Sabile Basha: Roli i mërgatës shqiptare në kujtesën historike të Kosovës (63)

ROLI I MËRGATËS SHQIPTARE NË KUJTESËN HISTORIKE TË KOSOVËS (63)

Fuqia e solidaritetit ndërkombëtar dhe trakti i shkruar në gjuhën gjermane

Në vazhdim, autorët e traktit ndërtonin një lidhje të drejtpërdrejtë ndërmjet ngjarjeve të vitit 1981 dhe gjendjes së minatorëve në kohën kur dokumenti ishte hartuar. Sipas tyre, minatorët po përjetonin të njëjtin model të dhunës shtetërore, të njëjtën logjikë të presionit policor dhe të njëjtën përpjekje për të shuar me forcë çdo rezistencë kolektive. Me këtë krahasim, trakti synonte të dëshmonte se represioni nuk ishte një episod i izoluar historik, por një praktikë e vazhdueshme e regjimit ndaj çdo forme organizimi dhe kundërshtimi të shqiptarëve.

Një dimension tjetër që dokumenti e theksonte ishte ai social dhe ekonomik. Përveç dhunës politike, autorët përshkruanin edhe kushtet e vështira të jetesës së minatorëve. Ata shkruanin se këta punëtorë kryenin një nga profesionet më të rrezikshme dhe më të lodhshme, por paguheshin me rreth 200 marka gjermane në muaj, një shumë që, sipas traktit, nuk mjaftonte as për të mbuluar qiranë e një banese. Kjo nuk paraqitej vetëm si një statistikë ekonomike, por si dëshmi e një sistemi që shfrytëzonte punën e rëndë të minatorëve pa u garantuar atyre një standard jetese dinjitoze. Përmes këtij argumenti, autorët përpiqeshin të bindnin punëtorët gjermanë se kërkesat e minatorëve të Kosovës nuk ishin të tepruara apo politike në kuptimin e ngushtë të fjalës, por buronin edhe nga nevoja elementare për të jetuar me dinjitet.

Në tërësi, ky fragment i traktit është një dëshmi domethënëse e mënyrës se si mërgata shqiptare përpiqej ta ndërtonte argumentimin e saj përpara opinionit ndërkombëtar. Duke ndërthurur kujtesën e demonstratave të vitit 1981 me realitetin e grevës së minatorëve dhe duke bashkuar dimensionin politik me atë social, autorët synonin të tregonin se çështja e Kosovës nuk kufizohej vetëm në kërkesat për autonomi apo barazi kushtetuese. Ajo ishte, njëkohësisht, një çështje e mbrojtjes së të drejtave themelore të njeriut, e dinjitetit të punës dhe e rezistencës së një populli që përpiqej të jetonte i lirë dhe i barabartë në vendin e vet.

Në pjesën përmbyllëse të këtij trakti, autorët e ngrinin mesazhin e tyre nga një thirrje për mbështetje të një greve konkrete në një manifest më të gjerë të solidaritetit ndërkombëtar të klasës punëtore. Tashmë nuk flitej vetëm për minatorët e Kosovës apo për padrejtësitë që ata përjetonin, por për një parim universal, sipas të cilit punëtorët e të gjitha vendeve kishin një fat të përbashkët dhe, për rrjedhojë, edhe një përgjegjësi të përbashkët ndaj njëri-tjetrit. Ky ishte një diskurs tipik i kohës, i mbështetur në traditën e internacionalizmit punëtor, por i përshtatur me realitetin e veçantë të shqiptarëve të Kosovës dhe të mërgatës së tyre në Evropën Perëndimore.

Autorët shprehnin bindjen se mbështetja për minatorët nuk ishte vetëm një akt human apo një shenjë simpatie, por një detyrim moral dhe politik i çdo punëtori që besonte në drejtësi. Ata theksonin se internacionalizmi nuk duhej të mbetej një koncept abstrakt apo një slogan i përdorur në tubime e deklarata politike. Përkundrazi, ai duhej të merrte jetë përmes veprimit konkret, përmes ndihmës reciproke dhe përmes gatishmërisë për të mbrojtur çdo grup punëtorësh që përballej me padrejtësi dhe shtypje, pavarësisht kufijve shtetërorë, gjuhës apo përkatësisë kombëtare.

