Gani Pllana: Prof. Dr. Fehmi Shehi – pedagog i jashtëzakonshëm dhe specialist i nivelit evropian

PROF. DR. FEHMI SHEHI-PEDAGOG I JASHTËZAKONSHËM DHE SPECIALIST I NIVELIT EUROPIAN PËR INDUSTRINË MEKANIKE SHQIPTARE NË FUSHËN E MOTORAVE ME DB DHE TRANSPORT

Nga Gani S. Pllana

Prof. dr. Fehmi Shehu, lindi më 1 prill 1929 në Tiranë, Shqipëri. Shkollimin fillor e përfundoi në Petrele në vitin 1943, kurse gjimnazin e përfundoi në Tiranë, në vitin 1947.

Studimet e larta i kreu në Ukrainë, 1948–1953: Fakulteti i Ndërtimit të Makinave, Specialiteti Motorë me Djegie të Brendshme, Instituti Politeknik i Kharkovit, Ukrainë (ish Bashkimi Sovjetik), me diplomë “Shkelqyeshem”.

Pas përfundimit të studimeve, filloi punën Pedagog dhe shef i Katedrës së Teknologjisë së Ndërtimit të Makinave, më 15 shtator 1953, në Institutin e Lartë Politeknik të Tiranës (i themeluar në muajin nëntor 1951, në bazë të vendimit të Këshillit të Ministrave të datës 1 nëntor 1951). Në mesin e punonjësve të Institutit të Lartë Politeknik, më 15 shtator 1953 u inkuadrua edhe inxhinieri i ri Fehmi Shehu. Në bazë të rezultateve të shkëlqyeshme në arsimin universitar, vazhdoi punën si Pedagog dhe shef i Katedrës së Teknologjisë së Ndërtimit të Makinave, në Institutin e Lartë Politeknik të Tiranës (Universiteti Shtetëror i Tiranës) (1957-1983).

Kualifikime dhe ngritje akademike

Prof. dr. Fehmi Shehu, me angazhim të përhershëm për zhvillimin e arsimit në fushën e inxhinierisë mekanike, duke u konsideruar si një ndër specialistët kryesorë të kësaj fushe në Shqipëri, duke fituar gradat shkencore:

·       1961–1964: Punimi dhe mbrojtja e tezës për gradën shkencore “Kandidat i Shkencave Teknike”, me temë: “Disa problem teorike konstruktive lidhur me zgjatjen e jetës dhe përmirësimin e karakteristikave dinamike dhe ekonomike të motorave karburatorë që punojnë me benzinë vendi në konditat rrugore atmosferike të Shqipërisë”(1964).

·       1963: “Docent” nga Këshilli i Lartë i Atestimit;

·       1978: Mbrojtja e tezës për gradën shkencore “Doktor i Shkencave Teknike”, në Universitetin e Tiranës, Fakulteti i Inxhinierisë, Katedra e Makinave;

·       1981: Titulli “Profesor”, Fakulteti i Inxhinierisë Mekanike, Tiranë.

Themelues dhe pedagog në Institutin e Lartë Politeknik Tiranë

Prof. dr. Fehmi Shehu, ishte ndër themeluesit e Universiteti Politeknik i Tiranës (ish Instituti i Lartë Politeknik, ku kontribuoi për mbi 40 vite si pedagog dhe drejtues akademik.

1.     Nga viti 1953 – 1993 ka kontribuar si lektor në disa lëndë mësimore: “Teori Mekanizmash dhe Makinash”; “Toleranca dhe Matje Teknike”; “Teknologji Ndërtim Makinash” dhe “Motorrë me Djegie të Brendshme”.

2.    Lektor i lëndës: “Motorët me djegie të brendshme”, Universiteti Politeknik Tiranë (USHT).

3.    Lektor i lëndës: Motorët me djegie të brendshme”, në Universitetin e Prishtinës, Kosovë (1972-1976).

4.    Anëtar i redaksisë së Buletinit të Universitetit Politeknik dhe Kryetar i redaksisë së Buletinit të Fakultetit të Inxhinierisë Mekanike (1957 – 1981).

5.    Lektor i jashtëm pranë Katedrës së Makinave në Fakultetin e Inxhinierisë Mekanike, Universiteti Politeknik i Tiranës (1985 – 1992).

