Etiketë: Letërsia Shqipe

Albert Vataj: Gjon Shllaku: “Iliada e Homerit asht shkrue në gegnisht...”

Gjon Shllaku ishte prej atyre kolosëve e përdori gjuhën që t’i kushtojnë jetën për ta zbuluar, për ta përkthyer, për ta mbrojtur dhe për ta çuar përtej kufijve të kohës. Për të, gjuha nuk ishte vetëm mjet shprehjeje, ishte një kujtesë e gjallë, një arkeologji e shpirtit dhe një dëshmi e rrënjëve të një populli...

Tahir Bezhani: Sfidat e jetës dhe krenaria e qëndresës heroike

Krijuesen tropojanë, z. Bujana Malaj, e njoha  për herë të parë në takimet poetike të Alpeve në Valbonë, maj 2026. Gjatë gjithë asaj ceremonie poetike të shkëlqyer, nuk e dija se Bujana ishte e bija Avdi Rexhës nga Bujani i Malësisë së Gjakovës, një mik me të cilin kisha ndejur disa herë në biznesin e tij hotelier, me te cilin kishim bërë...

Kalosh Çeliku: Rrufeja nuk shti në ferra

Dita si një Nuse e bukur zbriti në Liqe. Matanë maleve dyndeshte një mjegull. E tërhiqte veten zvarrë dhe mundoheshte ta shqepë mëngën e strukes zezë me arna, që me siguri i kishte ngecur majë ndonjë lisi. Kësulën e bardhë të Bajram Currit e kishte në kokë. E tërhiqte veten zvarrë. E tërhiqte. E dinte se, në një përrua do të...

Gjon Marku: Vorraxhiu

Nata e zgjatur kishte filluar ta mërzitte së tepërmi. Prej kohësh gjendej në krevat, nën peshën e rëndë të asaj dreq sëmundje. Rrallë dilte, e kur dilte, arrinte vetëm deri në kopshtin përpara shtëpisë. E merrte malli edhe për drurët e pemëve, që i kishte mbjellë vetë në rininë e tij. Shtati i qe rënduar së tepërmi, por më së shumti e...

Gjon Marku: Shpresa e shuar

Nënë Mara e hapi kapakun e magjes dhe pa në hambar një gjysmë grushti miell, që strukej në njërin cep të saj. Një drithërimë ia përshkoi trupin, si t'i kishte prekur korrenti. E ktheu vështrimin nga fëmijët, të mbuluar me postahen e kmesës, në anë të oxhakut. Flinin si të ishin rrëzuar në gjumin letargjik të dimrit, të përqafuar njëri...

Gjon Marku: Lëre ta dëgjojë zemrën

Kokën e vendosa mbi gjoksin e tij të zhveshur dhe dëgjoja ritmin e zemrës që i rrihte pa ndërprerje. Ai flinte, kurse unë doja ta ndieja atë ritëm dhe të përkoja frymëmarrjen time me të tijën, të thellë e të ngadaltë, si frymëmarrja e një dragoi. Jashtë mureve të dhomës sonë të fjetjes shtrihej një natë e errët e e trazuar, ku...

Eduard A. Skufi: Vileta e lypesit fisnik

Si çdo njeri, ai e jetonte realitetin e asaj kohe, me shpresën në ëndërrime. Veç ëndërrimet e atij të gjori, rendnin prej qoshes së rrugës, ku fati  e vendosi  të lypte, e deri tek  lëmosha  e  adhuruar. Kur një gjest bujarie mund  ti ndriçonte jetën, “njeriut stacion”, qoftë dhe për pak, një  kënaqësi, jo vetëm atij që e merrte...

Visar Zhiti: Një i plagosur rëndë në Luftën e Trojës flet përçart me Helenën

…ah… dua… të mos vdes… tani… Jashtë, pas perdeve të mëndafshta të dritareve të mëdha të pallatit tënd, përtej mureve rrethues, bëhet beteja. Dhe mbi plagët e mia bëhet. Njerëz dhe kuaj vriten. Dhe toka dhe gjysmë perënditë. Digjen anijet në breg, dhe jetët digjen. Si hobetë...

