Brahim Avdyli: Breshërimat e çasteve të trishta

BRESHËRIMAT E ÇASTEVE TË TRISHTA

Pjesa e shtatë

Nga Brahim (Ibish) Avdyli

(Ky është vetëm një rrëfim për personazhin kryesor, në vetën e parë dhe nuk e përmbanë tërë romanin, për trashëgimtarët. Ka edhe të tjera rrëfime që kryqëzohen në këtë roman. Pjesët e tjera të romanit janë të shkruara në vetën e tretë. Ndonjëherë kryqëzohet edhe me intermezzo dhe rrëfimet e tjera, pro e contra. Çdo ngjashmëri e jetës sime është material bazë, por me ndryshime. Në të gjitha pjesët, shkrimtari deklarohet anonim.…)

Qielli është i vrugtë dhe hija e rëndë përpiqet të mbulojë në zemër çdo gjë. Aty, së pari është edhe shpirti. Kur them se “përpiqet të mbulojë çdo gjë në zemër”, si duket, shpirti im nuk gjënë forcë të mjaftueshme që të largojë errësirën, e cila shpirtin po ma lëndon. Shpirti sikur nuk e ndanë kalimin prej errësirës, që sillet si vorbulla më e gjërë, e cila përpiqet tërësisht që të më lëndojë apo të më bllokojë dritën. E Liga, përpiqet kurdoherë dhe tani të më bllokojë. Por shpirti përpiqet të mos e pranojë të Ligën. E Liga të përcjellë në çdo sferë të jetës. Të vërtetat e një periudhe mjaft të gjatë, e cila quhet “jetë”, mundohet t`i mbyllë përgjithmonë e të zhduket vetvetiu si “e paqenë”, sikur fare nuk paske ekzistuar. E Liga është e përhershme, të ndjekë e të përcjellë kudo që të ndodhesh nëpër hapësirën e pa fund.

Natyrisht, më zgjohet në kujtesë e thëna e babait tim, i cili thoshte se “jeta është jetë e përkohshme”, njësoj si purgatori i Dantes, në të cilën të provon Zoti i Madh me ate që më paku e dëshiron të mos jesh i provuar. Nëse e jep provimin pozitivisht në këtë provë, e siguron shpirtin tuaj në parajsë për më tutje. Nëse nuk i kupton këto gjëra apo nëse nuk e kupton këtë çështje, nëse është një, ajo zgjatë përherë deri sa ti t`a kuptojsh e të dishë t`a zgjidhësh në jetë atë problem. Jeta, kjo jetë e përkohshme, ripërsëritet.

Të duket se ke jetuar në këtë botë edhe më parë. E problemi im është problemi i kombit. Janë shumë faktor që të pajtohesh me to apo jo!

Ka plagë të mëdha shpirti yt. Ai vuan përherë, lëngon kohë të gjatë, nëpër decenie dhe hapësirë. Shpirti është i plagosur qindra herë. Kur shpirti është i plagosur, edhe qenia njerëzore kështu po vuan. Ai po vuan në thellësi të shpirtit dhe plagët e tija të paraqiten edhe nëpër trup. Askush nga mjekët e trupit nuk e di këtë rol të madh të shpirtit dhe ate nuk e studion, por trupin. Të rëndojnë me disa preparate të tilla dhe përpiqen të shërojnë sëmundjet në trup, pa e njohur rolin e shpirtit. Medikamentet janë prodhime të fabrikave, e kjo është një ligj i pashkuar. Ato duhet në masë më tutje të shpërdahen.

Pronarët e fabrikave të barnave duan të nxjerrin me çdo kusht të holla të shumta dhe në këtë vijë i rendisin shpërdarësit për zgjerimin e tereneve, te njerëzit e veçantë. I ngrehin lartë vetëm anët pozitive të tyre. Nuk kanë asnjë ide negative të prodhimit të atyre medikamenteve që i prodhojnë fabrikat, e nuk i lënë të edukohen shpërndarësit dhe të sëmuarit me këto “sekrete” të prodhimit. Të gjithë ata apo ato që merren me këto medikamente i shohin vetëm anët pozitive, ndërsa pak veta anët negative. Askush nuk mund t`a di “sekretin” e këtyre fabrikave. Nga pak e gjëjnë në reagimet e të sëmuarëve, por ato mbledhen shpeshherë dhe mbeten “të panjohura”. Edhe unë i provova gjatë gjithë jetës reagimet e tilla dhe kur u them mjekëve diçka, shënojnë pak reagimet e trupit e ato që nuk i kanë njohur më parë. Shpesh herë të shfaqen si një “alergji” e trupit, por ece e dije ku mbesin ato. Qytetarët nuk e dinë sa po vuan shpirti yt!

