Lekë Mrijaj: Bashkëbisedim mirënjohjeje me Prof. Dodë Ndrecajn
Bashkëbisedim mirënjohjeje me prof. Dodë Ndrecajn, ish-pedagogun që mbolli dije, kulturë dhe respekt në kujtesën e nxënësve të tij
(Në vend të urimit në ditëlindjen e prof. Dodë Ndrecaj)
Para se ta fillojë
këtë bashkëbisedim me ish profesorin tim të nderuar të gjuhës angleze, prof. Dodë
Ndrecajn, paraprakisht e ndiej nevojën e veçantë që, para pyetjeve dhe përgjigjjeve,
para kujtimeve dhe rrëfimeve, para fjalës së shkruar dhe fjalës së thënë, të
ndalem me respekt para jetës së tij, para kontributit të tij dhe para
ditëlindjes së tij. Kjo ditëlindje e tij, nuk është vetëm një datë personale në
jetën e tij, por është një rast i veçantë mirënjohjeje për një jetë të lidhur
ngushtë me shkollën, gjuhën, kulturën, familjen dhe shërbimin ndaj njerëzorës. Ka
figura madhore njerëzish që hyjnë në jetën tonë si mësues të një lënde, por me
kalimin e kohës ato figura mbeten shumë më tepër se kaq. Ata vendosen në
kujtesën tonë si udhërrëfyes të parë të dijes, si zëra të maturuar të edukimit
dhe si prani të çmuara që nuk vlerësohen vetëm me orët e mësimit, por me
gjurmën që lënë në formimin tonë intelektual, kulturor dhe njerëzor. Për mua,
prof. Doda është njëri prej këtyre figurave pedagogjike dhe intelektuale. Ai
nuk ishte vetëm profesor i gjuhës angleze, por ishte një dritare e hapur drejt
botës, një njeri që, përmes gjuhës së kultivuar, na mësonte se fjala nuk është
vetëm tingull, por urë, sepse gjuha nuk është vetëm mjet komunikimi, por
horizont; se mësuesi nuk është vetëm shpjegues i një teksti, por ndërtues i
karakterit, i mendimit dhe i vetëbesimit të nxënësit.
Në ditëlindjen e tij nuk mjafton të thuhet vetëm: “Urime,
profesori im!” Për një njeri si ai, urimi i zakonshëm do të ishte i
pamjaftueshëm. Duhet thënë më shumë. Duhet thënë se jeta e tij është një
udhëtim i qetë, por i madh; një ecje e maturuar, por e thellë; një dëshmi se
njeriu mund t’i shërbejë vendit të vet pa zhurmë, me punë, me dinjitet dhe me
fjalë të peshuar. Nga Dresniku i Klinës, nga lagjja Përlina dhe nga Lugu i
Drinit, ai mori rrënjën, kujtesën, thjeshtësinë dhe dashurinë për vendin. Nga
familja e tij mori edukatën, maturinë dhe nderin. Nga libri mori dritën. Nga
gjuha angleze mori horizontin. Nga mësimi shkollor dhe universitar mori
misionin. Nga përkthimi mori përgjegjësinë e fjalës së saktë. Nga botimi mori
kujdesin për kulturën. Nga toka amë e mori përulësinë. Nga familja mori
kuptimin e vazhdimësisë. Ndërsa nga jeta mori atë urtësi që nuk mësohet vetëm
në libra shkollor e universitar, por ndërtohet me punë, me durim, me përvojë
dhe me qëndresë.
Prof. Ndrecaj i përket atij brezi të arsimtarëve
shqiptarë që nuk e panë shkollën vetëm si vend pune, por si mision në tempullin
e dijes dhe të qëndresës. Në kohë të vështira, kur arsimi shqip në Kosovë u
godit, kur nxënësit dhe mësimdhënësit shqiptarë, nga okupatori serb, u dëbuan
nga objektet shkollore dhe kur shkolla u detyrua të mbijetonte në kushte të
jashtëzakonshme, profesorët si ai nuk u tërhoqën nga përgjegjësia. Ata e
kuptuan se mësimi nuk ishte vetëm proces pedagogjik, por mbrojtje e
identitetit; sepse klasa shkollore nuk ishte vetëm hapësirë edukimi, por
fortesë morale, dhe se libri nuk ishte vetëm tekst, por flamur i heshtur i
dinjitetit kombëtar.
Ndaj në figurën e tij bashkohen disa segmente: profesori,
përkthyesi, leksikografi, botuesi, njeriu i kulturës, njeriu i familjes, dhe
miku i fjalës së mirë. Ai ka ditur dhe aktualisht di të komunikojë me nxënës,
me kolegë, me diplomatë, me njerëz të thjeshtë, me autorë, me lexues dhe me
miq, duke ruajtur gjithmonë të njëjtin parim: respektin për njeriun. Sepse njerëzit
e vërtetë nuk peshohen me pozitat që kanë mbajtur, por me njerëzinë që kanë
ruajtur; nuk peshohen me spikamen e kohës, por me gjurmën e heshtur që lënë në
ndërgjegjen e të tjerëve.
Në ditëlindjen e tij të sotme, nuk dua vetëm ta uroj si
ish-profesorin tim, por dua ta falënderoj si njeri që ka lënë gjurmë në breza.
Njëkohësisht dua ta nderoj si një punëtor të palodhur të dijes dhe të kulturës
shqiptare. Pikërisht dua ta kujtoj si një profesor që, në kohën kur ne ishim
nxënës të tij, na hapi një portë drejt botës euroatlantike përmes gjuhës
angleze, por njëkohësisht na mësoi se asnjë gjuhë e huaj nuk ka vlerë të plotë
nëse njeriu harron gjuhën amtare, rrënjën, familjen dhe vendlindjen.
Prandaj, ky bashkëbisedim, për mua, nuk është vetëm një
intervistë me një profesor të nderuar, as vetëm një bisedë me një intelektual
të formuar, por mbi të gjitha është një kthim në kujtesën e shkollës, një
shenjë respekti për mësuesin dhe një akt mirënjohjeje ndaj një njeriu që, me
punën e tij të qetë, me fjalën e tij të maturuar dhe me jetën e tij të
ndershme, ka dëshmuar se dija, kultura dhe njerëzia mbeten ndër pasuritë më të
qëndrueshme të një shoqërie. Me këtë ndjenjë respekti, mirënjohjeje dhe kujtese
të mirë, me pyetje dhe pergjegjje me radhë, po e fillojmë bashkëbisedimin tonë
të përbashkët me prof. Dodë Ndrecajn.
