Kristaq Turtulli: Syri i nënës mbeti në mjegull

Kristaq Turtulli

Syri  i nënës mbeti në mjegull

Ne nuk lindëm. Na zgjoi një këngë

që askush nuk e kishte kënduar ende.

Ende pa marrë emra, mbanim në pëllëmbë

një copë qielli të njomë,

dhe besonim se bota hapej me qepallën e një nëne.

Kur ajo ngrinte syrin e kaltër, detet humbnin brigjet,

zogjtë harronin fluturimin,

dhe koha, si një fëmijë i hutuar, na ndiqte zbathur.

Nuk e dinim se mjegulla nuk zbret nga malet.

Ajo lind nga zemrat që historia nuk i lejon të dashurojnë.

Një mëngjes, nëna u bë mjegull.

Syri i saj mbeti i hapur mbi të gjitha horizontet,

si ylli i fundit që nuk pranon të shuhet.

Ne ecëm. Jo drejt së ardhmes. Drejt largësisë.

Në valixhet tona nuk kishim bukë, as rroba, as atdhe.

Mbanim vetëm atë sy.

Dhe këngën.

Atë këngë që nuk gjeti kurrë një gojë njerëzore.

Prandaj e këndonin lumenjtë.

E këndonte bora kur binte mbi varret pa emër.

E këndonte era duke kaluar mbi det,

deri në brigjet ku ne u plakëm në një gjuhë tjetër.

Sot, kur mbrëmja na mbështet kokën mbi supet e heshtjes,

e kuptojmë: nuk ishte vetëm nëna që humbëm.

As rinia. As atdheu.

Humbëm derën nga ku hyhej në mrekulli.

Dhe që atëherë, jeta është vetëm udhëtimi i gjatë

i një kënge që ende kërkon zërin tonë.

Dorëshkrimi i mjegullës

Një ditë koha do të hapë sirtarin e saj të vjetër

dhe do të gjejë rininë tonë ende të palosur.

Do të habitet që nuk është zverdhur.

Sepse vitet nuk e plakën, por e harruan.

Ne e kishim shkruar me bojën e pranverës,

por dikush e ktheu librin

para se të mbaronte kapitulli.

Që atëherë ecim si fjalë

që kërkojnë fjalinë e tyre.

Në një stinë, në vite

Ishte e vetmja dritare

nga ku Zoti shihte tokën.

Ne hymë jo në dashuri, por në pafundësi.

Pastaj mjegulla e mbylli librin.

Askush nuk e pa.

Vetëm era vazhdoi të kthente faqet.

Dhe ne mbetëm brenda një fjalie

që nuk mori kurrë pikë.

Prandaj kur na pyesin sa vjeç jemi,

ne heshtim.

Dhe numërojmë fjalët e harruara në xhepa.

që ende presin në anën tjetër të mjegullës.

Katedralja

Me katedrale brenda vetes lind çdo njeri,

Plot dritë dhe shkëlqim është në fëmini.

Në të këndon zëri i nënës, mrekullueshme melodi,

lutet një ëndërr në vogëli,

lulëzon dashuria e parë gjithë bukuri,

Një vajzë dritaren e shpirtit hapi

Aty ruhet e gjithë ajo që nuk mund të vdesi.

Por vjen një ditë... njeriu harron

rrugën përndritur për te vetja.

Dyert mbeten hapur, por atje askush nuk hyn.

Këngët bien si pluhur mbi gurë.

Lutjet treten në heshtje.

Dhe ne plakemi pa e ndjerë

duke ruajtur një katedrale

ku nuk u ndez kurrë qiriu ynë.

Pastaj syri i vajzës ikën nxitimthi,

Dhe vonë me dhimbje kuptojmë:

Nuk ishte vetëm një sy gjithë bukuri.

Ishte dritarja nga hynte në shpirt mëngjesi.

Kur dritarja u mbyll, brenda nesh,

mbeti një katedrale e madhe, bosh

ende pret hapat e dikujt nëse vijnë...

Mërgimi

Gjithë jetën ecëm pranë ëndrrës,

pa e prekur kurrë.

e ndiqnim si një dritë larg në horizont,

që largohej sa herë afroheshim.

Jo Kanadaja.

Jo Shqipëria.

Mërgimi ynë ishte më i thellë.

midis zemrës dhe kujtesës hapësirë mbeti,

ku njeriu humbet mes vedi

pa lëvizur nga vendi.

Mund të banosh në shtëpinë tënde,

të njohësh çdo derë, çdo rrugë,

dhe përsëri je i huaj me veten tënde.