Detyra të rëndësishme në Universitet dhe në industrinë shqiptare

Prof. dr. Fehmi Shehu, gjatë karrierës, pedagog univesiteti, duke ndikuar drejtpërdrejt në zhvillimin e arsimit inxhinierik në vend, dhe speicilist i industrisë mekanike shqiptare, kreu detyra me rëndësi, si:

1.     Zëvendësrektor i Universitetit Politeknik të Tiranës (1970-1973);

2.    Shef i Katedrës së Makinave dhe Dekan i Fakultetit të Inxhinierisë Mekanike, Universiteti Politeknik i Tiranës (1973 – 1985);

3.    Kryetar i grupit të punës në Kombinatin e Autotraktorëve, Tiranë, për projektimin dhe prodhimin e Motorëve me Djegie të Brendshme (1985 – 1992).

4.    Pjesëmarrës në të gjitha grupet e punës për probleme të ndryshme në sistemin arsimor në Shqipëri (1953 – 1985).

Mirënjohje, çmime dhe dekorata

Prof. dr. Fehmi Shehu, për kontributin e tij të shquar, është nderuar me çmime dhe tituj të rëndësishëm:

1.     Laureat i Çmimit të Republikës Klasa II (1970);

2.    Laureat i Çmimit të Republikës Klasa I (1979);

3.    Urdhri “Naim Frashëri” Klasa I (1977)

Njohuri të gjuhëve të huaja: rusisht, serbokroatisht, italisht, frëngjisht dhe anglisht.

Specializime dhe vizita studimore

Prof. dr. Fehmi Shehu, gjatë viteve akademike në Universitetin Shtetëror të Tiranës (më vonë Universiteti Politeknik i Tiranës) ka kryer shumë specializime dhe vizita studimore: në Itali, Austri, Francë, Zvicër, Kinë, Slloveni, Poloni, Rumani dhe Rusi.

·       1959–1961: Specializim pasuniversitar (Aspirantura) në Shkollën e Lartë Teknike Bauman, Moskë (ish Bashkimi Sovjetik), ku u diplomua me rezultate të shkëlqyera në fushën e inxhinierisë mekanike;

·       1959: Specializim pasuniversitar në fushën e motorëve në shkollat e larta teknike të Moskës dhe Shën Petersburgut;

·       1970: Pjesëmarrje në Kongresin Ndërkombëtar të Motorëve me Djegie të Brendshme, Bukuresht, Rumani;

·       1971: Specializim 3(tre) mujor në Fakultetin e Inxhinierisë, Universiteti i Romës, Itali;

·       1971: Kryetar i delegacionit të Universitetit Shtetëror të Tiranës në Akademinë e Shkencave, Kinë.

·       1978: Vizitë në Zvicër dhe në Francë për njohjen me metodat e reja të riparimit të pjesëve të ndërrimit të motorëve;

·       1980: Vizitë pune në Austri për njohjen me sistemin arsimor austriak;

·       1981: Specializim 6 (gjashtë) mujor në Institutin Politeknik të Milanos si dhe në kompaninë FIAT në Torino, Itali;

·       1972-1981: Pjesëmarrës në delegacione të Universitetit Politeknik të Tiranës në Prishtinë.

Drejtues i grupit teknik për prodhimin e motorit të parë të unifikuar shqiptar

Prof. dr. Fehmi Shehi ka qenë drejtuesi i grupit teknik për prodhimin e motorit të parë të unifikuar shqiptar, duke zbatuar njohuritë e tij drejtpërdrejt në industrinë shqiptare. Ka bashkëpunuar me prodhues të mëdhenj botërorë të makinave dhe motorëve, si: FIAT, IVECO, RENAULT dhe BERLIET SAVIEM, duke prezantuar teknologjitë më të avancuara të prodhimit të makinave në Shqipëri.

Veprimtaria shkencore dhe botimet

Prof. dr. Fehmi Shehu është autor dhe bashkautor i një numri të konsiderueshëm botimesh shkencore dhe didaktike në fushën e inxhinierisë mekanike, të cilat kanë shërbyer si literaturë bazë për formimin e studentëve dhe specialistëve në Shqipëri.

Kontributet e Prof. dr. Fehmi Shehut, përfshijnë:

·       Tekste universitare dhe materiale mësimore;

·       Tekste universitare nga inxhinieria mekanike (fusha e transportit);

·       Organizim dhe menaxhim i transportit.;

·       Infrastrukturë rrugore dhe sisteme të transportit;

·       Artikuj shkencorë dhe studime teknike të publikuara në revista dhe konferenca kombëtare.

Prof. dr. Fehmi Shehu, autor i teksteve universitare

Prof. Dr. Fehmi Shehu është autor i disa manualeve dhe teksteve universitare, si:

1.     Shehu, F.: “Materialet lubrifikante dhe përdorimi i tyre”, 176 f., Komiteti Qëndror i PPSH, Tiranë, 1957.

2.    Shehu, F.: “Motora me djegie të brendshëme”: Pjesa 1, 168 f., Drejtoria e Botimeve të Universitetit Shtetëror të Tiranës, Tiranë, 1966.