1. Profesor i dashur Dodë, kur njeriu hyn në shtëpinë
tuaj në Klinë dhe sheh bibliotekën, plisin e bardhë, librat, fotografitë
familjare dhe kujtimet e shumta, ka përshtypjen se hyn në një shtëpi ku libri
dhe tradita jetojnë së bashku. Çfarë përfaqëson për ju kjo botë familjare,
kulturore dhe shpirtërore?
? Ai hyn në një botë që për mua nuk
është vetëm hapësirë banimi, por një pjesë e shpirtit tim. Libri përfaqëson
dijen, përpjekjen dhe horizontin intelektual; plisi i bardhë përfaqëson
rrënjën, identitetin dhe dinjitetin shqiptar; ndërsa fotografitë familjare janë
ura që më lidhin me brezat, me kujtimet dhe me njerëzit që kanë lënë gjurmë në
jetën time. Për mua, familja, kultura dhe tradita nuk janë gjëra të ndara. Ato
plotësojnë njëra-tjetrën dhe krijojnë atë ndjenjën e vazhdimësisë, pa të cilën
njeriu ndihet i shkëputur nga vetvetja.
2. Profesor, ju
keni lindur në Dresnik, lagja Përlina të Klinës, në Lugun e Drinit. Çfarë
kujtimesh ruani nga fëmijëria në Dresnik dhe çfarë ndikimi pati ajo tokë në
formimin tuaj si njeri, profesor dhe intelektual?
? Dresniku antik i Klinës, Lagjja
Përlina dhe Lugu i Drinit janë pjesë e
pandashme e kujtesës sime. Aty kam marrë mësimet e para të jetës, jo vetëm në
kuptimin shkollor, por edhe në kuptimin njerëzor. Fëmijëria në këtë vend ishte
e lidhur me natyrën, me familjen, me punën, me fjalën e dhënë dhe me respektin
për më të vjetrit. Ajo kohë më mësoi durimin, përulësinë dhe dashurinë për
vendin tim. Mendoj se ndikimi i asaj fëmijërie ka qenë vendimtar në formimin
tim si njeri, si profesor dhe si intelektual, sepse aty u krijua ndjeshmëria
ime për gjuhën, për historinë dhe për fatin e njeriut shqiptar.
3. Babai juaj,
Marku, i njohur edhe si Malë, përmendet si figurë e shqiptarit të vjetër, të
urtë dhe autentik. Çfarë kujtoni më së shumti nga ai dhe cilat vlera ua la si
amanet?
? Im at, ka qenë një figurë e
shqiptarit të vjetër: i urtë, i qëndrueshëm, i matur dhe autentik. Nga ai
kujtoj më së shumti karakterin, mënyrën si e mbante fjalën, si e respektonte
njeriun dhe si nuk e ndante kurrë dinjitetin nga thjeshtësia. Ai nuk fliste
shumë, por fjala e tij kishte peshë. Amaneti më i madh që më ka lënë është të
jetoj me nder, të mos harroj rrënjët dhe të ruaj besnikërinë ndaj familjes,
kombit dhe së vërtetës.
4. Nëna juaj, Dila Lulgjuraj nga Tuzi,
vinte nga një trevë me traditë të fortë shqiptare. Çfarë vendi zë ajo në
kujtesën tuaj dhe çfarë trashëguat prej saj në edukatë, durim dhe fisnikëri?
? Nëna ime, nga Selishti, Tuz, Grudë,
Malësi e Mbishkodrës, vinte nga një
trevë me traditë të fortë shqiptare, ku familja, besa, nderi dhe durimi kishin
kuptim të veçantë. Në kujtesën time ajo zë vendin e ngrohtësisë, sakrificës dhe
fisnikërisë së heshtur. Prej saj kam trashëguar shumë në edukatë: kujdesin për
tjetrin, durimin në vështirësi dhe ndjenjën e përgjegjësisë familjare. Ajo
ishte një nënë që nuk edukonte vetëm me fjalë, por me shembullin e saj të
përditshëm.
5. Si u lidhët
për herë të parë me librin? A e kujtoni librin e parë, mësuesin e parë apo
ndonjë moment të veçantë që ju hapi rrugën drejt dijes?
? Lidhja ime me librin ka nisur
herët, pasi që babai dinte shkrim lexim dhe lexonte, motra e madhe kishte kryer
gjimnazin e ultë dhe dy vëllezërit ishin disa gjenerata shkollore para meje. Andaj
në një mjedis ku fjala e të vjetërve kishte peshë dhe kujtesa përcillej
gojarisht, libri erdhi si një dritare tjetër drejt botës. Natyrisht se Abetarja
ishte libri i parë që ma hapi rrugën e dijes, e pastaj kjo rrugë u ndërtua nga
shumë libra, nga mësuesja e parë, e ndjera Fatime Syka nga Peja, dhe nga
kureshtja ime e brendshme. Megjithatë, e mbaj mend mirë emocionin e parë kur
kuptova se libri nuk është vetëm fletë e shkruar, por një bashkëbisedim me
mendjen dhe shpirtin e njeriut.
6. Në bibliotekën tuaj si e ruani edhe
romanin “Pse” të Sterjo Spasses me një dedikim nga koha kur ishit nxënës. Çfarë
kuptimi ka për ju ai libër dhe ai kujtim i hershëm shkollor?
? Romani “Pse” i Sterjo Spasses, me
atë dedikim nga koha kur isha nxënës i shkollës tetëvjeçare, për mua nuk është
vetëm një libër i ruajtur në bibliotekë, por edhe një dëshmi e një kohe, moshe
dhe e një etjeje për dije. Ky libër më kthen te vitet e hershme shkollore, kur
leximi ishte zbulim, kur çdo libër hapej si një botë e re. Si për koincidencë,
si temë diplome të maturës zgjodha; “Pikëpamjet sociale në veprat e Sterjo
Spasses”.
7. Ju u
diplomuat në vitin 1980 në Degën e Gjuhës dhe Letërsisë Anglo-Amerikane në
Fakultetin Filozofik të Prishtinës. Pse zgjodhët anglishten dhe çfarë
domethënie kishte kjo zgjedhje në Kosovën e asaj kohe?
? Zgjedhja e anglishtes në atë kohë
ishte një zgjedhje e rëndësishme dhe, do të thosha, edhe me vizion. Në Kosovën
e asaj kohe, anglishtja nuk ishte vetëm një gjuhë e huaj; ajo ishte një mundësi
për t’u lidhur me një botë më të gjerë, me kulturën, letërsinë dhe mendimin
perëndimor. Gjenerata ime si nxënës të klasës se pestë të shkollës fillore kishim fatin që të parët të fillonim me
mësimin e gjuhës angleze, me mësuesin Avdyl Demaj nga Dollci i rezistencës. Për
mua, gjuha angleze përfaqësonte hapje, komunikim dhe horizont. Në një kohë kur
mundësitë ishin të kufizuara, mësimi i një gjuhe kryesore botërore ishte një
mënyrë për të dalë përtej kufijve të ngushtë të rrethanave.