Mjekët, të shumtën janë të lidhur me këto medikamente dhe na i japin më tutje për çdo rast të veçantë apo të ngjajshëm, por ndonjëherë ata nuk e harrojnë ndonjë alergji të të sëmuarve. Po i marr p.sh. barnat e prodhuara te SANDOZ-i. I japin me benificione. Disa mjekë i marrin me benifione prej tyre, e të tjerët prej MEPHA-s. Ajo jep më shumë benificione. Këto dy fabrika janë në konkurencë. U japin përparësi shumë mjekëve dhe barnatoreve të tyre. Edhe mjekët janë të lidhur me të hollat e të siguruarve, e sigurimet janë poashtu të lidhura me të hollat e personave. Ato e bëjnë punën sikur i shërojnë disa anë të jashtme, por mbrenda nuk e shërojnë shpirtin. Deri diku, mjekët apo spitalet e njohin trupin e njeriut, p.sh., gjashtëdhjetë apo shtatëdhjetë përqind, e më së paku njëzetë përqind mbesin enigmë apo “e pa njohur”, në hemisferë, pra të Zotit të Madh, jashtë kësaj bote. Materialistët, në këtë jetë, i shohin deri diku. Jashta botës nuk dalin, e shtrijnë syrin e vet në ate çka e arrinë dora, ose çka sheh syri dhe e arrin dora apo mjetet e teleskopat. Në këtë botë jemi të varur nga materia.

Njerëzit e studiojnë këtë jetë, e thonë ate çka u prek dora e çka u zë syri. Të gjithë e thonë ate çka e dinë, dikush me përjetime, e dikush me anë të studimeve. E tëra, mblidhet këtu. Mjekët e studiojnë vazhdimisht njeriun, p.sh., psiqikën e neurologjinë e njeriut, por jo shpirtin. Pa shpirt, nuk ka jetë! Shpirti është i padukshëm. Disa e studionjë, p.sh. fetë dhe njerëzit e dhënë nëpër studime, e nuk arrijnë më shumë se ua lejon Zoti i Madh!

Medikamentet mund ta shërojnë një sëmundje të trupit, të neurologisë dhe psiqikës së njerëzve, aq sa u duhet atyre, por nuk i dinë të gjitha efektet e mundshme, sepse mbeten këto gjëra sekrete e ndonjë veprim të panjohur të këtyre medikamente. Na e japin recetën e preparateve të tilla si “logjike”.

Logjika është e studiuar dhe pjesë e veçantë në mullirin e mendjes. Sa më shumë studion, aq më e thellë është mendja. Sa më pak të studiosh, aq me e varfër është logjika e njeriut. Të varfër me logjikë janë ata që flasin ate që e kanë përjetuar dhe duken të zhvilluar ata që studiojnë më shumë se të tjerët. Ata flasin nga studimi, jo nga jeta. Mendja zhvillohet me studime, ndërsa zemra me përjetime. Në qoftë se është jeta e rrebtë ndaj teje, je me këtë lloj përjetimesh, jo me të hollat. Vuan dhe tregon, si unë, me jetë!...

Nuk jam në gjendje të shëroj veten nga plagët e shpirtit. Janë forca më të mëdha, të cilat me decenie me radhë e kanë plagosur shpirtin. Ato të cilat i deshta, më thonë se nuk më duan; nuk janë pranë shpirtit tim. Askush nuk e njeh shpirtin tim, por mund të gjykojnë pak nga pak në bazë të përjetimeve të tyre. Përjetimet e anës tjetër janë të ravijëzuar më zemër. Secili rreth teje ravijeson në zemrën tënde nga diçka. Nëse është e ligë, të ravijëzohem për të ligën. Nëse është e mirë, ravijëzohen për të mirën. E kështu me radhë.