Në këtë frymë, trakti kritikonte edhe një dukuri që autorët e konsideronin të rrezikshme: distancën dhe mosnjohjen ndërmjet vetë punëtorëve të vendeve të ndryshme. Ata argumentonin se kjo mungesë komunikimi nuk ishte e rastësishme, por u shërbente pikërisht atyre forcave që përfitonin nga ndarja dhe përçarja. Prandaj, sipas tyre, punëtorët shqiptarë duhej të njiheshin më mirë me kolegët e tyre gjermanë, britanikë dhe me punëtorët e kombeve të tjera, jo vetëm për të shkëmbyer përvoja, por edhe për të kuptuar se problemet e tyre kishin shpesh të njëjtën rrënjë.

Në trakt theksohej se shfrytëzimi ekonomik, padrejtësia sociale dhe shtypja politike nuk njihnin kufij kombëtarë. Autorët pohonin se kapitalistët dhe strukturat shtypëse përbënin kundërshtarët e përbashkët të njerëzve të punës, sepse sistemi i padrejtësisë prekte çdo punëtor, pavarësisht nëse ai punonte në minierat e Kosovës, në fabrikat e Gjermanisë apo në minierat e Britanisë së Madhe. Për këtë arsye, sipas tyre, lufta për të drejtat e punëtorëve nuk mund të zhvillohej në mënyrë të izoluar, por kërkonte një vetëdije kolektive dhe një bashkim përtej kufijve kombëtarë.

Ky argument kishte një funksion të dyfishtë. Nga njëra anë, ai synonte të fitonte simpatinë e sindikatave dhe të organizatave punëtore në Evropën Perëndimore, duke e paraqitur çështjen e Kosovës si pjesë të betejës së përgjithshme për të drejtat e punës dhe të njeriut. Nga ana tjetër, ai përpiqej të rrëzonte propagandën zyrtare jugosllave, e cila shpesh i paraqiste protestat shqiptare si lëvizje nacionaliste të izoluara. Për autorët e traktit, rezistenca shqiptare nuk ishte në kundërshtim me solidaritetin ndërkombëtar, përkundrazi, ajo ishte pjesë e tij, sepse mbështetej mbi parimin e lirisë, barazisë dhe dinjitetit për çdo popull dhe çdo punëtor.

Në këtë kontekst, thirrja që punëtorët shqiptarë dhe ata të vendeve të tjera të qëndronin krah për krah merrte një kuptim shumë më të gjerë sesa një deklaratë politike e zakonshme. Ajo ishte një vizion për një bashkësi ndërkombëtare të njerëzve të punës, të aftë për të kapërcyer paragjykimet kombëtare dhe kufijtë shtetërorë, duke e parë njëri-tjetrin si aleatë në përpjekjen për drejtësi dhe barazi. Për autorët, vetëm një solidaritet i tillë mund të përbënte një kundërpeshë të vërtetë ndaj mekanizmave të shtypjes dhe shfrytëzimit.

Sot, ky fragment i traktit përfaqëson një dëshmi të rëndësishme historike jo vetëm për mënyrën se si mërgata shqiptare e konceptonte luftën për çlirimin dhe të drejtat e Kosovës, por edhe për përpjekjen e saj të vetëdijshme për ta lidhur atë me idealet universale të solidaritetit ndërkombëtar. Ai dëshmon se veprimtarët shqiptarë në mërgim nuk kërkonin vetëm mbështetje për një çështje kombëtare, por synonin ta bindnin opinionin demokratik evropian se kauza e Kosovës ishte pjesë e një beteje më të madhe për dinjitetin njerëzor, të drejtat e punëtorëve dhe lirinë e popujve. Pikërisht ky universalizim i mesazhit i dha këtyre trakteve një forcë të veçantë politike dhe propagandistike, duke i shndërruar ato në dokumente që tejkalonin kohën dhe rrethanat në të cilat u shkruan.

Në pjesën përmbyllëse të traktit, autorët nuk mjaftoheshin vetëm me paraqitjen e padrejtësive që përjetonin minatorët shqiptarë apo me thirrjet e përgjithshme për solidaritet. Ata prezantonin edhe identitetin e tyre shoqëror dhe sindikal, duke e bërë të qartë se nuk flisnin nga margjinat e jetës politike në Gjermani, por si pjesëmarrës aktivë në organizimin sindikal të vendit ku jetonin dhe punonin. Ky vetëpozicionim kishte një rëndësi të veçantë strategjike, sepse i jepte traktit besueshmëri më të madhe përballë lexuesit gjerman dhe e vendoste çështjen e Kosovës brenda vetë strukturave të organizuara të lëvizjes punëtore evropiane.