8. Pas diplomimit, në vitin 1981,
filluat punën si profesor i gjuhës angleze në shkollën fillore të qytetit të
Klinës. Si e kujtoni fillimin tuaj si profesor i ri, përballë nxënësve dhe
përgjegjësisë së parë arsimore?
? Punësimi si mësimdhënës i gjuhës
angleze në vitin 1981 në shkollën fillore
të Klinës ka qenë një moment shumë i rëndësishëm në jetën time. Isha i
ri, me dëshirë të madhe për punë dhe me ndjenjën e përgjegjësisë që sjell
profesioni i mësuesit. Përballja me nxënësit e parë ishte emocionuese, por edhe
serioze. E kuptova menjëherë se mësuesi nuk jep vetëm mësim; ai ndikon në
karakter, në sjellje, në ëndrra dhe në vetëbesimin e fëmijëve. Kjo përgjegjësi
më ka shoqëruar gjatë gjithë jetës sime profesionale.
9. Unë vetë kam qenë ish-nxënësi juaj
në atë kohë, kur ju sapo e kishit filluar punën në shkollën fillore të qytetit
të Klinës. Si i kujtoni brezat e parë të nxënësve tuaj dhe çfarë ndjenje ju jep
sot fakti se shumë prej tyre ju kujtojnë me respekt e mirënjohje?
? Brezat e parë të nxënësve i kujtoj
me shumë respekt dhe mall. Ata ishin pjesë e fillimit tim si mësimdhënës,
prandaj ju Lekë dhe gjenerata e juaj keni një vend të veçantë në kujtesën time.
Shumë prej jush sot jeni bërë njerëz të formuar, familjarë, profesionistë dhe
bartës të përgjegjësive në shoqëri. Fakti që shumë prej ish nxënësve më
kujtojnë ende, më përshëndesin dhe ruajnë respektin për atë kohë, më jep një
ndjenjë të veçantë kënaqësie. Për një mësues, nuk ka shpërblim më të madh sesa
të shohë se puna e tij ka lënë gjurmë të mira te nxënësit.
10. Më vonë
punuat në gjimnazin “Luigj Gurakuqi” në Klinë deri në mars të vitit 1999. Çfarë
dallimi kishte puna me nxënësit e shkollës fillore dhe më pas me gjimnazistët?
? Puna në gjimnazin “Luigj Gurakuqi” në Klinë ishte një
përvojë tjetër, më e gjerë dhe më kërkuese. Me nxënësit e shkollës fillore puna
lidhej më shumë me hapat e parë, me krijimin e bazës dhe me edukimin e hershëm.
Ndërsa me gjimnazistët, komunikimi ishte më i pjekur, më i thellë dhe më
sfidues. Ata kishin pyetje, mendime, dilema dhe kërkonin më shumë argumentim.
Puna me ta më dha mundësi të zhvilloj jo vetëm mësimin e gjuhës angleze, por
edhe bisedën kulturore, intelektuale dhe qytetare.
11. Çfarë kujtoni nga gjimnazi “Luigj
Gurakuqi” para viteve të rënda të represionit serb? A ishte ai një qendër e
rëndësishme e arsimit, kulturës dhe formimit kombëtar në Klinë?
? Gjimnazi “Luigj Gurakuqi” deri në
kohët vështira të represionit serb ishte një qendër shumë e rëndësishme e
arsimit dhe formimit kombëtar në Klinë. Ai nuk ishte vetëm objekt shkollor, por
një vatër ku formoheshin breza të tërë të rinjsh. Aty nxënësi merrte dije, por
edhe vetëdije. Profesorët, me punën e tyre, mbanin gjallë respektin për
arsimin, kulturën, gjuhën dhe identitetin kombëtar. Për Klinën, ai gjimnaz ka
pasur peshë të veçantë, sepse prej tij dolën shumë kuadro që më vonë i shërbyen
shoqërisë në fusha të ndryshme.
12. Pas vitit 1990, regjimi serb i
dëboi nxënësit dhe mësimdhënësit shqiptarë nga objektet shkollore. Si e
përjetuat personalisht atë goditje ndaj arsimit shqip?
? Dëbimi i nxënësve dhe mësimdhënësve
shqiptarë nga objektet shkollore pas vitit 1990 ishte një goditje shumë e
rëndë, jo vetëm për arsimin, por për gjithë qenien shqiptare në Kosovë.
Personalisht e kam përjetuar si padrejtësi të madhe dhe si përpjekje për ta
ndërprerë vazhdimësinë tonë arsimore e kulturore. Kur të largohet nxënësi nga
shkolla dhe mësuesi nga katedra, goditet e ardhmja e një populli. Por pikërisht
aty u dëshmua edhe forca jonë: arsimi nuk u shua, sepse ishte kthyer në mision
kombëtar.
13. Në atë kohë shkolla shqipe vazhdoi
në kushte të jashtëzakonshme. Ku mbahej mësimi, si organizoheshin profesorët
dhe si ruhej motivimi i nxënësve?
? Po, shkolla shqipe vazhdoi në kushte të jo të zakonshme, shpesh në shtëpi
private, në hapësira të improvizuara dhe me shumë mungesa materiale. Mësimi
mbahej me sakrifica të mëdha, por me vullnet të jashtëzakonshëm. Profesorët
organizoheshin me kujdes, me përgjegjësi dhe me vetëdijen se po mbanin gjallë
një institucion shpirtëror e kombëtar. Motivimi i nxënësve ruhej përmes fjalës
së mirë, shembullit personal dhe bindjes se dija ishte forma më e fortë e
rezistencës sonë.
14. Çfarë do të thoshte, në ato vite, të ishe profesor
shqiptar në Kosovë: mësimdhënës, edukator, rezistues apo dëshmitar i një kohe
të vështirë?
? Në ato vite, të ushtroje detyrën e mësuesit të shkollës
shqipe, nënkuptonte të ishe njëkohësisht
mësimdhënës, edukator, rezistues dhe dëshmitar i një kohe të vështirë. Nuk
mjaftonte vetëm të shpjegoje lëndën; duhej të ruaje dinjitetin e nxënësit, t’i
jepje kurajë familjes dhe t’i shërbeje një sistemi arsimor që funksiononte nën
trysni të jashtëzakonshme. Mësuesi shqiptar i asaj kohe ishte pjesë e qëndresës
paqësore dhe bartës i një përgjegjësie historike
15. Ju ishit anëtar i Drejtorisë së
Arsimit në nivel të komunës së Klinës, në kuadër të organizimit të arsimit
shqiptar. Cilat ishin përgjegjësitë tuaja konkrete në atë periudhë?
