Fërgim Demiri: Kokë më kokë për Shqipëri
KOKË MË KOKË PËR SHQIPËRI

Me
datë 1 gusht në vitin 1908 -të u themelua klubi “Bashkimi i Manastirit”,
organizatë patriotike politiko-kulturore. E themeluan Fehim Zavalani e Gjergj
Qiriazi. Krah për krahu me patriotët e Atdheut: Luigj Gurakuqi, Spiro
Bellkameni, Nuçi Naçi, Bajo Topulli, Mihail Grameno, etj.
Në
statutin e tij botuar më 1908, thuhej se, klubi do të punonte për forcimin e
bashkimit kombëtar të shqiptarëve, për përparimin e tyre kulturor, për lëvrimin
e gjuhës dhe për hapjen e shkollave shqipe në mbarë vendin. “Komiteti i
fshehtë” që funksiononte pranë tij, punonte për autonominë e Shqipërisë. Nxori
organin e vet të shtypit me emrin “Bashkimi i kombit” e më vonë “Drita”.
Klubi
“Bashkimi i Manastirit” luajti një rol të madh në themelimin e klubeve të
tjera, dhe u zgjodh në Kongresin e Manastirit, në nëntor 1908, dhe në Kongresin
Kombëtar të Elbasanit, në shtator 1909, si klub qëndror që bashkërendonte
veprimtarinë politike-kulturore në mbarë vendin. Ishte nismëtar i thirrjes së
Kongresit të Manastirit për çështjen e njësimit të alfabetit, ndihmoi në
përhapjen e shkollave shqipe, në organizimin e qëndresës kundër reaksionit
xhonturk dhe masave të tij shkombëtarizuese, për mbrojtjen e alfabetit shqip
dhe të kulturës shqiptare. U mbyll nga xhonturqit gjatë shtypjes së
kryengritjes së vitit 1910, por u rimëkëmb dhe e vazhdoi veprimtarinë e tij
patriotike.
Klubi
"Bashkimi i Manastirit" kishte një rëndësi të madhe për kohën kur u
themelua, shkaku, se: u bënë shum aktivitete, arsimore dhe kulturore: Kongresi
i ABC -es i quajtur si Kongresi i Parë i Manastirit, u shtyp gazeta e parë në
gjuhën Shqipe me shkronjat Latine dalë nga Kongresi, u shtyp edhe Abetarja e
parë po me të njëjtat shkronja, dhe sa e sa aktivitete tjera u organizuan nga
po ky Klub.
Është
dita për ta kujtuar këtë ngjajre arsimore - kulturore dhe historike, që na
solli dritë dhe liri ne si komb, por për fat të keq mbeti veç ajo dritë, nuk
shkëlqeu fuqishëm si e donin Atdhetarët e mëdhenj të asaj kohe.
Na
qoftë për shum mot e për Ditë të mbarë, përjetsishtë me fat kjo datë kaq e
madhe historike e kombit shqiptar!
Shoqata
për art, kulturë, arsim dhe shkencë: “KONGRESI I BASHKIMIT”, ua uron gjithë
Shqiptarëve kët festë kaq të madhe!
Kryetari
i shoqatës “KONGRESI I BASHKIMIT”, Fërgim Demiri, ende me banim në Manastir…

Në
fotografi: Pamje nga qyteti i Manastirit, 1908.

Rilindasët
shqiptar kokë më kokë për Shqipëri...

Hoteli
"LIRIA" ku vepronte Klubi "Bashkimi"…

Hoteli "LIRIA" në Manastir ku vepronte: Klubi "Bashkimi"…

Feim Bej Zavalani i Manastirit, 1908.)