Autorët theksonin se ishin anëtarë aktivë të IG Metall (Industriegewerkschaft Metall), sindikatës më të madhe dhe më me ndikim të punëtorëve të industrisë metalurgjike në Gjermani, një organizatë që për dekada kishte qenë simbol i mbrojtjes së të drejtave të punëtorëve, dialogut social dhe solidaritetit ndërkombëtar. Duke e bërë publik këtë përkatësi, ata synonin të dëshmonin se shqiptarët në mërgim nuk ishin vetëm punëtorë të zakonshëm, por edhe pjesë e organizuar e jetës sindikale gjermane, të vetëdijshëm për të drejtat dhe përgjegjësitë që rridhnin nga kjo anëtarësi.

Pikërisht nga ky pozicion buronte edhe kritika e tyre ndaj drejtuesve të sindikatës. Në trakt shprehej bindja se një organizatë me traditë të gjatë në mbrojtjen e punëtorëve nuk mund të qëndronte indiferente përballë vuajtjeve të minatorëve të Kosovës. Për autorët, heshtja nuk ishte një qëndrim neutral, as një zgjedhje diplomatike për të shmangur konfliktet politike. Përkundrazi, ajo interpretohej si një formë dorëzimi moral dhe si një largim nga parimet mbi të cilat ishte ndërtuar vetë lëvizja sindikale evropiane. Në këtë kuptim, ata shprehnin me një gjuhë të drejtpërdrejtë se heshtja, përballë padrejtësisë, barazohej me tradhtinë ndaj idealeve të solidaritetit punëtor.

Ky ishte një mesazh me peshë të madhe politike. Duke përdorur një gjuhë të tillë, autorët nuk synonin të sulmonin sindikatën si institucion, por ta zgjonin ndërgjegjen e saj morale dhe ta rikujtonin për misionin historik që kishte marrë përsipër. Ata i kujtonin udhëheqjes së IG Metall-it se mbrojtja e të drejtave të punëtorëve nuk mund të kufizohej vetëm brenda kufijve të Gjermanisë. Nëse sindikata pretendonte të përfaqësonte vlerat universale të drejtësisë dhe të solidaritetit, atëherë ajo duhej ta ngrinte zërin edhe për kolegët e saj shqiptarë, të cilët në Kosovë po përballeshin me represion politik, ekonomik dhe policor.

Në trakt ndihej qartë edhe zhgënjimi i mërgimtarëve shqiptarë. Ata shprehnin hapur se ndiheshin të tradhtuar nga qëndrimi hezitues i drejtuesve sindikalë, të cilët, sipas tyre, nuk kishin reaguar me vendosmërinë që kërkonte situata. Ky zhgënjim nuk ishte thjesht emocional. Ai buronte nga pritshmëritë që shqiptarët kishin ndërtuar ndaj organizatave sindikale gjermane, të cilat i konsideronin si institucione me autoritet moral dhe me ndikim të konsiderueshëm në jetën politike e shoqërore të Republikës Federale të Gjermanisë. Për mërgatën shqiptare, një deklaratë publike ose një akt solidariteti nga një sindikatë e tillë mund të kishte jehonë të madhe në opinionin ndërkombëtar dhe të ushtronte presion mbi autoritetet jugosllave.

Megjithatë, trakti nuk ndalej vetëm te kritika. Përkundrazi, ai përfundonte me një apel të drejtpërdrejtë drejtuar bazës së sindikatës, vetë punëtorëve. Autorët u bënin thirrje kolegëve të tyre, anëtarëve të IG Metall-it dhe të të gjitha organizatave të tjera sindikale, që të mos mbeteshin spektatorë të zhvillimeve në Kosovë. Ata kërkonin që solidariteti të mos kufizohej në deklarata ceremoniale, por të shndërrohej në veprime konkrete: në mbështetje publike, në sensibilizim të opinionit, në presion ndaj institucioneve dhe në përkrahje morale për minatorët që vazhdonin rezistencën e tyre.