? Si anëtar i Drejtorisë së Arsimit
në nivel të komunës së Klinës, përgjegjësitë ishin të shumta dhe të ndjeshme.
Duhej të merreshim me organizimin e procesit mësimor, me koordinimin e
shkollave, me komunikimin me drejtorët, profesorët, prindërit dhe strukturat
arsimore të kohës. Detyrë e rëndësishme ishte që mësimi të mos ndërpritej, që
nxënësit të kishin mundësi të vijonin shkollimin dhe që sistemi arsimor
shqiptar në Kosovë të mbetej funksional, pavarësisht kushteve të rënda.
16. Si funksiononte emërimi i
drejtorëve, organizimi i shkollave dhe mbajtja gjallë e sistemit arsimor
shqiptar në rrethanat e okupimit?
? Sistemi arsimor në institucionet shkollore në rrethanat e okupimit
funksiononte mbi bazën e besimit, përgjegjësisë dhe përkushtimit. Nuk ishin
rrethana normale administrative; çdo vendim kërkonte kujdes, guxim dhe maturi.
Drejtorët duhej të ishin njerëz me integritet, të pranuar nga kolektivi dhe të
gatshëm të bartnin barrën e kohës. Shkollat mbaheshin gjallë falë bashkëpunimit
të profesorëve, prindërve dhe komunitetit, të cilët e kuptonin se arsimi ishte
themeli i qëndresës sonë.
17. Në kohën e rezistencës paqësore të udhëhequr nga dr.
Ibrahim Rugova, mësimdhënësit, nxënësit, studentët, minatorët dhe qytetarët
ishin pjesë e një qëndrese të përgjithshme. Si e kujtoni atë mobilizim
popullor?
? Mobilizimi popullor në kohën e
rezistencës paqësore të udhëhequr nga dr. Ibrahim Rugova ishte një nga dëshmitë
më të mëdha të vetëdijes qytetare dhe kombëtare të shqiptarëve të Kosovës.
Mësimdhënësit, nxënësit, studentët, minatorët, punëtorët dhe qytetarët u bënë
pjesë e një qëndrimi të përbashkët. Ajo nuk ishte vetëm rezistencë politike;
ishte rezistencë morale, kulturore, por thuaja se paralelisht me kalimin e
kohës edhe ushtarake, me fillimin e stërvitjeve të grupeve të para të
organizuara në Shqipëri. Secili, në mënyrën e vet, dha kontribut që Kosova të
mos dorëzohej dhe që dinjiteti shqiptar të ruhej.
18. Si njohës i gjuhës angleze, ju u
angazhuat si lehtësues gjuhësor në takime me diplomatë, organizata humanitare
dhe organizata për të drejtat e njeriut. Cili ishte roli juaj konkret në këto
takime?
? Po, do thosha se ishte si mision, angazhimi si përkthyes në takime me
diplomatë, organizata humanitare dhe organizata për të drejtat e njeriut. Roli
im konkret ishte të ndihmoja në komunikim, të përktheja me saktësi mesazhet,
dëshmitë dhe shqetësimet e njerëzve tanë, si dhe të siguroja që pala tjetër ta
kuptonte drejt realitetin që po përjetonim. Në ato raste, përkthimi nuk ishte
vetëm çështje gjuhësore, por edhe përgjegjësi morale, sepse fjala e përkthyer
duhej të bartte të vërtetën e një populli të shtypur
19. A e ndienit atëherë se përkthimi nuk ishte vetëm
përkthim fjalësh, por edhe përkthim i dhimbjes, i padrejtësisë dhe i së
vërtetës së Kosovës para botës?
? Po, atëherë e ndieja qartë se përkthimi nuk ishte vetëm përkthim fjalësh,
por edhe përkthim i dhimbjes, i padrejtësisë dhe i së vërtetës së Kosovës para
botës. Kur përktheje dëshmitë e njerëzve, vuajtjet, frikën, humbjet dhe
kërkesat e tyre për drejtësi, nuk mund të ishe vetëm një ndërmjetës gjuhësor.
Duhej të ishe i saktë, i ndershëm dhe i ndërgjegjshëm se fjala e përkthyer mund
të bëhej dëshmi para ndërgjegjes ndërkombëtare.
20. Me vendosjen e Misionit Verifikues të OSBE-së në
Kosovë, nën drejtimin e ambasadorit William Walker, ju u caktuat koordinator
për gjetjen e dhjetë përkthyesve në Klinë. Si ndodhi ky angazhim dhe çfarë
përgjegjësie ishte për ju?
? Me ardhjen e Misionit Verifikues të OSBE-së në Kosovë, nën drejtimin e
ambasadorit William Walker, lindi nevoja e madhe për përkthyes të gjuhës
angleze edhe në komunën e Klinës. Angazhimi im si koordinator për gjetjen e
dhjetë përkthyesve erdhi për shkak të njohjes së terrenit, të njerëzve dhe të
gjuhës. Përgjegjësia ishte e madhe, sepse nuk mjaftonte vetëm të gjeje njerëz
që dinin anglisht. Duhej të ishin të besueshëm, të matur, të guximshëm dhe të
aftë të punonin në kushte të rrezikshme. Ishte një detyrë që kërkonte kujdes,
sepse përkthyesi në atë kohë ishte shpesh në vijën e parë të kontaktit ndërmjet
realitetit të Kosovës dhe përfaqësuesve ndërkombëtarë.
21. Si përzgjidheshin përkthyesit për një terren aq të
rrezikshëm lufte, ku duhej jo vetëm njohje e anglishtes, por edhe guxim, maturi
dhe besueshmëri njerëzore?
? Përzgjedhja për një terren aq të
rrezikshëm lufte bëhej me shumë kujdes. Përkthyesit duhej të kishin njohuri të
mirë të anglishtes, por edhe aftësi për të komunikuar qartë në situata të
tensionuara. Guximi ishte i domosdoshëm, por guximi pa maturi mund të ishte i
rrezikshëm. Prandaj kërkohej edhe qetësi, përgjegjësi, karakter dhe besueshmëri
njerëzore. Në ato rrethana, përkthyesi nuk ishte vetëm përkthyes; ai ishte edhe
dëshmitar, udhërrëfyes, ndërmjetës dhe shpeshherë njeri që duhej të ruante
gjakftohtësinë në momente shumë të rënda.