Çka e ravijëzon në zemrën tënde si të Ligë, e përjeton thellë shpirti. Sa më të shumta që të janë përjetimet e vuajtjeve, aq më i lënduar do të jetë shpirti. Për shembull, ate që desha në këtë jetë e nuk më deshti as ajo, e përjetoj si humbje vetish dhe gjë negative. Unë vrapoj pas tyre, ato largohen më tutje. Ata apo ato janë të tjerë, largë prej meje, por janë energji e veçantë; e kanë takuar trupin e shpirtin tim dhe kanë kaluar apo kanë dalur më tutje. Duket sikur kanë marrë prej shpirtit tim diçka të vlershme, apo virtuale, të jetës, dhe kanë ikur, duke më lënë disa herë të plaguar, pa ato burime nga shpirti im. Jetojnë jetë të tjera, largë prej teje, sikur nuk ke jetuar...

“Asnjë plagë në zemrën time nuk erdhi nga armiku. Të gjitha erdhën nga njerëzit që më donin!” – thotë Çarli Çaplini, në një thënie të tij.

Ai ka të drejtë për veten, e nuk ka të drejtë për mua! Armiku ose armiqtë ka ose kanë qenë shumë të rrebtë ndaj meje, ndaj bijve dhe bijave të mi, ndaj nipave dhe mbesave të mia. Me gënjeshtrat e tyre dhe të bashkuara në të tërë krahun që e kanë në këtë botë, në luftë kundër të drejtës, e kanë ravijëzuar jetën time shumë për të keq, apo ma kanë shtrydhur zemrën time! Secili e ngreh kah vetja, por ajo është në këtë spektër mjaft relative.

Edhe unë e quaj veten se jam fajtor! Të kisha lënë në këtë anë njohjen e botës, të kisha lindur pa këtë ide të madhe e të bashkimit të kombit, pa i pyetur të tjerët, që janë në kulm të hierakisë së të keqes e në prag të derës së daljes së kombit nga dhuna e tmerrshme, është vështirë të kem një zemër kaq të ravijëzuar për keq, si “të padëshiruara”. Armiqtë tanë kombëtar hipin përherë në piedestal të kohës, e ne vuajmë shumë ndër ta!...

Po pse merrem me këto gjëra të vjetra, kur as shkenca e historisë dhe as shkencat e tjera nuk i njohin e nuk ua vënë syrin këtyre gjërave, sepse në radhë të parë janë të përfishirë nga ndasia, kundër unifikimit, nga krijimi i forcës, nga krijimi i forcës së kundështisë, kundër drejtësisë!...

Këtu janë të përfshirë do „energji të errëta“, dhe në kokë të kësaj force janë demonët e mëdhenj, si errësira. Ata pra na ndajnë! Largë jemi nga njëri-tjetri, pa mundësi të përkrahemi reciprokisht, lanetët qofshin përgjithmonë të mallkuar nga ne! Brezi i tretë, nipat e mbesat, vuajnë shumë, shpirtërisht e fizikisht, ndërsa ne, brezi i parë i dialektikës, po vuajmë poashtu, sepse ne priheshin nga unifikimi. Brezi i dytë, janë të gllabitur nga demonët, janë rritur pa edukimin tim, në moshën parashkollore e të shkollës fillore, duke u laguar nga unë, prej UDB-së, d.m.th., nga Sigurimi i Brendshën Shetëror „Serbo-Jugosllav“, apo edhe të tjerët, pastaj vinë shqipfolësit.

Bijtë e armiqve tanë apo nipat e tyre e sabotojnë pavarësinë e pjesëve të adminstruara. Kjo pavarësi e jona zbutet deri në zgjedhjet rajonale, siç duan armiqtë. Mua, më ndjekën me vrasje sikur pardje, dje e sot, duke filluar me vrasje të Milicisë ish-Jugosllave, por të zhvilluar nga fqinjët tanë, të cilët kanë qenë dje të involvuar në “UDB”.[1] E cilit i intereson kjo gjë? Askujt! U duken si „përralla“ dhe u thonë “përralla”! Për ta, nuk janë të vërteta!...