Në këtë mënyrë, trakti e zgjeronte konceptin e solidaritetit nga një ndjenjë njerëzore në një detyrim qytetar dhe sindikal. Për autorët, çdo punëtor që besonte në drejtësi kishte përgjegjësi të ngrihej në mbrojtje të kolegut të tij, pavarësisht nëse ai ndodhej në Gjermani, Britani apo në galeritë e Trepçës. Vetëm një bashkim i tillë i ndërgjegjeve punëtore mund të përballonte mekanizmat e shtypjes dhe të padrejtësisë që, sipas tyre, nuk njihnin kufij kombëtarë.

Nga këndvështrimi historik, kjo pjesë e traktit është veçanërisht domethënëse, sepse dëshmon se mërgata shqiptare nuk synonte vetëm të fitonte simpatinë e opinionit publik evropian, por edhe të ndërtonte aleanca konkrete me organizatat më të fuqishme sindikale të kontinentit. Ajo e kishte kuptuar se kauza e Kosovës nuk mund të mbështetej vetëm mbi emocionin kombëtar, por duhej të lidhej me vlerat universale të lirisë, drejtësisë sociale dhe solidaritetit ndërkombëtar. Pikërisht për këtë arsye, ky trakt mbetet një dëshmi e rëndësishme e diplomacisë politike të mërgatës shqiptare, e cila përmes argumentit, organizimit dhe komunikimit kërkonte ta bënte zërin e Kosovës pjesë të ndërgjegjes demokratike të Evropës.

Në përmbyllje të traktit, autorët e përqendronin gjithë mesazhin e tyre në një ide që kishte shërbyer si boshti i tërë dokumentit: fuqinë e solidaritetit ndërkombëtar. Pas përshkrimit të vuajtjeve të minatorëve, pas rrëfimit të diskriminimit të mërgimtarëve shqiptarë dhe pas kritikës ndaj heshtjes së organizatave sindikale, ata arrinin në përfundimin se arma më e fuqishme kundër padrejtësisë nuk ishte dhuna, por bashkimi i njerëzve të punës përtej kufijve shtetërorë, ideologjikë dhe kombëtarë. Ky përfundim nuk ishte vetëm një deklaratë optimiste, por përfaqësonte filozofinë politike mbi të cilën ishte ndërtuar i gjithë trakti.

Autorët shprehnin bindjen se asnjë regjim shtypës, sado i fuqishëm të ishte aparati i tij policor apo ushtarak, nuk mund ta mposhtte një lëvizje të bashkuar të njerëzve që vepronin me solidaritet dhe me vetëdije të përbashkët. Për ta, historia kishte dëshmuar vazhdimisht se pushtetet autoritare mund të triumfonin përkohësisht mbi individët e izoluar, por e kishin shumë më të vështirë të përballeshin me një bashkim të gjerë ndërkombëtar të punëtorëve dhe të forcave demokratike. Prandaj, solidariteti nuk shihej si një akt simbolik, por si një forcë reale shoqërore dhe politike, e aftë për të ndryshuar rrjedhën e ngjarjeve.

Në këtë frymë, dokumenti nënvizonte se qeveritë që autorët i cilësonin si reaksionare mbështeteshin pikërisht te përçarja, izolimi dhe frika. Ato përfitonin sa herë që punëtorët mbeteshin të ndarë sipas kombësisë, gjuhës, shtetësisë apo bindjeve politike. Për këtë arsye, bashkimi i tyre përfaqësonte sfidën më të madhe ndaj mekanizmave të shtypjes. Nëse punëtorët shqiptarë, gjermanë, britanikë dhe të kombeve të tjera do ta shihnin njëri-tjetrin si aleatë dhe jo si konkurrentë, atëherë do të dobësohej edhe aftësia e regjimeve dhe e strukturave të pushtetit për t'i manipuluar apo për t'i përçarë.

Një vend të veçantë në këtë pjesë zinte edhe vizioni për të ardhmen. Autorët nuk e kufizonin solidaritetin vetëm si një reagim ndaj krizës së momentit, por e shihnin atë si themelin mbi të cilin mund të ndërtohej një e ardhme më e drejtë dhe më e sigurt për të gjithë njerëzit e punës. Në optikën e tyre, pa mbështetje reciproke dhe pa bashkëpunim ndërkombëtar, asnjë popull dhe asnjë klasë punëtore nuk mund të garantonte liritë dhe të drejtat e saj në mënyrë afatgjatë. E ardhmja nuk ndërtohej mbi izolimin, por mbi ndjenjën se padrejtësia ndaj njërit ishte një kërcënim për të gjithë.