22. A ka ndonjë rast nga puna me OSBE-në, me diplomatë apo
me organizata ndërkombëtare, që ju ka mbetur i pashlyer në kujtesë?
? Ka shumë raste që kujtojmë nga puna me OSBE-në, me diplomatë dhe me
organizata ndërkombëtare. Mbaj mend sidomos takimet ku njerëzit tanë rrëfenin
vuajtjet, frikën dhe padrejtësitë që kishin përjetuar. Ishin momente kur fjala
bëhej e rëndë, sepse nuk përkthehej vetëm një ngjarje, por një plagë njerëzore.
Më kujtohet serioziteti me të cilin disa përfaqësues ndërkombëtarë dëgjonin
dëshmitë dhe përpjekja jonë që çdo gjë të përcillej saktë, pa zmadhim dhe pa
zvogëlim. Në ato takime e kam kuptuar edhe më shumë rëndësinë e fjalës së
vërtetë.
23. Nga viti 1995 deri në vitin 1999 keni drejtuar
shkollën private të gjuhëve të huaja në Klinë. Pse e hapët këtë shkollë dhe
cilat ishin synimet e saj?
? Shkollën private të gjuhëve të
huaja u hap në prill të vitit 1995, fillimisht si degë e Shkollës se gjuhëve të huaja “Oxford
Studio”, me menaxhere Shpresa Malazogu, në një kohë kur nevoja për dije dhe për
komunikim me botën po bëhej gjithnjë e më e madhe. Synimi ishte t’u jepej të
rinjve mundësia të mësonin gjuhë të huaja, sidomos anglishten, si një mjet për
arsimim, komunikim dhe hapje kulturore. Në një kohë izolimi dhe vështirësish,
një shkollë e tillë ishte një dritare e vogël drejt botës. Ajo kishte për
qëllim të përgatiste nxënës, studentë dhe të rinj që nesër të mund të
komunikonin më lirshëm me institucionet, me organizatat ndërkombëtare dhe me
kulturën perëndimore.
24. A mund të thuhet se ajo shkollë ishte një përgatitje
e heshtur për Kosovën e ardhshme, e cila do të kishte nevojë për njerëz që
dinin të komunikonin me botën në gjuhën angleze?
? Në institucion i tillë i vogël arsimor, ishte në njëfarë mënyre një parapërgatitje
për Kosovën që breza të tërë sakrifikuan dhe synonin me ngulmë. Ndoshta atëherë
nuk e thoshim gjithmonë me këto fjalë, por e ndienim se Kosova do të kishte
nevojë për njerëz të shkolluar, të hapur dhe të aftë për të komunikuar me
botën. Gjuha angleze u bë më vonë shumë e rëndësishme në institucionet
ndërkombëtare, në organizatat humanitare, në diplomaci dhe në rindërtimin e
vendit. Prandaj, çdo nxënës që mësonte anglisht në atë kohë, në njëfarë mënyre
po përgatitej për një realitet të ri.
25. Në bashkautorësi me profesor Bajram Becin hartuat
fjalorë anglisht-shqip. Si lindi kjo ide dhe çfarë nevoje plotësonte fjalori në
atë kohë?
? Ideja për hartimin e fjalorit anglisht-shqip në bashkautorësi me profesor
Bajram Becin nga Mitrovica, që sot fatkeqësisht ende përballohet me pasojat e
luftës, lindi nga nevoja praktike e kohës. Kishte mungesë të literaturës së
përshtatshme, mungesë fjalorësh dhe mungesë materialesh që do t’u ndihmonin
nxënësve, studentëve dhe mësimdhënësve. Fjalori synonte të plotësonte një
boshllëk konkret: t’i ndihmonte njerëzit të kuptonin më mirë anglishten dhe ta
përdornin atë në mënyrë më të saktë. Ishte punë që lidhej drejtpërdrejt me
misionin arsimor dhe kulturor të kohës.
26. Çfarë vështirësish kishit në hartimin e fjalorit,
duke pasur parasysh kushtet e kohës, mungesën e mjeteve dhe nevojën e madhe për
literaturë praktike?
? Vështirësitë në hartimin e fjalorit ishin të mëdha. Nuk kishim mjetet
teknike që ekzistojnë sot, as qasje të lehtë në burime, baza të të dhënave apo literaturë të bollshme. Puna kërkonte
lexim, krahasim, përzgjedhje të kujdesshme të kuptimeve dhe shumë durim. Duhej
të mendonim jo vetëm për përkthimin e fjalës, por edhe për përdorimin e saj
praktik. Një fjalor i mirë nuk është vetëm listë fjalësh; ai duhet t’i shërbejë
përdoruesit në shkollë, në punë, në përkthim dhe në komunikim të përditshëm.
Për këtë arsye, hartimi i tij ishte një punë e lodhshme, por shumë e vlefshme.
27. Pas luftës punuat në organizatën humanitare “World
Vision” në Prishtinë. Çfarë kujtoni nga Kosova e pasluftës, kur vendi ishte i
plagosur, por plot shpresë për rindërtim?
? Pas luftës, puna në organizatën humanitare “World Vision” në Prishtinë
ishte për mua një përvojë e veçantë dhe shumë njerëzore. Kosova e pasluftës
ishte e plagosur: kishte familje të dëmtuara, shtëpi të rrënuara, njerëz të
zhvendosur dhe shumë dhimbje të freskët. Por, në të njëjtën kohë, kishte edhe
shpresë të madhe për rindërtim. Njerëzit kishin nevojë për ndihmë materiale,
por edhe për mbështetje morale. Puna në një organizatë humanitare më bëri të
shoh nga afër se rindërtimi i një vendi nuk bëhet vetëm me tulla dhe çati, por
edhe me besim, solidaritet dhe kujdes për njeriun.
28. Në shtator të vitit 1999 filluat punë në Zyrën
Amerikane në Prishtinë. Çfarë përvoje ishte për ju puna në një institucion
amerikan në vitet e para pas luftës?
? Fillimi i punës në Zyrën Amerikane në Prishtinë, në shtator të vitit
1999, ishte një përvojë shumë e rëndësishme profesionale dhe njerëzore. Ishte
koha e parë pas luftës, kur Kosova po hynte në një etapë të re dhe prania
amerikane kishte domethënie të madhe për qytetarët. Puna në një institucion
amerikan kërkonte disiplinë, saktësi, përgjegjësi dhe profesionalizëm të lartë.