3.    Shehu, F.: “Motora me djegie të brendshëme”: Pjesa 2, 166-375 f., Drejtoria e Botimeve të Universitetit Shtetëror të Tiranës, Tiranë, 1966.

4.    Shehu, F.: “Motora me djegie të brendëshme”: Pjesa 3, 374-518 f., Drejtoria e Botimeve të Universitetit Shtetëror të Tiranës, Tiranë, 1966.

5.    Shehu, F.: “Motora me djegie të brendëshme”: Pjesa 4, 516-679 f., Drejtoria e Botimeve të Universitetit Shtetëror të Tiranës, Tiranë, 1966.

6.    Shehu, F.: “Autoelektriçisti”, 44 f., Shtëpia Botuese “Naim Frashëri”, Tiranë, 1971.

7.    Shehu, F.: “Motorët me djegie të brendëshme”: Dispensa 2, 209 f., Universiteti i Tiranës, Tiranë, 1973.

8.    Shehu, F.: “Motorët me djegie të brendëshme”, Vol. 2, 220-474 f., Universiteti i Tiranës, Tiranë, 1973.

9.    Shehu, F.: “Probleme të zhvillimit të revolucionit tekniko-shkencor në fushën e mekanikës: mbi shfrytëzimin, mirëmbajtjen, riparimin dhe prodhimin e makinerive të transportit, bujqësisë, ndërtimit e sektorëve të tjerë të ekonomisë”, 206 f., Shtëpia Botuese ”8 Nëntori”, Tiranë, 1980.

10.Shehu, F.: “Makina 1: motora me djegie të brendshme”, Dispensa 1, 252 f., Universiteti i Tiranës "Enver Hoxha", Tiranë, 1985.

11.  Shehu, F.: “Makina 2: motora me djegie të brendshme”: Dispensa 2, 253-579 f., Universiteti i Tiranës "Enver Hoxha", Tiranë, 1985.

12. Shehu, F.: “Automjetet me benzinë e naftë: ndërtimi dhe funksionimi i veturave, kamionëve dhe autobuzëve”: libër për autoshkollat B-C-D-E dhe shoferët: 304 pyetje e përgjigje, 140 skica e figura, 172 f., Mekanika, Tiranë, 1993.

Monografi shkencore

Prof. Dr. Fehmi Shehu, përveç teksteve universitare, ka botuar dhjetë Monografi shkencore dhe artikuj në Buletinin e Shkencave Inxhinierike, si dhe në shtypin periodik, ndër të cilat po përmendim disa prej tyre:

·       Broshura “Mbi lubrifikimin dhe materialet lubrifikante”, 1967;

·       “Aparatura elektrike e automjeteve”, 1971;

·       “Projektimi dhe prodhimi në vend i motorëve diesel universal të serisë së unifikuar nga 7 – 590 KF, 1980;

·       “Zhvillimi i industrisë së automobilave, traktorëve, motorëve dhe motokultivatorëve”, 1982;

·       “Nevojat e transportit automobilistik e mekanikës bujqësore për pjesë ndërrimi”, 1987;

·       “Seritë e automjeteve dhe traktorëve të unifikuar shqiptar të fuqive dhe tonazheve të ndryshëm”, 1988;

·       “Motopompat dhe motokultivatorët shqiptarë me motorë të unifikuar shqiptar (MUSH)”, 1988;

·       “Kapaciteti i Kombinatit te Autotraktorëve për prodhimin në vend të automjeteve me motorë Diesel”, 1988;

·       “Unifikimi i konstruksionit dhe përsosja e dokumentacionit teknik – hallka të rëndësishme per një zgjidhje të shpejtë të problemit të pjesëve të ndërrimit”, 1989.

·       “Kataloget e pjeseve te nderrimit te motoreve”;

·       “Defektet e motoreve diesel, riparimi i tyre”;

·       Dokumentacioni i shfrytëzimit, mirëmbajtjes dhe riparimit të motorëve të unifikuar shqiptar”: Botim i Kombinatit të Autotraktorëve;

·       “Defektet e motorëve karburatorë të automjeteve, elemenimi i tyre”;

·       “Qarkullimi rrugor i automjeteve”;

·       Korrigjimi i karakteristikave të pompës së naftës së motorëve diesel të automjeteve dhe traktorëve;

·       Arsimi i ulët, i mesëm dhe i lartë në Austri.

Pjesëmarrës në projekte

Prof. dr. Fehmi Shehu ishte udhëheqës dhe pjesëmarrës i shumë projekteve dhe studimeve zhvillimore, që lidhen me planifikimin dhe përmirësimin e sistemeve të transportit në Shqipëri.

