Federata e Arbërisë: Letër e hapur kryeministrit – Kosova nuk mund të bëhet peng i islamizmit politik

1h më parë

FEDERATA E ARBËRIT

LETËR E HAPUR KRYEMINISTRIT TË REPUBLIKËS SË KOSOVËS

KOSOVA NUK MUND TË BËHET PENG I ISLAMIZMIT POLITIK, RADIKALIZMIT FETAR DHE RRJETEVE QË SFIDOJNË SHTETIN

I nderuar z. Albin Kurti,

Kryeministër i Republikës së Kosovës,

Federata e Arbërit ju drejtohet sot jo për një incident të izoluar, as vetëm për një kishë, një fshat apo një përplasje lokale.

Ju drejtohemi për një çështje që prek vetë karakterin kushtetues të Republikës së Kosovës:

Kush e ka fjalën e fundit në këtë vend — Kushtetuta dhe shteti, apo predikuesi radikal, turma e instrumentalizuar dhe rrjetet politike që përpiqen ta përdorin fenë si instrument pushteti?

Ngjarjet e fundit në Zogaj të Vushtrrisë duhet të lexohen si një alarm.

Më 17 gusht 2026, nën autoritetin kishtar katolik, u bekua gurthemeli i Kishës së Shën Florit dhe Shën Laurit në Zogaj. Pak ditë më vonë pati protesta kundër projektit dhe mediat raportuan se guri i vendosur ishte larguar nga persona ende të paidentifikuar.

Ne nuk paragjykojmë autorët.

Nuk i shpallim fajtorët nga tavolina.

Por pikërisht për këtë ekziston shteti.

Policia duhet të hetojë.

Prokuroria duhet të veprojë.
Institucionet duhet të tregojnë se prona, besimi dhe siguria e qytetarit nuk varen nga vullneti i turmës.

Sepse sot mund të hiqet një gur.

Nesër mund të sulmohet një objekt.

Pasnesër mund të kërcënohet një familje.

Dhe nëse shteti e normalizon frikësimin në fazën e parë, do ta ketë shumë më të vështirë ta ndalë dhunën në fazën e fundit.

Z. KRYEMINISTËR, KOSOVA E KA NJOHUR TASHMË ÇMIMIN E RADIKALIZMIT

Kjo nuk është retorikë.

Është histori e dokumentuar institucionale.

Kosova është përballur me qytetarë që iu bashkuan konflikteve të huaja në Siri e Irak dhe pikërisht për këtë arsye Kuvendi miratoi më 2015 Ligjin Nr. 05/L-002, i cili kriminalizon organizimin, rekrutimin, financimin, nxitjen dhe pjesëmarrjen në formacione të huaja të armatosura. Për organizim, rekrutim, udhëheqje apo trajnim, ligji parashikon dënime deri në 15 vjet burgim.

Pra, Republika jonë e ka pranuar prej kohësh se radikalizimi nuk është trillim.

Nuk është “islamofobi”.

Nuk është propagandë e Perëndimit.

Është çështje e sigurisë kombëtare.

Edhe raporti i Komisionit Evropian për Kosovën për vitin 2025 thotë se kërcënimi nga ekstremizmi fetar vazhdon të vlerësohet si i moderuar.

I njëjti raport shënon:

52 aktakuza për vepra të lidhura me terrorizmin;

9 dënime;

10 të burgosur që po vuanin dënime për krime të lidhura me terrorizmin;

nevojën që Kosova ta përmirësojë parandalimin e ekstremizmit të dhunshëm;

vazhdimin e punës me të kthyerit nga konfliktet e huaja dhe personat e radikalizuar.

Këto janë fakte.

Dhe një Republikë serioze nuk pret që faktet të bëhen tragjedi para se të reagojë.

NE NUK E AKUZOJMË ISLAMIN — NE AKUZOJMË ABUZIMIN ME ISLAMIN

Këtë dallim e bëjmë prerazi.

Shqiptarët e besimit islam janë pjesë organike e kombit shqiptar dhe e Republikës së Kosovës.

Ata nuk janë problemi.

Besimi i tyre nuk është problemi.

