Etiketë: demonstratat e vitit 1981

Sabile Basha: Roli i mërgatës shqiptare në kujtesën historike të Kosovës (33)

Duke shfletuar me kujdes dokumentet e ruajtura në një zarf të vjetër, të zverdhur nga koha dhe pesha e viteve, hasa në një material me rëndësi të veçantë historike. Mes faqeve të mbushura me gjurmë të së kaluarës, gjeta një dokument të titulluar “Protestë”, i cili përfaqësonte jo vetëm një tekst të shkruar, por edhe një dëshmi të...

Sabile Basha: Roli i mërgatës shqiptare në kujtesën historike të Kosovës (32)

Një element i rëndësishëm i kësaj pjese të “Kushtrimit” është përpjekja për ta paraqitur demonstratën si zërin e atyre që nuk mund të flasin vetë. Demonstruesit nuk paraqiten si individë që mbrojnë interesat personale, por si përfaqësues të një populli të tërë që kërkon rikthimin e të drejtave të mohuara. Në këtë kuptim...

Sabile Basha: Roli i mërgatës shqiptare në kujtesën historike të Kosovës (31)

Pas përfundimit të komunikatës, e cila në mënyrë të strukturuar paraqiste programin politik, organizimin dhe qëndrimet e Lëvizjes për Republikën Shqiptare në Jugosllavi, dokumenti vazhdonte me një tekst tjetër, krejtësisht të ndryshëm në frymë, në stil dhe në mënyrën e komunikimit me lexuesin. Në dy faqet pasuese...

Sabile Basha: Roli i mërgatës shqiptare në kujtesën historike të Kosovës (28)

Në mesin e një morie dokumentesh ilegale që kisha gjetur në zarfin e ruajtur nga vitet, më ra në dorë një material që tërhoqi menjëherë vëmendjen time. Ai përbëhej nga katër faqe të daktilografuara dhe ndryshonte dukshëm nga dokumentet e tjera që zakonisht qarkullonin në rrethet ilegale. Nuk ishte një trakt i zakonshëm...

Sabile Basha: Roli i mërgatës shqiptare në kujtesën historike të Kosovës (17)

Dhimbja për ta ishte e thellë, sepse ata ishin pjesë e një brezi që jetonte mes mallit për atdheun dhe shpresës për liri. Dhe kur ranë, dukej sikur një copë e shpirtit shqiptar u rrëzua bashkë me ta. Por edhe në vdekje, ata mbetën simbol i lidhjes së fortë mes Kosovës dhe mërgatës — një lidhje që nuk mund ta këpuste as dhuna, as frika dhe as vrasjet politike...

Sabile Basha: Roli i mërgatës shqiptare në kujtesën historike të Kosovës (16)

Në përvjetorin e demonstratave studentore, atyre ditëve të zjarrta që një vit më parë kishin tronditur themelet e heshtjes së imponuar në Kosovë, zemra e mërgatës shqiptare rrihte me të njëjtin ritëm dhimbjeje dhe krenarie si zemra e atdheut të robëruar. Larg vendlindjes, në qytetet e huaja të Evropës, shqiptarët e mërguar nuk mund të gjenin qetësi. Netët e tyre ishin të mbushura me ankth, ndërsa mendimet...

Sabile Basha: Roli i mërgatës shqiptare në kujtesën historike të Kosovës (15)

E megjithatë, përkundër gjithë kësaj dhune dhe errësire, populli shqiptar nuk e humbi besimin. Në shpirtin e tij mbeti e ndezur një dritë që nuk mund ta shuanin as burgjet, as kërcënimet, as frika. Rinia shqiptare vazhdoi të qëndrojë krenare, me ballin lart dhe me një vendosmëri që buronte nga bindja se liria është më e fortë se shtypja. Ata e dinin se dinjiteti nuk falet nga pushtetet, por...

Sabile Basha: Roli i mërgatës shqiptare në kujtesën historike të Kosovës (14)

Që në fillim të veprimtarisë së saj patriotike, mërgata shqiptare nuk u mjaftua vetëm me shpërndarjen e trakteve dhe thirrjeve në gjuhën shqipe, të cilat synonin të zgjonin ndërgjegjen kombëtare të bashkatdhetarëve të shpërndarë nëpër botë. Ajo e kuptonte se drama e Kosovës nuk mund të mbetej e mbyllur vetëm brenda rrethit shqiptar, dhimbja dhe kërkesa për liri duhej të dëgjoheshin edhe nga popujt e tjerë...

Sabile Basha: Roli i mërgatës shqiptare në kujtesën historike të Kosovës (13)

Qëllimi i këtyre demonstratave nuk paraqitej vetëm si revoltë politike, por si mision moral për ta informuar opinionin ndërkombëtar mbi atë që po ndodhte në Kosovë. Trakti kërkonte që populli gjerman dhe bota perëndimore të mësonin për “masakrat fashiste” të regjimit titist të Beogradit dhe të bashkëpunëtorëve të tij në...

Sabile Basha: Roli i mërgatës shqiptare në kujtesën historike të Kosovës (12)

Ai theksonte se përkundër gjithë asaj dhune, heroizmi i radhëve patriotiko-revolucionare shkëlqeu qartë dhe u bë i dukshëm për të gjithë. Ishte heroizmi i njerëzve të zakonshëm — studentëve, vajzave, djemve dhe punëtorëve — që dilnin në rrugë jo me armë, por me guximin për të kërkuar të drejtën e tyre. Në këtë përshkrim, demonstratat e vitit 1981...

Sabile Basha: Roli i mërgatës shqiptare në kujtesën historike të Kosovës (11)

Në mesin e atyre trakteve të fshehta, të renditura me kujdes brenda zarfit sikur copëza të një ndërgjegjeje të plagosur kombëtare, gjendej edhe thirrja e fuqishme me titullin kumbues: “Të gjithë në miting protestues!”. Ai trakt nuk ishte thjesht një copë letër e shtypur fshehurazi në errësirën e kohës, ai ishte një britmë kolektive...

Sabile Basha: Roli i mërgatës shqiptare në kujtesën historike të Kosovës (6)

Është mjaft domethënëse dhe njëkohësisht prekëse se, mes gjithë atyre shkrimeve, trakteve dhe dokumenteve të zverdhura nga koha, gjeta edhe një trakt tjetër të shpërndarë nga Lëvizja për Republikën Shqiptare në Jugosllavi. Ai trakt mbante mbi vete jo vetëm frymën politike të kohës, por edhe dhimbjen e heshtur të...

Sabile Basha: Anatomia e krizës dhe demonstratat e 1981-it si artikulim i kërkesave kombëtare (14)

Në përmbyllje të broshurës, autori përpiqet ta vendosë të gjithë argumentimin e mëparshëm në një kornizë të përmbledhur, duke i radhitur në mënyrë të shkurtër arsyet, shkaqet dhe pasojat e zhvillimit të dobët ekonomik të Kosovës. Në thelb, përfundimi e shtrin tezën se prapambetja ekonomike nuk ishte një gjendje...

Në Fokus