Të gjithë sundonin nga pushteti e poshtë ishin vendasit. Pastaj llogariten të huajt. E më të ligjtë e të huajve jemi ne, shqiptarët. Askush nuk na përfill, edhe pse i takojmë kombit më të parë në botë, i cili ka mbetur i gjallë ndër vuajtje, shekuj me radhë, e nuk e llogaritin si komb, e na shtypin fuqishëm dhe na shpërdajnë në pjesë më të vogla, të cilat i quajnë si “parcella të administruar me multinacionalitete”; në pjesët e administrimit të pavarur rajonal, si “republika” e me tokat tona, të cilat nuk janë tërësisht “sovrane”, sepse të gjitha po futen bashkarisht në një bashkësi më të madhe e me armiqtë tanë kombëtar! Kur je “i bashkuar” në një bashkësi të madhe me ata që të kanë qindra vite borgj e gjenocid të paparë, nuk do të jesh kurrë i lirë!

Ne ishim dikur kombi i dytë në botë, pas indianëve! E sot i përkrahin rusët, serbët, greket, të cilët janë kundër nesh! Aty llogariten gënjeshtarët e tjerë, si p.sh., maskarenjë, firmaxhinjtë, pushtetarët, të punësuarit e policët, tradhëtarët, etj., duke i përfshirë serbo-serpentet e ish-Jugosllavisë, që kanë qenë e janë tipikisht kundër nesh! Ata që gënjenin, rreshtoheshin në një vijë, e më së pari vijnë serbët, grekët, rusët, spanjollët, portugezët, turqit, arabët, indianët e Indisë, etj. Vaj e medet! Çka të them tjetër!...

Doemos, po e themi se në këtë vijë radhiten brezi i dytë, djemtë e vajzat, nën parapsikologjinë e dhunshme. Kjo është dialektika e “shtetit” të ri!...

Mbesën time e kisha quajur DJELLZA, e ajo u bë TERRINË dhe është e mbetur në KATRAHURËN[2] time. Po, pra! KATRAHURË, ME TERRINË! Çdo ditë qaja për te, vëllaun e saj, që u rrit; vajzës, poashtu të rritur, e të tjerët!…

Papritur më shkonin sytë te fotografitë e saj, kur qante në oborr, me lotë të mëdhenj, sepse iu fut në burg babai i vet, djali im, me vizë C, e do të përzihej jashta shtetit. Ishin të ndarë njëherë prej meje, e pastaj e ktheu edhe Konfederata e Demokracisë së Theqafjes ligjin e vendit kundër djalit tim, që ishte “i huaj”, sepse dëshironin që ai të mos ishte brenda këtij shteti, gjoja si “i rrezikshëm”. Po them se ai “e kishte të qartë”, e në realitet, ashtu po mendonte, e nuk i punonte dhe nuk i logjikonte mendja mirë në këtë pikë. E kishin kthyer sa ishte fëmijë kundër meje, me hipnoza fetare! Mua, babai i tij, dyfish po më dëmtonte; e i treti fish ishte te bijtë e tij dhe unë!

Djali nuk më ndihmonte aspak mua, sa ishte brenda këtij shteti, por i ndihmonte armiqtë e mi, vëllezërit, etj., të cilët qenë të shndërruar kundër meje me besimin e tyre fetarë e islam!

Luanin direkt e indirekt. Ishin në vend dhe ne qemë “jashtë” lojës së tyre. Luanin, siç dëshiron armiqtë! Mbetëm “të tjerë”!

P.sh.: po e them se më stoponin në luftë me të Ligën dhe nuk e dinin çfarë detyre kisha, as nuk përpiqen të “marrin vesh”! Më lënin edhe të vdes urie, por më mbante gjallë shteti, me ndihmën e paktë. Të punoja, siç dëshiroja, nuk kisha më gjasa “të mbahem”! Të gjithë të mëdhenjët ishin kundër meje, në këtë shtet e jashta tij, deri te vendlindja ime! Ata që nuk më donin, më mbanin kështu, ishin si djajtë, e nuk lënin aspak gjurmë kudër meje.

Kush ishin ata, nuk po iu them, por gjenin gjithmonë “arsyetime” të vetat. Nuk kishin fund këto farë “arsyetime”! Sikur e ndihmonte hija-hijen, errësira –errësirën; e ngriste të panjohurën, pa dijen time e të tjerëve në piedestal. Po e them se e vjetra, që e kishim shkatërruar, gjente mënyrën se si të ngjallej prap me bijtë e nipat e vet, të pjellur prej tyre, si kopila!...