Për mua ishte edhe një mundësi për të parë nga afër mënyrën se si funksionon
një administratë serioze ndërkombëtare dhe si ndërtohen urat e bashkëpunimit
mes Kosovës dhe botës demokratike.
29. Pas shpalljes së pavarësisë së Kosovës, Zyra
Amerikane u ngrit në nivel Ambasade. Si e përjetuat këtë ndryshim historik dhe
çfarë domethënie kishte për Kosovën?
? Pas shpalljes së pavarësisë së Kosovës, ngritja e Zyrës Amerikane në
nivel Ambasade ishte një moment historik dhe shumë emocional. Për ne që kishim
kaluar vitet e rënda të okupimit, luftës dhe pasluftës, kjo ishte dëshmi se
Kosova po hynte në familjen e shteteve të lira. Prania amerikane kishte qenë
vendimtare për lirinë dhe sigurinë e Kosovës, prandaj hapja e Ambasadës
përfaqësonte jo vetëm marrëdhënie diplomatike, por edhe mirënjohje, miqësi dhe
garanci për rrugën euroatlantike të vendit tonë.
30. Përkundër udhëtimit të vështirë Klinë–Prishtinë nëpër
rrugë të dëmtuara nga lufta, ju vazhduat të jepnit mësim anglishte për njerëz
të traumatizuar nga barbaria serbe. Çfarë ju shtynte ta bënit këtë?
? Edhe pse rruga Klinë–Prishtinë ishte e vështirë, e dëmtuar nga lufta dhe
shpesh e lodhshme, unë vazhdova të mbaja kurse të niveleve te ndryshme të
gjuhës angleze, sepse e ndieja si detyrë morale dhe njerëzore. Njerëzit kishin
përjetuar trauma të mëdha, por kishin edhe nevojë të fitonin njohuri të reja si rasti me mësimin e gjuhës se huaj. Gjuha angleze në atë kohë nuk
ishte vetëm lëndë mësimore; ishte mjet komunikimi me botën, me organizatat
ndërkombëtare, me institucionet dhe me shpresën për një jetë të re. Më shtynte
bindja se dija ndihmon njeriun të mos mbetet peng i dhimbjes.
31. Nga viti 2001 jeni i licencuar si përkthyes dhe intërpret
gjyqësor nga Gjykata e Pejës. Çfarë përgjegjësie morale dhe profesionale ka
përkthyesi gjyqësor?
? Përkthyesit e licencuar gjyqësor kanë përgjegjësi shumë të madhe morale dhe
profesionale. Në gjykatë, fjala duhet të jetë e saktë, e paanshme dhe e plotë.
Përkthyesi nuk ka të drejtë të shtojë, të heqë apo të zbukurojë asgjë. Ai duhet
të jetë besnik ndaj fjalës së thënë dhe ndaj kuptimit juridik të saj. Në shumë
raste, përkthimi lidhet drejtpërdrejt me të drejtat e njeriut, me dinjitetin,
me lirinë dhe me fatin e një personi. Prandaj ky profesion kërkon jo vetëm
njohuri gjuhësore, por edhe ndërgjegje të lartë etike.
32. A ndodh që në përkthimin gjyqësor fjala të ketë peshë
vendimtare për të drejtën, dinjitetin dhe fatin e njeriut?
? Po, në përkthimin gjyqësor fjala mund të ketë peshë vendimtare. Një term
i përkthyer gabimisht, një nuancë e humbur apo një fjali e paqartë mund të
ndikojë në mënyrën se si kuptohet dëshmia, deklarata apo vendimi. Për këtë
arsye, përkthyesi gjyqësor duhet të jetë jashtëzakonisht i kujdesshëm. Ai nuk
përkthen vetëm gjuhë; ai ndihmon që drejtësia të kuptohet drejt. Në këtë
kuptim, saktësia e përkthimit është pjesë e respektimit të dinjitetit dhe të të
drejtave të njeriut.
33. Zyra juaj e përkthimeve mban emrin “Shën Jeronimi /
Hieronymus”. Pse zgjodhët pikërisht këtë emër dhe çfarë përfaqëson Shën
Jeronimi për ju si përkthyes?
? Emrin “Shën Jeronimi / Hieronymus”
përkthyesin ‘vulgata’(në gjuhën e popullit) të Biblës, e kam zgjedhur sepse
Shën Jeronimi është figura simbolike e përkthyesit, dijetarit dhe njeriut që ia
kushtoi jetën fjalës së shkruar. Për mua, ai përfaqëson përkushtimin ndaj
gjuhës, ndaj dijes dhe ndaj urës që krijohet ndërmjet kulturave. Përkthyesi, në
thelb, është njeri që ndërton ura: mes gjuhëve, popujve, traditave dhe
mendimeve. Ky emër më është dukur i natyrshëm për një zyrë përkthimesh dhe për
një shtëpi botuese që e ka në qendër fjalën.
34. Përveç përkthimit, jeni edhe editor dhe botues. Çfarë
misioni ka shtëpia botuese “Shën Jeronimi / Hieronymus” në jetën kulturore
shqiptare?
? Shtëpia botuese “Shën Jeronimi / Hieronymus” ka për mision të japë
ndihmesën e vet në jetën kulturore shqiptare përmes botimit, redaktimit dhe
përkrahjes së librit shqip. Për mua, botimi i një libri nuk është vetëm akt
teknik apo tregtar. Është shërbim kulturor. Çdo libër i mirë që botohet,
pasuron kujtesën, mendimin dhe kulturën tonë. Misioni i kësaj shtëpie botuese është
të ndihmojë autorët, të ruajë vlerën e fjalës së shkruar dhe të kontribuojë në
zhvillimin e kulturës shqiptare.
35. Ju keni sponsorizuar botimin e librave të disa
autorëve shqiptarë. Çfarë ju shtyn ta ndihmoni librin dhe autorin shqiptar edhe
financiarisht e moralisht?
? Sponsorizimi i botimit të librave të disa autorëve shqiptarë ka ardhur nga
bindja se libri dhe autori shqiptar kanë nevojë për përkrahje. Jo çdo autor ka
mundësi financiare për ta botuar veprën e vet, edhe kur ajo ka vlerë. Mua më ka
shtyrë dëshira që fjala e mirë, studimi, kujtesa dhe krijimtaria të mos mbeten
në dorëshkrim apo në heshtje. Ndihma për librin është ndihmë për kulturën. Kur
ndihmon një autor, ndihmon edhe lexuesin, edhe kujtesën kulturore të vendit.
36. Në bibliotekën tuaj gjenden edhe botime të Akademik
Zef Mirditës, me të cilin ju lidh edhe origjina familjare. Çfarë vendi zë Zef
Mirdita në vlerësimin tuaj intelektual dhe familjar?