Punimet e tij shkencore kanë kontribuar në:

·       Konsolidimin e terminologjisë teknike në gjuhën shqipe;

·       Zhvillimin e arsimit inxhinierik në fushën e transportit;

·       Lidhjen e teorisë me praktikën në sistemet e transportit.

Udhëheqës shkencor për mbrojtje të doktoraturave

Prof. dr. Fehmi Shehu, ishte udhëheqës shkencor për mbrojtje të doktoraturave për disa kandidatë. Gjatë aktivitetit të tij akademik dhe kërkimor Prof. Dr. Fehmi Shehu ka drejtuar punime disertacionesh të cilat kanë luajtur rol të rëndësishëm në kualifikimin e stafit të Universitetit Politeknik të Tiranës si dhe të Prishtinës, si në vijim:

1.     “Ndikimi i masave rrotulluese dhe i shmangieve nga bashkëaksialiteti i mbështetjeve në dinamikën e boshteve motorikë” për gradën shkencore “Kandidat i Shkencave” (Asllan Hajdari), Tiranë, 1990.

2.    “Optimalizimi i parametrave karakteristikë në proceset që zhvillohen në sistemin e ushqimit të motorëve Diesel” për gradën shkencore “Doktor” për kandidatin Bashkim Baxhaku nga Universiteti i Prishtinës, Prishtinë, 1997.

3.    Kryetar i Komisionit për Mbrojtjen e Doktoraturës së kandidatit Heset Cakoli, Lektor në Unversitetin e Prishtinës, Prishtinë, 2000.

Përfundim

Prof. dr. Fehmi Shehu ishte një nga figurat më të ndritura të zhvillimit të inxhinierisë mekanike dhe fushës së transportit shqiptar, si edhe të arsimit teknik në Shqipëri, duke dhënë një kontribut të rëndësishëm në formimin e brezave të inxhinierëve mekanikë dhe në ndërtimin institucional të arsimit të lartë teknik.

Veprimtaria shkencore dhe pedagogjike e Prof. dr. Fehmi Shehut u karakterizua me përkushtim ndaj cilësisë në mësimdhënie, hartimin e programeve moderne të studimit dhe hartimin e literaturës bazë universitare në fushën e inxhinierisë mekanika dhe transportit.

Prof. dr. Fehmi Shehu ishte poliglot, njohës i gjuhëve më të njohura botërore, të cilat i mundësuan që të shfrytëzoi literaturën e botuar në vende të ndryshme të botës, e njëherit prezantoi punime shkencore në simpoziume dhe konferenca ndërkombëtare.

Prof. dr. Fehmi Shehu ka qenë drejtuesi i grupit teknik për prodhimin e motorit të parë të unifikuar shqiptar, duke zbatuar njohuritë e tij drejtpërdrejt në industrinë shqiptare. Ai ka bashkëpunuar me prodhues të mëdhenj botërore të makinave dhe motorrëve, si: FIAT, IVECO, RENAULT dhe BERLIET SAVIEM, duke prezantuar teknologjitë më të avancuara të prodhimit të makinave në Shqipëri.

Prof. dr. Fehmi Shehu, gjatë viteve akademike në Universitetin Shteteror të Tiranës (më vonë Universiteti Politeknik i Tiranës) ka kryer shumë specializime dhe vizita studimore, në vende të ndryshme, si: në Itali, Austri, Francë, Zvicër, Kinë, Slloveni, Poloni, Rumani dhe Rusi.

Prof. dr. Fehmi Shehu, përveç leksioneve të mbajtura rreth 40 (dyzet) vite në UPT (USHT), ka mbajtur leksione edhe në Universitetin e Prishtinës, në Fakultetin Teknik, dega e Makinerisë (1972-1976).

Bibliografia

1.     Shehu, F.: “Materialet lubrifikante dhe perdorimi i tyre”, Tiranë, 1957.

2.    Shehu, F.: “Motorë me djegie të brendshme”, Tiranë, 1973.

3.    Shehu, F.: “Probleme të zhvillimit të revolucionit tekniko – shkencor në fushën e mekanikes”, Tiranë, 1980.

4.    Shehu, F.: “Makina 1: Motorë me djegie të brendshme”, Tiranë, 1985.

5.    Shehu, F.: “Makina 2 – Motorë me djegie të brendshme”, Tiranë, 1985.

6.    Londo, A.: “Fakulteti i Inxhinierisë Mekanike në 50 Vjetorin e tij”, Shtëpia Botuese & Shtypshkronja “PEGI”, Tiranë, 2001.

7.    Guxho, G.: “70 VJET MCMLI-MMXXI INXHINIERI MEKANIKE NË SHQIPËRI”, Tiranë, 2021.