Xhamia nuk është problemi.

Hoxha që predikon paqe, moral, përgjegjësi dhe dashuri njerëzore nuk është problemi.

Problemi fillon aty ku feja shndërrohet në ideologji pushteti.

Problemi fillon aty ku minberi përdoret për të treguar se kush është “shqiptar i mirë”, kush është “besimtar i mirë”, kush duhet përjashtuar dhe kush duhet frikësuar.

Problemi fillon kur identiteti fetar vendoset mbi qytetarinë.

Kur bindja fetare përdoret për të diktuar politikën.

Kur institucionet fetare kërkojnë privilegje që Kushtetuta nuk ua jep.

Kur krijohet klimë ku një kishë shihet si provokim, ndërsa një xhami si e drejtë e vetëkuptueshme — ose anasjelltas.

Republika nuk mund ta pranojë këtë standard të dyfishtë.

ISLAMIZMI POLITIK NUK ËSHTË FE — ËSHTË PROJEKT PËR PUSHTET

Nga Ballkani në Lindjen e Mesme, nga Evropa në Afrikë e Azi, historia bashkëkohore na ka treguar se ekstremizmi islamist nuk lind në një ditë.

Ai ndërtohet gradualisht.

Fillimisht vjen gjuha.

Pastaj ndarja mes “nesh” dhe “atyre”.

Pastaj delegjitimimi i tjetrit.

Pastaj presioni shoqëror.

Pastaj justifikimi fetar.

Dhe, në raste ekstreme, vjen dhuna.

Bota e ka parë këtë mekanizëm te organizata terroriste si ISIS dhe Al-Qaeda.

Kosova nuk ka pse ta përsërisë mësimin me gjakun e vet.

Politika e mençur e sigurisë nuk pyet vetëm:

“A është kryer vepra penale?”

Ajo pyet edhe:

“Kush po ndërton terrenin ideologjik ku nesër mund të lindë vepra penale?”

KUSHTETUTA NUK KA MINARE DHE NUK KA KAMBANORE

Z. Kryeministër,

neni 8 i Kushtetutës së Republikës së Kosovës e përcakton Kosovën si shtet laik dhe neutral në çështjet e besimeve fetare.

Neni 38 garanton lirinë e besimit, ndërgjegjes dhe fesë, por vetë Kushtetuta parashikon se manifestimi i fesë mund të kufizohet me ligj kur kjo është e nevojshme për sigurinë, rendin publik apo të drejtat e personave të tjerë.

Ky është parimi që duhet mbrojtur.

Kushtetuta nuk ka minare.

Kushtetuta nuk ka kambanore.
Kushtetuta ka qytetarë të barabartë.

Republika duhet t'i mbrojë njësoj xhaminë, kishën, teqenë, sinagogën, besimtarin dhe jobesimtarin.

Por Republika nuk është në varësi të asnjërës prej tyre.

BASHKËSITË FETARE NUK MUND TË BËHEN SHTET BRENDA SHTETIT

Kjo vlen edhe për Bashkësinë Islame të Kosovës.

Institucioni fetar ka të drejtë në autonomi.

Por autonomia nuk është sovranitet.

Autonomia nuk është imunitet.

Autonomia nuk e përjashton kontrollin financiar kur ai kërkohet nga ligji.

Autonomia nuk i jep askujt të drejtën për të ushtruar autoritet paralel ndaj Republikës.

Prandaj edhe udhëheqja e Bashkësisë Islame të Kosovës, përfshirë z. Naim Tërnava, duhet t'i nënshtrohet të njëjtit standard publik si çdo institucion tjetër me ndikim të madh shoqëror:

transparencë, përgjegjësi dhe distancim të qartë nga çdo formë radikalizmi, urrejtjeje dhe instrumentalizimi politik të fesë.

Ne nuk po shpallim askënd fajtor pa vendim gjykate.

Por askush nuk duhet të jetë as i paprekshëm ndaj pyetjeve.

Në Republikë nuk duhet të ekzistojë asnjë autoritet për të cilin qytetari “nuk guxon të pyesë”.