Nga këndvështrimi historik, ky përfundim pasqyronte qartë gjuhën politike të lëvizjeve shoqërore të viteve tetëdhjetë, kur koncepti i solidaritetit ndërkombëtar zinte një vend qendror në diskursin e sindikatave, organizatave demokratike dhe lëvizjeve për të drejtat e njeriut. Megjithatë, në rastin e mërgatës shqiptare, ky nocion merrte edhe një kuptim të veçantë kombëtar. Për shqiptarët e Kosovës, solidariteti ndërkombëtar nuk ishte vetëm një ideal ideologjik, por një domosdoshmëri historike. Duke qenë përballë një aparati shtetëror shumë më të fuqishëm, ata e shihnin mbështetjen e opinionit demokratik evropian si një faktor vendimtar për ta bërë të njohur kauzën e tyre dhe për të penguar izolimin politik të Kosovës.

Në të njëjtën kohë, ky mesazh përmbyllës ishte edhe një thirrje për shpresë. Ai u drejtohej jo vetëm minatorëve, mërgimtarëve apo sindikalistëve, por të gjithë atyre që besonin në drejtësi dhe liri. Autorët shprehnin besimin se, pavarësisht represionit, burgimeve dhe dhunës së ushtruar ndaj shqiptarëve, e ardhmja mund të ndërtohej vetëm mbi bashkimin e njerëzve dhe mbi ndihmën reciproke. Në këtë mënyrë, fundi i traktit shndërrohej në një manifest besimi te forca e solidaritetit njerëzor, duke lënë të kuptohej se regjimet mund të mbështeteshin mbi armët dhe dhunën, por popujt që vepronin të bashkuar zotëronin një fuqi shumë më të madhe – fuqinë e ndërgjegjes, të unitetit dhe të drejtësisë.

Sot, shpresojë se këta rreshta mbeten një dëshmi domethënëse e mënyrës se si mërgata shqiptare përpiqej ta ndërkombëtarizonte çështjen e Kosovës. Ato tregojnë se veprimtarët shqiptarë nuk kërkonin vetëm mbështetje politike për popullin e tyre, por synonin të ndërtonin ura bashkëpunimi me lëvizjet demokratike dhe sindikale të Evropës, duke e paraqitur luftën e Kosovës si pjesë të një ideali më të gjerë universal: mbrojtjen e dinjitetit njerëzor, të drejtave të punës dhe të lirisë së popujve. Pikërisht ky vizion e bën këtë trakt jo vetëm një dokument të kohës së vet, por edhe një dëshmi të rëndësishme të kulturës politike dhe të mendimit strategjik të mërgatës shqiptare gjatë viteve të rezistencës.

Në fund të këtij trakti, autorët e mbyllnin mesazhin e tyre me një parullë që përmblidhte tërë filozofinë politike dhe shoqërore mbi të cilën ishte ndërtuar dokumenti: “RROFTË SOLIDARITETI PROLETAR NDËRKOMBËTAR!” Nuk ishte një slogan i zgjedhur rastësisht, por një formulim që pasqyronte frymën e kohës dhe orientimin ideologjik të shumë lëvizjeve çlirimtare e sindikale të viteve tetëdhjetë. Për mërgatën shqiptare, kjo thirrje nuk përfaqësonte vetëm një deklaratë politike, por një besim të thellë se bashkimi i njerëzve të punës përtej kufijve shtetërorë ishte rruga më e sigurt për t'u përballur me padrejtësinë, diskriminimin dhe shtypjen.

Parulla përmbyllëse sintetizonte gjithë argumentimin e paraqitur në trakt. Pas përshkrimit të vuajtjeve të minatorëve të Kosovës, krahasimit me grevën e minatorëve britanikë, kritikës ndaj indiferencës së disa strukturave sindikale dhe thirrjes për bashkim ndërkombëtar, kjo fjali shërbente si një betim kolektiv dhe si një apel për veprim. Autorët dëshironin që lexuesi të largohej nga ky dokument me bindjen se lufta e minatorëve shqiptarë nuk ishte vetëm një çështje lokale apo kombëtare, por pjesë e një përpjekjeje shumë më të gjerë për mbrojtjen e dinjitetit të punës dhe të drejtave themelore të njeriut.