Në këtë vijë rreshtohej edhe ish-gruaja ime, ish-gruaja e djalit të parë dhe të gjithë ata që e ndihmonin të Ligën, me dijen e vet apo pa dijen e vet!

Nuk merret parasysh drejtësia, por gjinia femërore. Këtu, disa nga djemtë e huaj, nuk kishin të drejtë! Ish-gruaja ime kishte shkuar me dy djemtë, i madhi dhe i vogli. I treti fëmijë i djalit të parë kishte mbetur “pezull”, nëpër kartahurë, me “dhunë të shkolluar”, por të përhershme, deri sa të harronte krejtësisht babain e saj apo të “qetësohej” nga e kaluara e vet e trishtë, siç e kishin “të mëdhenjtë” e këtij shteti, fara e këtyre “të Ligjtë”...

Ajo që e quante veten “grua e imja”, edhe pse nuk desha të martohem me te, por një grua tjetër, e derisa e prisja me padurim gruan që t`i hapej “udha” për t`a nxjerrur ate së bashku me fëmijët tanë deri këtu, në Konfederatën e Demokracisë së Theqafjes, tjetra nuk ishte grua e imja, por dashnore, e cila më jepte ate që nuk më dha asnjëherë ish-gruaja, e nuk ishte aq e bukur, por bëja dashuri me te, pa i thënë kurrë “të dua, e dashur”...

Ishte njëra nga mija apo miliona kombase, prej kufirit të Gjermaisë e deri në Republikën e Kantonit të Pazbuluar, pikërisht në kufi të Francës, të cilës po i them sa për të thënë diçka, se ajo është “Barbaria Shtetërore”.

Ajo ishte një shetet “barbar” ndaj shqiptarëve? Përveç se i shkombëtarizoj avrenet e baskët, etj., dhe i nënshtroi ata, e ngriti Pis Markun (Bismarkun) në Gjermani, që t`i shtypë shqiptarët, brenda saj dhe të tjerët!

Nuk e harroj këtë punë, sado që gjuhën e tyre e dija që në fillim. Tani, nuk kam kohë t`ua shpjegoj pse e quaj kështu, sikur në ligjëratat e fakultetit. A e dini se kam qenë profesor? Jo, jam njëfarë pastruesi të jashtqitjes së madhe nëpërmjet kësaj Konfederate, të cilës i them “e Theqafjes” e nganjëherë ajo është edhe “e të Mirës”, së cilës, ia nxorra positiv azylin, sikuse u kujdesa me opinga të shkyera mija njerësve të tjerë, pa marrë asnjëherë ndonjë çindarkë, e duke paguar vet rrugën me të hollat e mia apo duke u falur ndonjë gjë të vogël. Më plaste zemra për vuajtjet e mëdha të njerëzve të vendlindjes sime!

E shkrova “azylin”, me y-në shqipe, por sipas “normave letrare” tek ne i thonë “azil”. Gjemania ka të drejtë në shqiptim, prandaj vetëm asaj nuk i kam gjetur ndonjë nopfkë të ligë e satirike, pos kësaj Konfederate.

Po e them se i dija aq mirë ligjet, e nuk isha “jurist”, por dija mirë të ankohesha, në emër të njerëzve. Njëmijë dosje të tyre i ruaja me lotë në sy, por nuk e mora asnjë faleminderim prej tyre, vetëm njëres, sepse edhe ajo kishte interes! I shikoja ato dosje të tëra, prej veriut e deri në jug, prej lindjes e deri në përëndim të këtij vendi, ndonjëherë me lot krokodili, por zvaritej tërësisht faleminderimi, deri në harresë, si pazakonshëm!...

Ta them shkurt, ajo nuk quhej “Konferatan e Demokracisë së Theqafjes”, por ndryshe, e këtu nëpër male, me zemër të plastë, në shenjë të mospajtimit me te dhe të protestës sime njerëzore, nga të gjitha të padrejtat kolektive të saj mbi fatin dhe pafatin tim, po e thërras kështu! Konfederatë po, por është një gjë tjetër! Gjëne ju, po deshët! Jam lodhur me letrat e saja, që vinë prej të gjitha instancave të saj, prej skutellës sime e deri atje lart!...

