Përparim Hysi: Jargët e “qenit të Lekos”

(tregim)

Nga Përparim Hysi

Unë sapo kisha vajtur në atë kolektiv. Qemë gjithsej 10 mësues dhe qeshë i vetmi jabanxhi. Ngaqë partia e pushtetit popullor kishte zbuluar që unë qeshë me "ftomë në biografi", më sollën këtu, gati 70 km larg shtëpisë. Ky qe fshati i fundit dhe, tej këtij, po të bëje qoftë dhe dy çapa, shkelje tek një fshat që i përkiste rrethit të Tepelenës. Pra, nga Fieri në Tepelenë. Epo do ta hedhësh "vallen" sipas muzikës së kohës dhe jo vetëm u paraqita në punë, por mundohesha të punoja me përkushtim siç kisha bërë ato pesë vjet. Kolegët qenë njerëz të mirë, hiq drejtorin që kishte "porosi të veçantë" për mua. E mbaj mend që ka qenë ditë e shtunë në shtator të vitit 1964. E shtuna më kujtohet, se kisha një javë pa vajtur në shtëpi dhe, sa të mbaroja mësimin, t'u hipja këmbëve (duhet të bëja gati 5 km në rrugë fshati) për të zbritur në xhaden kryesore për makinë. Makinat vinin nga Tepelena, të ngarkuara me qymyrin e Memaliajt dhe do ishe me fat po të gjeje vend pas orës 13:00, kur dilja unë pas mësimit.

*

Nxënësit janë rreshtuar dhe, tek po bëheshim gati të hynim nëpër klasa, FATUSHJA, kolegia jonë, tha:

— Po vjen "qeni i LEKOS".

Këtë sikur ma tha në intimitet. Unë hodha sytë nga rruga dhe i them:

— Moj FATUSHE, të mbeti humori në buzë, por nuk shoh ndonjë qen gjëkundi.

Ajo:

— Ai po vjen, por ti do ta njohësh kur të kafshojë!

Vërtet që erdhi, por jo "qeni i LEKOS", por qenkësh dorëvetë inspektori. Drejtori e priti me duar në qafë dhe urdhëroi:

— Mësimi do të fillojë kur të thotë inspektori.

Ndërsa po prisnim për të filluar mësimin, drejtori më thirri, më njohu me inspektorin. Ky, tërë kapadaillëk, më tha:

— Orën e parë do të vij tek ti.

— Mirë se të vish, — (për pak desh shtova: — Mirë se të vish, o "qeni i Lekos").

Hyri dhe, tek u ul në bankën e fundit me drejtorin, po vëzhgonte punën time. Qëlloi të kisha një poezi të DRITËROIT për Enver Hoxhën, ku spikaste një varg: "...se nëna ime i dha bukë me dhallë...". Natyrshëm hyra në lëkurën e poetit kur e recitova dhe nxënësit u bënë sy e veshë. Mbaroi ora dhe, ashtu kalimthi, m'u duk sikur mbeti i kënaqur.

Kur mbaroi dhe ora e fundit, unë mezi prisja të nisesha për në shtëpi, por i kisha bërë hesapet pa pyetur hanxhinë. Mësuesi "dezhurn", kur u futëm në sallën e personelit, tha:

— Me urdhër të inspektorit, në orën dy pasdite do bëhet mbledhja e këshillit pedagogjik.

Sa tha këto fjalë, kur dhanë ballë inspektori dhe drejtori. Unë, ngaqë isha i vetmi jabanxhi, i them:

— Shoku inspektor, unë kam një javë pa vajtur në shtëpi dhe jam dakord me të gjitha ato që do thuhen në adresën time.

Por ky (ka thënë me vete: ky me "ftomë" do më japë mend mua) e kish marrë "licencën" jo se kish qenë ndonjë mësues i mirë, por qe familje dëshmori dhe unë (po dihet: me ftomë në biografi) dashkam dhe favore. Dhe menjëherë ma vuri kufirin tek thana:

— Me demek, paske një javë dhe nuk begenis të vish në mbledhje? More, — (tani i fryu bulçitë mirë), — e njeh veten kush je? Apo jo? Ti jo vetëm do rrish në mbledhje, por do shkosh në shtëpi kur të dua unë apo drejtori.

Pashë që drejtorit i qeshi buza. Hodha sytë nga FATUSHJA që sikur më thoshte: "Hë, e njohe tani 'qenin e LEKOS'?"

Sa pashë që shijuan perversitetin për të treguar fuqinë e tyre, harruan vetëm një gjë të vogël: unë vërtet qeshë me "ftomë në biografi", por nga natyra jam shumë impulsiv dhe, për t'u nxjerrë pak atë kënaqësi perverse, shpërtheva:

— Kush do më pengojë mua për të shkuar në shtëpi? Ti, — (iu lëshova inspektorit), — që më je si një gorillë? Po ç'ne gorillë? Ty, po të pa gorilla në rrugë, do të kapë me grushta se i shpërfytyron pamjen! Dhe mos fol, se e ngrita këtë karrikën dhe ta theva kokën!

Ngrinë që të dy "të fuqishmit" dhe, për ta shtendosur gjendjen, hodha xhaketën mbi sup dhe i mbaj mend mirë fjalët e fundit që thashë në atë shtator 1964:

— Kolegë, qofshi mirë! Dhe sa për ju të dy: mos ua pafsha bojën!

Ika dhe nuk u ktheva më.

*

Por kjo histori nuk mbaron me kaq. Unë, pas kësaj përplasjeje me "qenin e LEKOS", ika ushtar dhe bëra tri vjet. U lirova në dhjetor 1967 dhe më 1968 qeshë emëruar në fshatin tim të lindjes, në PETOVË të FIERIT. Pikërisht në këtë vit "qeni i LEKOS" (kështu po e quaj tani) qe kuadër me përgjegjësi të lartë (mbulonte sektorin ideologjik). Kishte po atë pamje prej gorilleje, por tani flokët si gjemba iriqi i kish lyer me brilantinë.

Me "pompë" erdhi në PETOVË dhe, ngaqë diskutohej për probleme të mprehta, u urdhëruam që të merrnim pjesë të gjithë mësuesit. E pashë tek pozonte dhe prapë m'u kujtua FATUSHJA: "Po vjen 'qeni i LEKOS'!!!"

Sidoqoftë, u bënë shumë debate dhe, më së fundi, shkoi ujë në "mullirin e partisë". Një nga ata që e "vaditi" qeshë dhe unë. Mbaroi mbledhja dhe, tek po dilnim, ai më thirri:

— Mos je ti i "asaj kohe"?

— Unë jam.

— Qenke bërë djalë i mirë!

— Unë i mirë kam qenë...

*

Dhe "qeni i LEKOS" bëri vetëm përpjetë. Ai nuk lihte, por kafshonte. Kur thëm kështu, më kujtohet një thënie e MERILIN MONROES që ka thënë: "Nuk kafshojnë qentë, por njerëzit". Pas këtij "kafshimi", ai kaloi në Ministri të Brendshme dhe qe nga "solistët" e golgotës kundër të ashtuquajturve puçistë nga Mehmet Shehu e më tutje.

Bëri zullume të mëdha dhe, kur erdhi demokracia, i vunë prangat. Aty nga viti 2015 e pashë në një nga rrugët e Tiranës. Ishte i shpërfytyruar dhe nga buzët e trasha i rridhnin jargët. Duket e meritonte atë nofkën që i kishte vënë FATUSHJA: "qeni i LEKOS"!

Tiranë, 23 gusht 2026