Bulëza e fundit e shpresës

që pikonte nga gjiri i hënës,

u tret ngadalë nën frymën e kohës.

Kënga

Kënga nuk lind nga buzët.

Ajo lind në vendin më të thellë të shpirtit,

aty ku njeriu ruan atë që nuk mund ta thotë.

Kënga është ura e përjetëshme

që lidh të ikurit me të mbeturit,

të djeshmen me të nesërmen,

lotin e drithëruar të nënës me dritën.

Ne menduam se këngën era e shoi si qiri

Por si gjithnë na mundonte gabimi.

Nuk ishte kënga që humbi.

Ishim ne që humbëm rrugën për te zëri,

Ajo në pragjet e vjetra ende rri,

nën hijet e pemëve, në duart e nënave

në heshtje këndon shpirti.

Kënga pret. Pret, që ne të kthehemi.

Ndoshta një ditë dhe fëmijët tanë

do ta dëgjojnë.

Jo si të vjetrën këngë,

por si rrahjen e një zemre

që nuk pranoi kurrë të vdiste.

MBRËMË PASHË DIELLIN NË SY

Diellin në sy pashë mbrëmë,

në çastin kur bota mendonte

se ai po vdiste.

Askush nuk më tha,

se edhe perëndimi ka verbërinë e vet.

Flaka e tij nuk më dogji retinën.

Ajo depërtoi më thellë, atje ku syri

ia dorëzon shikimin shpirtit.

Dhe shpirti u drodh, që atëherë

më dhembin sytë.

Jo sepse pashë shumë dritë,

por sepse pashë

atë që drita fsheh gjatë gjithë ditës.

Pashë se koha është një plagë

e mban të hapur që universi.

Se njeriu ecën mbi tokë

duke u quajtur i gjallë,

ndërsa çdo hap është një fije

që e tërheq drejt përjetësisë.

Pashë se dashuria është e vetmja dritë

që nuk perëndon,

por është edhe ajo që na verbon më shumë.

Pashë fytyra që buzëqeshnin,

ndërsa brenda tyre rrënoheshin qytete të tëra.

Pashë se se nuk ka ze e vërteta.

Ajo shfaqet si një diell

që të detyron ta shohësh drejt,

derisa të mos shohësh më asgjë.

Ndoshta Zoti nuk na fshihet.

Ndoshta dielli është tepër i ndritshëm

që sytë tanë ta përballojnë.

Prandaj Zoti na dhuroi mbrëmjen,

si një mëshirë midis nesh dhe pafundësisë.

Sot ende më dhembin sytë.

Por nuk kam frikë nga kjo dhimbje.

Kam frikë nga dita kur do të mund

ta shoh diellin drejt në sy pa ndier asgjë.

Sepse atë ditë nga drita nuk do të jem verbuar

Do të kem humbur aftësinë për t'u mahnitur.

MOS E ZGJONI PËRSËRI HISTORINË!

Mos e zgjoni përsëri historinë!

Ajo fle me plagët hapur,

e shpuar brinjë më brinjë.

Jastëk ka gurët e varreve.

Nga oxhaku fryn erë e fortë,

të përmbyt hiri i shekujve.

Mos ia prekni plagët historisë.

Ato nuk mbyllen me harresë.

Nën koren e kohës marrin frymë,

duke ushqyer rrënjët me gjakun e brezave.

Ky vend ka qarë aq thellë,

sa edhe heshtja mësoi të flasë,

ndërsa librat ulën sytë.

Historia ecte në shtegun e të verbërve,

me qefinin e reve mbi supe.

Varroste agimet,

para se gurët të mësonin emrat e të vdekurve.

Flamujt ndërronin ngjyrën e erës;

tradhtia rridhte pikë-pikë

si rrëshirë e zezë nga plagët e lisave.

Nën rrapin e moçëm

buka ngurtësohej në duart e njeriut;

frika i hante hijen,

shpresa i mbinte vetëm si bar mbi varr.

Fitimtarët hynin me kurora drite,

dhe dilnin të zhveshur nga gjyqi i kohës.

Pas tyre mbeteshin vetëm gurët që nuk flinin,

dhe shamitë e zeza,

që era i numëronte si vitet e këtij vendi.

Ndaj me ngërç, e dhunë

mos e zgjoni përsëri historinë.

Lëreni të flejë.

Le të zgjohet vetëm ardhmëria,

nga buzagazi dhe lumturimi i syve të nënave.