Po e ndërprej dhe po i kthehem çështjes sime kryesore, nga familja ime: kur erdhën fëmijët dhe më së pari e mora një banesë për ta, që t`i mblidhja të gjithë, gruaja e pamartuar e gjeti rastin të vinte në banesën time dhe të frekuentonte pranë gruas e fëmijve, sado që mija herë i kam thënë se nuk mund të martohesha me te, sepse kisha fëmijë, edhe pse më kishte martuar pa më pyetur askush apo asnjeri, por po t`a nxjerri azylin tënd pozitiv. Po e them se kisha vuajtur gjatë me te e pa ish gruan time.

Kush e ka dërguar, nuk e di! Isha pa grua e qaja për fëmijët e mi! Ajo më gjeti, në stacionin e autobusave, në mes asaj tollovie. E refuzova njëherë, por më tha se e njihja prej kioskut para policisë së kryeqendrës sonë, kur dola me lot për faqe, e ajo është pikërisht ajo, e cila më solli atëherë palomat, të fshija faqet. Atëherë, nuk më tha aspaq se i pëlqeja dhe unë i kisha “rastet e rrebta” të “milicisë”. Po i them kështu me fjalorin e ligë të protestës sime, të “milicisë”, së “krahinës së autonomisë”[3], e tani është “republikë”...

Ish-gruaja ime, me dashurinë apo padashurinë time apo të saj, asakohe qe martuar papritmas me mua, kur shkova në shtëpinë e saj për t`a prishur atë fejesë, me dy dëshmitarë, e në vend se t`a prishja fejesën, ma dhanë me vete si peshë mbi kurrriz. E shkova në vendlindje me përjashtim të këtij shteti, pasi nuk kisha fjetur as një orë, nëpër trotuare e nëpër fshatra të vogla, të atij krahu të kësaj Konfederate, pa banese, pa punë, pa letra të vazhduara, ditë të tëra, kur më zuri Policia e Konfederatës së Demokracisë së Theqafjes e më përzuri, hera e parë, për një vit, nga Konfederata e tyre!

Shkova kokulur dhe i shtruar për dhé, pa dinjitet e pa burrëri, në shtëpi time e në shtëpi të gruas, për t`a plotësuar kushtin e kundërshtareve të mi, se më morën në “besë”, ata qe e kishin djalin e tyre në UDB, e ajo nuk ishte besë, por pabesi e vërtetë! Ma ngarkuan në kurriz e më lanë “në hulaja”!...

Po i bie pak shkurt: kështu më kishte martuar papriturazi ish-gruaja e ime, pa dëshirën tonë e në pajtim të baballarëve tanë: babai im dhe babai i saj ishin treguar dakord, pa na treguar më parë! Ishte një martesë thjeshtë e kryqëzuar mbi ne, një martesë pa dëshirën tonë, e dhunshme, një martesë e “aranzhuar”, po them kështu me fjalorin e delikuencës së intelektualëve.

Ata që shiten para popullit “të paditur” si “të mençur”, i thonë kështu, me fjalë e fjali të vjedhura nga “gjuhët e huaja”, që të vërtetë janë zhargone të marrura me qëllim nga gjuhët e tjera, për t`u shitur si “dijetarë”. Disa shtete “socialiste” e gjënin atëherë se frengjishtja ishte e para, ndaj aglishtes. Janë disa shtete që e konsideronin veten se ndodhen “në krye të botës”, mu sipas ideologjisë komuniste, e unë isha kundër tyre. Në të vërtetë, thoshte ish-gruaja se ajo ka qenë “e martuar me mua” dhe kishte bërë edhe fëmije, e kjo e dyta, nuk ishte martuar me mua dhe nuk kishte bërë asnjë fëmijë...

Njëri sheh apo demon dëshironte të ma vesh njëren pas vetes, e tjeri sheh apo demon dëshironte që t`a mbroj tjetrën! Mbeta pa asnjëren, në katrahurë, përtej Diellit, mu në errësirë të plotë!... Po! Në errësirë të plotë!...

Tani, u bë mjaft! Po e lëmë kështu njëherë këtë çështje, se është mjaft!...

Po ikë në skutellën time dhe është koha të ik!...

Iki në skutellë!...