Xhelal Zejneli: 101-vjetori i lindjes së Martin Camajt

Martin Camaj lindi në Temalit të Dukagjinit, në Alpet e veriut më 13 ose 21 korrik të vitit 1925. Vdiq në Munih, më 12 mars 1992. Është shkrimtar, gjuhëtar dhe filolog. Ka qenë i treti prej shtatë fëmijëve të Kolë Camës dhe Terezës. Prindërit ishin nga Shllaku. Më 1935 u vendos në Shkodër ku ndoqi shkollimin në Kolegjin Saverian...

Albert Vataj: Sot, në ditëlindjen e Martin Camajt

Martin Camaj ishte padyshim një vullnet lartësimi vlerash dhe kontribuimi krenues. Një begati e amshuar që na shpërblen bujarisht me urtësinë e asaj mendjeje të dritshme dhe me hirin e lartë të një zemre të bardhë. ?Askush nuk do ta besonte se një djalosh i shkulur prej atyre rrënjëve të thella...

Gjon Marku: Në studion e piktorit

Studioja e tij ishte një dhomë e gjatë, me tavan të lartë dhe një dritare të vetme që shikonte nga sheshi i pallatit të kulturës. Muret ishin mbushur me telajo të mbështetura njëri pas tjetrit, si të ishin kolona të një qyteti të harruar, dhe era e terpentinës kishte depërtuar aq thellë në gurët e dhomës sa dukej se ishte bërë pjesë...

Kalosh Çeliku: “Taçi Vojvoda” i Tetovës

Vështirë, e kam Sot ta dorëzoj Lapsin Kryengritës me Dy tyta, para se mejdanin. Luftën me Penë për Shtet Etnik Shqiptar, parashikimin e Rilindasëve Shqiptar për Ditën e Nesërme. Aqmëpak, si shkrimtar shqiptar. Që, do të thotë, Sot: Lufta, vazhdon ende me Penën me Dy tyta. Jo! Ditën e Sotme: Aspak, nuk është lehtë ta tejkalosh Kaçakun...

Faik Shkodra: Krijuese dhe studiuese e denjë për respekt – Prof. Dr. Sabile Keçmezi-Basha

Krijimtaria letrare dhe shkencore e prof. dr. Sabile Keçmezi – Basha shënon vlera të çmuara nga shumë rrafshe të botës artistike, estetike, shkencore dhe kombëtare. Autorja ka bërë emër të zëshëm, si në fushën e letërsisë ashtu edhe në atë të shkencës së historiografisë. Në këto fusha prof. dr. Sabile Keçmezi – Basha e ka derdhur tërë jetën në hartimin e librave e monografive...

Dorian Koçi: Pse duhet ta lexojmë Andon Zako Çajupin?

Nuk ka dyshim se ekziston një lidhje shumë e ngushtë midis lëvrimit të një gjuhe dhe letërsisë së kultivuar. Në këtë drejtim, letërsia shqipe, e bazuar mbi një gjuhë që ende nuk kish standardizuar alfabetin e vet, me një trashëgimi të paktë me autorë dhe tekste, nuk mund të arrinte kulme të barasvlefshme me ato të letërsive të...

Visar Zhiti: Kjo dëshirë për të parë përmbys

Të pëlqen të shëtisësh, sa më afër asaj që është natyrë, më saktë: e natyrshme, përmes pemëve dhe mirësisë, dua të them: njerëzve, pranë ujërave dhe fantazisë, vetëm, duke patur brenda vetes të tjerë, se ndodh të jesh me të tjerë dhe je më vetëm, - kështu po mendoja...

Albert Vataj: Robert Elsie, udhërrëfyesi vullnetdritshëm i shpirtit shqiptar

Sot, në përvjetorin e lindjes së tij, drita e kujtimit kthehet pas te një njeri që nuk na përkiste me gjak, por që zgjodhi t’i përkiste Shqipërisë me shpirt. Robert Elsie ishte një udhëtar i amshuar i shpirtit shqiptar, një shtegtar i palodhur që i fali kombit tonë një pasuri të pamatshme, duke nxjerrë në dritë atë që shpesh ne vetë e kishim...

Gjekë Gjonaj: Katedrale e mendimit dhe e vlerësimit të thellë

Një ndër këto botime me vlerë të rrallë është edhe vëllimi “Katedralja diturore dhe shpirtërore e Anton Nikë Berishës – 20 autorë për Studimet letrare të zgjedhura në dhjetë vëllime”. Ky botim, i përgatitur dhe i zgjedhur nga Labinot Berisha dhe i botuar nga Shtëpia botuese “Faik Konica” në Prishtinë më 2026, paraqet një vepër të veçantë dokumentuese, studimore dhe vlerësuese për...