Në fund të traktit ishte shënuar edhe vendi dhe data e hartimit të tij: Duisburg, 9 mars 1985. Ky informacion, në pamje të parë formal, mbart një domethënie të veçantë historike. Duisburgu, i vendosur në zemër të rajonit industrial të Ruhrit, ishte një nga qendrat më të mëdha të industrisë së rëndë gjermane dhe njëkohësisht një prej vendeve ku ishte përqendruar një numër i madh i punëtorëve emigrantë shqiptarë. Pikërisht në këtë mjedis industrial, ku çdo ditë bashkëjetonin dhe punonin krah për krah punëtorë të kombësive të ndryshme, mërgata shqiptare kishte krijuar një terren të përshtatshëm për organizim politik, sindikal dhe kombëtar.

Fakti që dokumenti ishte hartuar në Duisburg nuk ishte aspak i rastësishëm. Ai dëshmon se veprimtaria politike e mërgatës shqiptare nuk zhvillohej vetëm në rrethet e ngushta të organizatave patriotike, por edhe në qendrat industriale ku shqiptarët ishin integruar në jetën ekonomike dhe sindikale të Gjermanisë Perëndimore. Fabrikat, uzinat dhe minierat e rajonit të Ruhrit nuk ishin vetëm vende pune; ato ishin bërë edhe hapësira ku shkëmbeheshin ide, organizoheshin takime, hartoheshin trakte dhe ndërtoheshin ura komunikimi me sindikatat dhe opinionin publik gjerman.

Një rëndësi të veçantë merr edhe nënshkrimi kolektiv i dokumentit: “Punëtorët shqiptarë në rajonin e Ruhrit, simpatizantë të B.A.R.J.-it.” Ky formulim tregon se autorët nuk dëshironin ta paraqisnin traktin si produkt të një individi apo të një grupi të vogël drejtuesish. Përkundrazi, ata synonin ta paraqisnin atë si zërin kolektiv të punëtorëve shqiptarë të organizuar në mërgim, njerëz që jetonin çdo ditë realitetin e emigracionit dhe që, megjithëse larg Kosovës, nuk e kishin shkëputur lidhjen me fatin e popullit të tyre.

Përmendja e B.A.R.J.-it (Bashkimi i Aktivistëve të Rinj Jugosllavë/Shqiptarë, sipas kontekstit organizativ të kohës) dëshmon gjithashtu për ekzistencën e një rrjeti të organizuar politik dhe patriotik në diasporë, i cili përpiqej ta ndërkombëtarizonte çështjen e Kosovës përmes propagandës, botimeve, kontakteve me sindikatat dhe sensibilizimit të opinionit publik evropian. Simpatizantët e kësaj organizate nuk kufizoheshin vetëm në shpërndarjen e trakteve, por ishin pjesë e një veprimtarie shumë më të gjerë që synonte të ndërtonte aleanca me forcat demokratike dhe organizatat punëtore në vendet ku jetonin.

Nga ky këndvështrim, ky nënshkrim kolektiv është një dëshmi e rëndësishme e rolit që luajti mërgata shqiptare në ruajtjen dhe promovimin e çështjes kombëtare gjatë viteve më të vështira të Kosovës. Ai tregon se emigrantët shqiptarë nuk e shihnin veten vetëm si fuqi punëtore në ekonomitë perëndimore, por edhe si pjesëtarë aktivë të një lëvizjeje që kishte për mision ta mbante të gjallë kauzën e Kosovës në arenën ndërkombëtare.

Kështu, fundi i këtij trakti nuk përfaqëson vetëm mbylljen e një dokumenti propagandistik. Ai përfaqëson mbylljen simbolike të një manifesti politik, ku ndërthuren ideali i lirisë kombëtare, solidariteti ndërkombëtar dhe besimi se zëri i organizuar i punëtorëve mund të bëhej një forcë e rëndësishme në mbrojtje të drejtësisë. Sot, ky dokument mbetet një burim me vlerë për historiografinë shqiptare, sepse dëshmon se mërgata e Kosovës nuk luftonte vetëm me ndihmën materiale dhe me organizimin politik, por edhe me fuqinë e fjalës së shkruar, duke kërkuar ta bënte ndërgjegjen demokratike të Evropës aleate të aspiratave të popullit shqiptar për liri, barazi dhe dinjitet.