HAPNI LIBRAT E FINANCIMIT

Federata e Arbërit kërkon diçka shumë të thjeshtë:

transparencë totale për financimet e huaja të organizatave dhe institucioneve fetare.

Nga vijnë paratë?

Kush i dërgon?

Për çfarë përdoren?

Kush paguan objektet?

Kush financon shoqatat?

Kush financon botimet?

Kush financon predikuesit?

Kush financon portalet dhe organizatat që ndërtojnë propagandë fetaro-politike?

Nëse gjithçka është e ligjshme, transparenca vetëm sa do t'i forcojë institucionet fetare.

Nëse diçka nuk është e ligjshme, shteti duhet ta dijë.

Kosova ka ligj të posaçëm për parandalimin e pastrimit të parave dhe luftimin e financimit të terrorizmit. Ai përcakton masa dhe autoritete kompetente pikërisht për zbulimin dhe parandalimin e financimit të terrorizmit.

Atëherë le të zbatohet.

Jo vetëm ndaj të dobëtit.

Edhe ndaj të fuqishmit.

Jo vetëm ndaj biznesmenit.

Edhe ndaj fondacionit.

Jo vetëm ndaj individit.

Edhe ndaj rrjetit.

MOS E LINI DIASPORËN SHQIPTARE NË DUART E PROPAGANDËS RADIKALE

Problemi nuk ndalet në kufijtë e Kosovës.

Kosova ka një diasporë të madhe në Gjermani, Zvicër, Austri, Suedi, Francë, Belgjikë, SHBA dhe vende të tjera.

Ajo diasporë është pasuri kombëtare.

Por pikërisht diaspora është gjithashtu objektiv i rrjeteve ideologjike, propagandistëve, predikuesve radikalë dhe organizatave që kërkojnë ta zëvendësojnë identitetin qytetar e kombëtar me identitete politike fetare.

Kosova duhet të bashkëpunojë më fuqishëm me institucionet gjermane, zvicerane, austriake, amerikane dhe evropiane në identifikimin e rrjeteve të financimit, rekrutimit dhe radikalizimit.

Jo kundër besimtarëve.

Për mbrojtjen e besimtarëve nga radikalët.

EDHE POLITIKA DUHET TA PASTROJË SHTËPINË E VET

Radikalizmi nuk hyn në institucione vetëm me uniformë.

Ndonjëherë hyn me kostum.

Me votë.

Me parti.

Me retorikë të paketuar si “moral”.

Demokracia garanton të drejtën e secilit për bindje konservatore, liberale, fetare ose jofetare.

Por ka një vijë që nuk mund të kalohet:

askush nuk mund ta përdorë mandatin demokratik për ta minuar rendin demokratik.

Prandaj partitë politike të Kosovës duhet të vendosin standarde të qarta për kandidatët e tyre.

Kushdo që relativizon dhunën fetare, glorifikon organizata ekstremiste, përhap urrejtje ndaj komuniteteve fetare apo e vendos ligjin fetar mbi Kushtetutën duhet të përballet me përgjegjësi politike dhe, kur plotësohen elementet ligjore, edhe penale.

Parlamenti i Kosovës nuk duhet të bëhet strehë e asnjë fundamentalizmi.

As fetar.

As etnik.

As politik.

MOS LEJONI QË ZOGAJI TË BËHET PRECEDENT

Më 23 gusht 2026, dhjetëra persona protestuan kundër projektit të kishës në Zogaj. Protestuesit deklaruan se nuk ishin kundër katolikëve, por kundër asaj që ata e konsideronin veprimtari përçarëse. Policia ishte e pranishme për ta monitoruar situatën.

Në demokraci ata kanë të drejtë të protestojnë.

Dhe ne do ta mbrojmë atë të drejtë.

Por protesta nuk ka veto mbi pronën private.

Turma nuk ka veto mbi lirinë e besimit.

Numri i protestuesve nuk prodhon të drejtë kushtetuese.

Nëse një objekt kërkon leje — le të kërkohet leja.

Nëse dokumentacioni duhet plotësuar — le të plotësohet.

Nëse prona ka kontest — le ta zgjidhë gjykata.