Ndue Dedaj: Anton Nikë Berisha, shkrimtari me zanën e vet

Në romanin “Gjin Bardhela i arbresh - etja e gurëzuar”, autori Anton Nikë Berisha shkruan: “Thonë se secili poet ka zanën e vet dhe kur ajo e braktis, ai pushon të krijojë”. Fati e deshi që vetë Antonin nuk e braktisi asnjëherë ajo “zana” e tij krijuese, ndaj është me laps në dorë edhe sot, kur po mbush të 80-at. E ajo zanë është zani i tij si autor...

Visar Zhiti: Panairi në Prishtinën e librit “që hap botën”

Në stendën “Onufri” të Tiranës, mes botimeve më të reja, janë dhe libra të mi, romanet “Në kohën e britmës” dhe “Këpuca e aktorit”, përmbledhjet me poezi “Dorëshkrimet e fshehta të burgut” dhe “Dritë që ecën zbathur”, po kështu dhe në botimet e Prishtinës, “Buzuku” ka nxjerrë vëllimin tim me poezi “Si është Kosova”, ndërsa  “Koha” romanin “Funerali i pafundmë”, i cili sapo ka dalë dhe anglisht në SHBA…

Mikel Gojani: Një roman me realizëm të fortë dhe ngarkesë emocionale

Letërsia dhe publicistika shqiptare kanë njohur shumë autorë që me përkushtim kanë kontribuar në ruajtjen dhe pasurimin e kulturës kombëtare. Ndër ta zë një vend të rëndësishëm shkrimtari, publicisti dhe studiuesi mirditor Gjon Marku, i cili me krijimtarinë e tij ka lënë gjurmë të dukshme në letërsinë, publicistikën dhe studimet kulturore shqiptare...

Kadri Tarelli: Letërsi që flet, këndon e dëgjon shqip

Pak ditë më parë, në fillim Qershori, 2026, doli në qarkullim libri “Ka ndodhur e do të ndodhë”. Ese. Publicistikë. 5, të shkrimtares së mirënjohur vlonjate Vilhelme Vrana Haxhiraj. Me këtë libër të fundit plotësohet seria e 72 librave, të botuara në 30 vjet krijimtari, që nga viti 1996-2026. Përjetohet e shijohet si letërsi që flet, këndon dhe dëgjon shqip...

Albert Zholi: "Puthja ka emrin tënd", një mozaik poetik i shpirtit njerëzor

Në letërsinë bashkëkohore shqiptare, vëllimi poetik "Puthja ka emrin tënd" i poetit Tomorr Balla vjen si një dëshmi e fuqisë krijuese të një autori që e njeh mirë fjalën artistike dhe e përdor atë me finesë, ndjenjë dhe kulturë poetike. Me rreth njëqind poezi, ky libër shpalos një univers të pasur emocionesh, kujtimesh, portretesh...

Fritz Radovani: Kush ishin ata shqiptarë?!

Ti i shpirtit t’em dishiri!: Dishir me të vertetë i shpirtit të Poetit, i cilli i kushton jeten deri në ditë të vdekjes idealit kombtar. Vështirë se mund të na permendë historija e leteraturës botnore ndonji emen qi t’ia ketë kushtue krejt veprimin  e vet letrar perlimit t’idesë kombtare si Fishta. Frymzue prej këtij ideal...

Visar Zhiti: Arti i leximit dhe miku ynë, Dhimoja

Takohemi shpesh e makina e tij ngjan me një bibliotekë me rrota, se ka libra gjithandej, letra të shkruara, duhet t’i mbledhësh dhe t’i shtysh më tutje që të ulesh, edhe sedilja pas është me libra, rrëmujë që më pëlqen, i shoh, flasim shpesh për librat, i kërkoj ndonjë të ri, por shoh që s’e ke, i them, është në bagazh, më thotë...

Kalosh Çeliku: Gjuha shqipe “zyrtare” apo e nëpërkëmbur

Gjithë jetën si shkrimtar shqiptar në Shtetin e “përbashkët” jugosllav, dhe këtij të Sotmit Neojugosllav, mes grushtave të tyre politik me arsimin dhe kulturën me vite kemi pasur probleme politike partiake komuniste ish jugosllave. Edhe, Sot: Neojugosllave arsimore dhe kulturore. Shkaku: politizimit tyre të arsimit dhe...

Në Fokus