Etiketë: Roli i Mërgatës Shqiptare

Sabile Basha: Roli i mërgatës shqiptare në kujtesën historike të Kosovës (69)

Në përmbyllje të këtij fejtoni, ndiej nevojën të theksoj se dokumentet e paraqitura në këto faqe – traktet, thirrjet, komunikatat, mesazhet, parullat dhe materialet e tjera të veprimtarisë ilegale shqiptare – nuk përfaqësojnë fundin e këtij rrugëtimi hulumtues. Përkundrazi, ato janë vetëm një pjesë e një mozaiku shumë më të madh...

Sabile Basha: Roli i mërgatës shqiptare në kujtesën historike të Kosovës (63)

Në vazhdim, autorët e traktit ndërtonin një lidhje të drejtpërdrejtë ndërmjet ngjarjeve të vitit 1981 dhe gjendjes së minatorëve në kohën kur dokumenti ishte hartuar. Sipas tyre, minatorët po përjetonin të njëjtin model të dhunës shtetërore, të njëjtën logjikë të presionit policor dhe të njëjtën përpjekje për të shuar me forcë...

Sabile Basha: Roli i mërgatës shqiptare në kujtesën historike të Kosovës (59)

Në zarfin e përmendur më sipër nuk gjendeshin vetëm fletushka apo parulla të shpërndara nga organizatat ilegale shqiptare, por edhe një numër traktesh të hartuar nga veprimtarët e mërgatës shqiptare, të cilët, larg atdheut, vazhdonin ta mbanin të gjallë idealin e lirisë dhe të çlirimit kombëtar. Pjesa më e madhe e këtyre...

Sabile Basha: Roli i mërgatës shqiptare në kujtesën historike të Kosovës (55)

Thirrja hapet me një titull të shkurtër, por jashtëzakonisht mobilizues: "Të gjithë në miting protestues!". Që në fjalët e para, dokumenti nuk lë hapësirë për pasivitet apo indiferencë. Ai është konceptuar si një apel i drejtpërdrejtë drejtuar ndërgjegjes kombëtare të çdo shqiptari në mërgim, duke i ftuar ata të lënë mënjanë dallimet...

Sabile Basha: Roli i mërgatës shqiptare në kujtesën historike të Kosovës (40)

Më tej, sipas dokumentit, në organogram ishin evidentuar edhe kujdestarët pa shirita, përkatësisht: Jahiri, Qamili, Syla dhe Daja (si rezervë). Dokumentet organizative të demonstratave të shqiptarëve në mërgatë zbulojnë se çdo hallkë e organizimit ishte menduar me kujdes dhe se çdo pjesëmarrës kishte një rol të...

Sabile Basha: Roli i mërgatës shqiptare në kujtesën historike të Kosovës (39)

Demonstratat e pranverës së vitit 1981, parullën “Kosova-Republikë”e shndërruan në kërkesën bosht dhe kryesore të artikulimit politik shqiptar. Kjo parulla u bë simboli më i njohur i asaj periudhe, ndërsa në mërgatë ajo u përkthye në gjuhët e vendeve perëndimore, përfshirë gjermanishten, me qëllim që mesazhi të kuptohej...

Sabile Basha: Roli i mërgatës shqiptare në kujtesën historike të Kosovës (34)

Si dokument historik, kjo pjesë e protestës nuk duhet parë vetëm si një deklaratë politike e momentit, por edhe si një dëshmi e mendimit politik të një segmenti të lëvizjes ilegale shqiptare në fillim të viteve tetëdhjetë. Ajo pasqyron aspiratat, perceptimet dhe strategjitë që qarkullonin në mesin e veprimtarëve të kohës, të cilët...

Sabile Basha: Roli i mërgatës shqiptare në kujtesën historike të Kosovës (33)

Duke shfletuar me kujdes dokumentet e ruajtura në një zarf të vjetër, të zverdhur nga koha dhe pesha e viteve, hasa në një material me rëndësi të veçantë historike. Mes faqeve të mbushura me gjurmë të së kaluarës, gjeta një dokument të titulluar “Protestë”, i cili përfaqësonte jo vetëm një tekst të shkruar, por edhe një dëshmi të...

Sabile Basha: Roli i mërgatës shqiptare në kujtesën historike të Kosovës (31)

Pas përfundimit të komunikatës, e cila në mënyrë të strukturuar paraqiste programin politik, organizimin dhe qëndrimet e Lëvizjes për Republikën Shqiptare në Jugosllavi, dokumenti vazhdonte me një tekst tjetër, krejtësisht të ndryshëm në frymë, në stil dhe në mënyrën e komunikimit me lexuesin. Në dy faqet pasuese...

Sabile Basha: Roli i mërgatës shqiptare në kujtesën historike të Kosovës (21)

Në zarf gjendeshin edhe trakte të tjera, më të gjera dhe më të ngarkuara me përmbajtje, të cilat shtriheshin në pesë apo gjashtë faqe tekst. Ato nuk ishin thjesht fletë të zakonshme propaganduese, por dokumente që bartnin brenda tyre ide, qëndrime dhe mesazhe të hartuara me kujdes, të destinuara për të zgjuar vetëdijen...

Sabile Basha: Roli i mërgatës shqiptare në kujtesën historike të Kosovës (20)

Në figurën e Jusufit, Kadriut dhe Bardhoshit, atdheu nuk ishte një ide abstrakte. Ishte Kosova e plagosur, ishte populli që vuante, ishin minatorët, studentët dhe familjet shqiptare që jetonin nën frikë e shtypje. Dhe ata kishin zgjedhur ta donin atë atdhe jo me fjalë boshe, por duke e vënë jetën në shërbim të tij. Por traktshkruesit shkonin edhe më tej. Ata shkruanin...

Sabile Basha: Roli i mërgatës shqiptare në kujtesën historike të Kosovës (13)

Qëllimi i këtyre demonstratave nuk paraqitej vetëm si revoltë politike, por si mision moral për ta informuar opinionin ndërkombëtar mbi atë që po ndodhte në Kosovë. Trakti kërkonte që populli gjerman dhe bota perëndimore të mësonin për “masakrat fashiste” të regjimit titist të Beogradit dhe të bashkëpunëtorëve të tij në...

Sabile Basha: Roli i mërgatës shqiptare në kujtesën historike të Kosovës (11)

Në mesin e atyre trakteve të fshehta, të renditura me kujdes brenda zarfit sikur copëza të një ndërgjegjeje të plagosur kombëtare, gjendej edhe thirrja e fuqishme me titullin kumbues: “Të gjithë në miting protestues!”. Ai trakt nuk ishte thjesht një copë letër e shtypur fshehurazi në errësirën e kohës, ai ishte një britmë kolektive...

Në Fokus