? Akademik Zef Mirdita zë një vend
të veçantë në vlerësimin tim intelektual dhe familjar. Ai është një prej
figurave të rëndësishme të dijes shqiptare, me kontribut të çmuar në
historiografi, kulturë dhe mendim shkencor. Lidhja familjare e bën edhe më të
afërt për mua, por vlerësimi im për të nuk mbështetet vetëm në afërsinë
familjare. Ai mbetet shembull i njeriut të dijes, i studiuesit serioz, shkencëtarit
kulmor dhe i intelektualit që i shërbeu kulturës shqiptare me përkushtim dhe
dinjitet.
37. Ju me titull jeni profesor, përkthyes, leksikograf,
botues, sponsor librash, por edhe bujk në fermën tuaj në Përlinë. Si
bashkëjetojnë tek ju libri, fjala dhe toka?
? Libri, fjala dhe toka bashkëjetojnë natyrshëm. Ndoshta dikujt mund t’i
duken botë të ndryshme, por për mua ato plotësojnë njëra-tjetrën. Libri më lidh
me dijen dhe mendimin; fjala më lidh me përkthimin, mësimin dhe komunikimin;
ndërsa toka më lidh me rrënjën, me punën dhe me jetën konkrete. Të jesh pranë
tokës do të thotë të mos shkëputesh nga realiteti, nga thjeshtësia dhe nga
burimi i jetës. Edhe bujqësia, në mënyrën e vet, ka urtësinë e saj.
38. Çfarë ju jep puna me tokën, me drithërat dhe bagëtitë
e imta, që ndoshta nuk jua jep as zyra, as libri, as jeta publike?
? Punimi i tokës, mbjellja e drithërave dhe mbarështimi i bagëtive të imta,
më jep një qetësi që nuk ta jep gjithmonë as zyra, as libri, as jeta publike.
Ajo të mëson ritmin e natyrës, durimin, përulësinë dhe respektin për mundin. Në
zyrë njeriu merret me fjalë, dokumente dhe përgjegjësi; në libër merret me
mendim dhe kulturë; ndërsa në tokë takohet me jetën në formën e saj më të thjeshtë
e më të pastër. Aty njeriu e kupton më mirë vlerën e punës, të pritjes dhe të
frytit.
39. Në miqësi dhe në shoqëri njiheni si njeri i matur,
modest, i përvuajtur dhe me fjalë të peshuara. A është kjo trashëgimi
familjare, përvojë jetësore apo bindje personale?
? Mendoj se kjo është një kombinim i
trashëgimisë familjare, përvojës jetësore dhe bindjes personale. Nga familja
kam marrë mësimin se njeriu duhet të jetë i matur, i përmbajtur dhe i drejtë në
fjalë. Jeta pastaj ta forcon këtë bindje, sepse të mëson se fjala ka peshë dhe
se njeriu nuk vlerësohet nga zhurma që bën, por nga qëndrimi, puna dhe sjellja
e tij. Modestia nuk është dobësi; për mua është formë dinjiteti.
40. Ju keni komunikuar me ambasadorë amerikanë, diplomatë
të lartë dhe politikanë, por edhe me njerëz të thjeshtë të vendit tuaj. A keni
pasur gjithmonë të njëjtin parim në raport me njeriun, pavarësisht pozitës së
tij?
? Po, gjithmonë jam përpjekur të kem të njëjtin parim në raport me njeriun,
pavarësisht pozitës së tij. Kam komunikuar me ambasadorë, diplomatë e
politikanë, por edhe me njerëz të thjeshtë të vendit tim, dhe kam besuar se
secili meriton respekt, dëgjim dhe sjellje të ndershme. Pozita është e
përkohshme, ndërsa njerëzia mbetet. Për mua, vlera e njeriut nuk matet vetëm me
detyrën që mban, por me karakterin, fjalën dhe veprën e tij.
41. Çfarë është për ju miqësia shqiptare? A është miku pjesë e nderit të
shtëpisë, e besës dhe e kujtesës sonë njerëzore?
? Miqësia shqiptare për mua është
diçka e shenjtë. Ajo lidhet me besën, me nderin e shtëpisë, me mikpritjen dhe
me kujtesën njerëzore. Miku nuk është vetëm njeriu që të shoqëron në ditë të
mira, por ai që të qëndron pranë edhe në kohë të vështira. Në traditën tonë,
miku ka pasur gjithmonë vend të veçantë, sepse përmes miqësisë ruhen lidhjet,
besimi dhe fisnikëria njerëzore.
42. Ju jeni i martuar me zonjën Hana, bijë aristokrate e
familjes Jakaj, dhe keni pesë fëmijë: Antigonën, Antonin, Petritin, Donikën dhe
Markun. Çfarë vendi zë familja në jetën tuaj?
? Familja zë vendin qendror në jetën time. Bashkëshortja ime, Hana, dhe
fëmijët tanë, Antigona, Antoni, Petriti, Donika dhe Marku, janë mbështetja,
gëzimi dhe kuptimi më i thellë i jetës sime. Çdo punë, çdo angazhim dhe çdo
sakrificë merr vlerë më të madhe kur lidhet me familjen. Familja është vendi ku
njeriu kthehet gjithmonë, ku gjen qetësi, dashuri dhe vazhdimësi.
43. Biri juaj Marku lindi në kohë lufte. Si e përjetuat atë lindje në mes të
frikës, dhimbjes, pasigurisë dhe shpresës për liri?
? Ardhja në jetë e Markut në kohë
lufte ishte një përjetim shumë i veçantë, i mbushur njëkohësisht me dhimbje,
pasiguri dhe shpresë. Në një kohë kur rreth nesh kishte rrezik dhe vuajtje,
ardhja në jetë e një fëmije ishte si një dritë në errësirë. Ajo lindje na
kujton se jeta vazhdon edhe në kohët më të rënda dhe se shpresa për liri nuk
mund të shuhet. Marku për ne ishte edhe gëzim familjar, edhe simbol i besimit
se do të vinte një ditë më e mirë.
44. Si bashkëthemelues e nënkryetar i Forumit të
Intelektualëve “Luigj Gurakuqi” në Klinë, si e vlerësoni jetën kulturore dhe
intelektuale të Klinës sot?