Trakti në gjuhën gjermane kishte këtë përmbajtje:

“Për çdo fitore të punëtorëve kundër qeverive reaksionare është e domosdoshme solidariteti kombëtar dhe ndërkombëtar

Minatorët tanë po zhvillojnë në këto çaste fazën më të vështirë të grevës së tyre shumëvjeçare. Punëtorët e minierave po përballen me të gjithë aparatin shtetëror reaksionar të vendit të tyre, i cili përpiqet ta thyejë këtë grevë. Për këtë arsye, përveç solidaritetit kombëtar, është i domosdoshëm edhe solidariteti ndërkombëtar. Sepse, pa këtë mbështetje, greva e tyre nuk mund të fitojë.

Ne e kuptojmë mirë vendosmërinë e minatorëve tanë grevistë. Ata po e zhvillojnë këtë luftë për të mbrojtur të drejtat e tyre. Ne, si "gastarbeiter" (punëtorë emigrantë), e dimë shumë mirë se çfarë do të thotë të jetosh si punëtor në një vend të huaj. Shumica prej nesh janë detyruar të largohen nga Kosova (Jugosllavia) për shkak të politikës diskriminuese dhe shfrytëzuese të regjimit jugosllav. Çdo ditë e ndiejmë diskriminimin që ushtrohet mbi ne në vendin e punës, një diskriminim që e kemi përjetuar edhe në vendlindje dhe që na detyroi të emigrojmë.

Për këtë arsye e kuptojmë edhe më mirë luftën e drejtë të minatorëve në Angli. Që nga prilli i vitit 1984, qeveria reaksionare britanike ka zhvilluar një luftë të ashpër kundër minatorëve. Edhe në Kosovë, situata është shumë e ngjashme. Punëtorët dhe populli ynë kërkojnë të drejta themelore: Bukë, Punë dhe Autonomi. Këto kërkesa janë të drejta dhe legjitime. Me to kërkohet që edhe populli shqiptar në Jugosllavi të ketë të njëjtat të drejta si popujt e tjerë të federatës. Këto kërkesa janë pritur me dhunë brutale nga policia dhe ushtria jugosllave. Demonstratat janë shtypur me tanke, automjete të blinduara, gaz lotsjellës, plumba gome dhe armë zjarri. Vetëm më 1 prill 1981 qindra mijëra shqiptarë demonstruan në Prishtinë. Regjimi shpalli gjendjen e jashtëzakonshme dhe më 2 prill 1981 policia dhe ushtria sulmuan demonstruesit e paarmatosur. Shumë u vranë, mijëra u plagosën. Mbi 40.000 punëtorë, studentë dhe të rinj u burgosën. Minatorët sot po përjetojnë të njëjtën rrugë të dhunës policore. Ata punojnë për një pagë rreth 200 markash gjermane në muaj, e cila nuk mjafton as për qiranë e banesës.

Prandaj është detyra jonë si internacionalistë t'i mbështesim këta punëtorë. Solidariteti nuk duhet të mbetet vetëm një fjalë. Ne duhet t'i njohim më mirë kolegët tanë, sepse kapitalistët dhe shtypësit janë armiqtë tanë të përbashkët. Ata na shfrytëzojnë të gjithëve. Prandaj nuk ka arsye që punëtorët tanë dhe punëtorët e vendeve të tjera të mos qëndrojnë së bashku.

Si anëtarë aktivë të IGM-së (Sindikata Gjermane e Punëtorëve të Metalit), ne e dimë se udhëheqja e saj duhet ta kuptojë se "heshtja" në këtë rast do të thotë tradhti. Ne ndihemi të tradhtuar nga qëndrimi hezitues i saj. Prandaj u bëjmë thirrje kolegëve tanë punëtorë, anëtarëve të IGM-së dhe të gjitha sindikatave, që ta forcojnë solidaritetin me minatorët.

Nëse jemi solidarë, qeveritë reaksionare nuk do të mund të na mposhtin. Vetëm me solidaritet ndërkombëtar mund ta sigurojmë të ardhmen tonë.

RROFTË SOLIDARITETI PROLETAR NDËRKOMBËTAR!

Duisburg, më 9 mars 1985

Punëtorët shqiptarë në rajonin e Ruhrit, simpatizantë të B.A.R.J.-it”