arsye politike (duke u shpërngulur kthetrave të UDB-së), dihet, ata që u përmbahen kërkesave të drejta të popullit në Kosovë, të shprehura përmes demonstratave e kryengritjeve lokale në muajt e fundit janë të mirëseardhur që t’iu bashkohen radhëve tona. Propaganda demagogjike shpifëse- gënjeshtare të Jugosllavisë, sidomos asaj serbomadhe (shih “Ekspres politika” të Beogradit çfarë shkroi me 1 Qershor mbi demonstratat në Gjenevë, duke na akuzuar se jemi "fashistë" ...!!), si frikohemi dhe si nënshtrohemi!

Vëllezërit e motrat shqiptare, që i ndoqi UDB-ja titiste-rankoviçiane për në Turqi, i thërrasim me zemër të hapur: Ejani të gjithë me ne, të përqafuar vëllazërisht me ne ,krahë për krah që ta shpëtojmë Kosovën! Për ju na qajtën dhe na qajnë zemrat , për ju qelben sytë në lot, pse ju përjetuat vuajtjet më të mëdha, atëherë kur UDB-ja ua shtroi zullumin për t’ju ndjekur për në Turqi. UDB-a donte ta “pastronte” Kosovën nga bijtë dhe bijat e saja për ta shndërruar në “Stara Serbi” (kështu e quajnë shovinistët serbomëdhenjtë Kosovën tonë...!!) prandaj edhe ju përzunë nga vendlindja... UDB-ja këtë gjë po e bënë edhe sot, por në përmasa edhe më të përgjakshme, fashiste, prandaj ejani me ne, që ta shpëtojmë Kosovën nga kthetrat e çetnikeve, socialshovinistëve sllavomëdhenjve, për ta gëzuar ne dhe ju, së bashku të lirë dhe të lumtur, për të mos patur nevojë të prisni me decenieje shqyrtimin e lutjeve që keni bërë për tu kthyer në vatrat tuaja, në vendlindje” Kosova është e jona dhe jo shkretirat e Anadollit, Stambollit, Brukselit, apo ndonjë vendi tjetër, prandaj edhe duhet të kthehi , pse vetëm aty do e ndjeni veten të lumtur, por së pari, bashkërisht e të vendosur, duhet ta shpëtojmë nga kthetrat e shovinisteve sllavomëdhenjtë.

Të gjithë së bashku, krah për krah, në demonstratën e Brukselit, ashtu siç ishim në Gjenevë, të shtunën më 13 qershor 1981, që të protestojmë kundër terrorit e vrasjeve që po bëhen në Kosovë, duke përkrahur kërkesat e drejta të popullit tonë dhe duke i thënë atij: ne bijtë tu kudo që gjendemi, jemi me ty, o populli ynë i dashur e trim, në demonstratë, në kryengritje, në liri!

Mirupafshim në: BRUKSEL – BELGJIKË  të shtunën, më 13-06-1981

– RROFTË REPUBLIKA SOCIALISTE E KOSOVËS!