? Jeta kulturore dhe intelektuale e Klinës sot ka njerëz me vullnet,
talente dhe mundësi, por gjithmonë ka nevojë për më shumë organizim, përkrahje
dhe vazhdimësi. Forumi i Intelektualëve “Luigj Gurakuqi” kishte për qëllim të
bashkonte njerëzit e dijes, kulturës dhe fjalës, që Klina të mos mbetej vetëm
hapësirë administrative, por edhe vatër mendimi e krijimtarie. Një qytet ka
nevojë për shkolla, biblioteka, debate, botime dhe aktivitete që e mbajnë
gjallë shpirtin kulturor.
45. Çfarë duhet të bëjë Klina më shumë për ta ruajtur
kujtesën, arsimin, librin dhe jetën kulturore?
? Institucionet relevante dhe ne qytetarët e Klinës duhet
të bëjmë edhe më shumë për ta ruajtur kujtesën, arsimin, librin dhe jetën
kulturore. Të ketë më shumë përkujdesje për bibliotekat, për figurat e arsimit
e të kulturës, për dokumentimin e historisë lokale dhe për mbështetjen e
autorëve e krijuesve. Shkollat duhet të jenë jo vetëm vende mësimi, por edhe
qendra edukimi kulturor. Një shoqëri që nuk e ruan kujtesën dhe librin,
rrezikon të humbasë lidhjen me vetveten.
46. Ju jeni laureuar me çmime kombëtare dhe
ndërkombëtare. Si i përjetoni këto vlerësime për punën tuaj shumëvjeçare?
? Çmimet dhe vlerësimet kombëtare e
ndërkombëtare i përjetoj me mirënjohje dhe përulësi. Ato janë një nder për
punën shumëvjeçare, por nuk i shoh si qëllim në vetvete. Vlerësimi më i madh
për mua mbetet ndërgjegjja se kam punuar me përkushtim, kam ndihmuar aty ku kam
mundur dhe kam bërë diçka të dobishme në
fushën arsimit, përkthimit, botimit dhe kulturës. Mirënjohjet e çmimet na gëzojnë,
por edhe të kujtojnë përgjegjësitë që puna të vazhdojë me dinjitet.
47. Kur e shikoni rrugëtimin tuaj nga Dresniku (Përlina)
në Klinë, nga shkolla në diplomaci, nga përkthimi në botime, nga biblioteka në
fermë, cila ju duket fija kryesore që i ka lidhur të gjitha këto etapa?
? Fija kryesore që i lidh të gjitha këto etapa është përkushtimi ndaj
dijes, fjalës dhe njeriut. Gjithmonë kam kërkuar të mbetem i lidhur me rrënjën
time dhe me punën e ndershme. Në forma të ndryshme, të gjitha këto kanë qenë një
lloj shërbimi: shërbim ndaj nxënësit, gjuhës, kulturës, vendit dhe familjes.
48. Çfarë i mungon më shumë shoqërisë sonë sot: kultura e
leximit, përgjegjësia qytetare, respekti për mësuesin, dashuria për gjuhën
shqipe apo besimi te njeriu?
? Do kisha thënë, ndoshta i mungojnë
nga pak të gjitha këto: kultura e leximit, përgjegjësia qytetare, respekti për
mësuesin, dashuria për gjuhën shqipe dhe besimi te njeriu. Por unë do ta veçoja
sidomos mungesën e leximit dhe të përgjegjësisë. Kur njeriu lexon më pak,
mendon më cekët; kur qytetari ndien më pak përgjegjësi, shoqëria dobësohet.
Duhet ta rikthejmë respektin për dijen, për mësuesin, për gjuhën dhe për
njeriun e ndershëm.
49. Çfarë mesazhi do t’u jepnit të rinjve shqiptarë që
mësojnë gjuhë të huaja dhe duan të ecin me botën, por pa e harruar gjuhën
shqipe, familjen, vendlindjen dhe Kosovën?
? Do t’u thosha se rruga drejt botës është e domosdoshme, por ajo nuk duhet
të bëhet duke harruar gjuhën shqipe, familjen, vendlindjen dhe Kosovën. Gjuha e
huaj të hap dyer, të jep mundësi dhe të lidh me kultura të tjera, por gjuha
amtare të mban të lidhur me rrënjën tënde. Njeriu mund të jetë qytetar i botës
vetëm atëherë kur e di mirë kush është dhe nga vjen. Prandaj, mësoni gjuhë të
huaja, lexoni, udhëtoni, komunikoni me botën, por ruajeni shqipen, nderojeni
familjen dhe mos e harroni vendlindjen.
50. Në fund, profesor Dodë, çfarë do t’u thoshit
ish-nxënësve tuaj, kolegëve, miqve dhe gjithë atyre që ju njohin si profesor,
përkthyes, botues, njeri të librit, të tokës dhe të fjalës së mirë?
? Faleminderit për respektin, kujtesën dhe mirënjohjen. Jeta e njeriut ka
vlerë kur lidhet me punë të ndershme, me fjalë të mira dhe me shërbim ndaj të
tjerëve. Kam bëjmë aq sa dimë dhe aq sa mundemi, gjithmonë me dëshirën që të lëmë
pas vetes diçka të dobishme. Nëse ndokujt i kam dhënë edhe sadopak dije,
kurajë, ndihmë apo ndonjë fjalë të mirë, atëherë e ndiej se mundi nuk na ka
shkuar kot. Libri, toka, familja, nxënësit, miqtë dhe fjala e ndershme mbeten
pasuria më e madhe e jetës sime.
Krejt në përmbyllje të këtij bashkëbisedimi,
i dashur profesor Ndrecaj, dëshiroj t’ju shpreh falënderimin tim të sinqertë
për kohën që e keni ndarë me mua, si dhe për kujtesën që sollët, për
sinqeritetin që dëshmuat dhe për fjalën tuaj të urtë e të maturuar. Sinqerisht
e them se për mua, ky bashkëbisedim nuk ishte vetëm një intervistë me
ish-profesorin tim të gjuhës angleze, por edhe një kthim i bukur në kujtesën e
shkollës, në respektin për mësuesin e mirë dhe në mirënjohjen për një jetë të
tërë të kushtuar dijes, fjalës dhe kulturës shqiptare. Ndaj edhe ju uroj edhe
një herë ditëlindjen me respekt të veçantë e përzemërsi të sinqertë, duke ju
dëshiruar shëndet të mirë, jetë të gjatë, gëzim familjar dhe paqe shpirtërore
shumëdimensionale. Qoftë jeta juaj gjithmonë e rrethuar nga dashuria e
familjes, nga nderimi i miqve, nga kujtesa mirënjohëse e ish-nxënësve dhe nga
drita e librave që aq shumë i keni dashur dhe të cilëve u keni shërbyer me
përkushtim gjatë gjithë jetës suaj. Mirënjohje!
Klinë , më 30 maj 2026
Të Tjera