Por nëse ligji plotësohet, as 50, as 500, as 5.000 protestues nuk mund ta zëvendësojnë ligjin.

Kjo është demokracia.

DHE KA EDHE NJË PYETJE TË RËNDË: KUSH E HOQI GURIN?

Mediat raportuan më 23 gusht se gurthemeli i vendosur disa ditë më parë ishte larguar dhe ende nuk dihej nga kush.

Ky rast duhet zbardhur.

Jo për vlerën materiale të një guri.

Por për mesazhin që bart akti.

Nëse dikush beson se mund të hyjë në pronën e tjetrit, të largojë një simbol të tij dhe më pas të zhduket pa pasoja, atëherë nuk kemi më debat fetar.

Kemi çështje të rendit juridik.

Prandaj kërkojmë publikisht:

identifikoni autorët.

hetoni motivin.
hetoni organizimin.
hetoni nëse ka nxitës.
hetoni nëse ka financues.

Dhe publikojeni rezultatin.

NJË SHTET QË PRET GJAKUN PËR TË REAGUAR, KA REAGUAR VONË

Z. Kryeministër,

radikalizmi duhet luftuar para se të prodhojë viktima.

Jo pas funeralit.

Jo pasi një familje të jetë kërcënuar.

Jo pasi një objekt fetar të digjet.

Jo pasi një i ri të jetë rekrutuar.

Jo pasi një qytetar të niset drejt një lufte të huaj.

Parandalimi është detyrë e shtetit.

Dhe për këtë Kosova e ka tashmë Strategjinë 2023–2028 për parandalimin dhe luftimin e terrorizmit dhe ekstremizmit të dhunshëm. Komisioni Evropian e ka njohur ekzistencën e strategjisë, por njëkohësisht ka kërkuar përmirësim të kapaciteteve dhe koordinimit institucional.

Strategjia që rri në sirtar nuk mbron askënd.

Duhet zbatim.

FEDERATA E ARBËRIT KËRKON 10 MASA KONKRETE

1. Zbardhjen e menjëhershme të rastit të largimit të gurthemelit në Zogaj.

2. Hetimin e çdo kërcënimi konkret ndaj organizatorëve, pronarëve të tokës, besimtarëve apo qytetarëve të përfshirë në këtë debat.

3. Regjistër publik dhe transparent të financimeve të huaja të institucioneve dhe organizatave fetare, sipas kufijve që lejon ligji.

4. Kontroll financiar profesional kur ekzistojnë indicie për financime të dyshimta ose financim ekstremizmi.

5. Monitorim ligjor të predikimeve që përmbajnë thirrje për dhunë, urrejtje apo diskriminim — pa ndërhyrë në predikimin e ligjshëm fetar.

6. Kontroll të njëjtë të ligjshmërisë për xhamitë, kishat, teqetë dhe çdo objekt tjetër fetar.

7. Mekanizëm të posaçëm shtetëror për evidentimin dhe kundërshtimin e propagandës së radikalizimit në internet.

8. Bashkëpunim më të fortë me vendet e BE-së, SHBA-në dhe partnerët e sigurisë për financimet dhe rrjetet transnacionale ekstremiste.

9. Programe serioze edukimi në shkolla për shtetin laik, historinë shqiptare, tolerancën fetare dhe mendimin kritik.

10. Raport vjetor publik për ekstremizmin fetar dhe politik në Kosovë, me statistika, analiza dhe masa të ndërmarra.

MOS E NGATËRRONI TOLERANCËN ME DOBËSINË

Kosova duhet të jetë tolerante ndaj besimit.

Por jotolerante ndaj dhunës.

E hapur ndaj diversitetit.

Por e mbyllur ndaj ekstremizmit.

Mbrojtëse e lirisë fetare.

Por e pamëshirshme ndaj atyre që përdorin fenë për të frikësuar qytetarin.

Sepse ekziston një gabim që shtetet e Evropës e kanë bërë shpesh:

në emër të tolerancës, kanë toleruar intolerancën.

Kosova nuk duhet ta bëjë këtë gabim.

NAIM TËRNAVA DHE ÇDO UDHËHEQËS FETAR DUHET TA THOTË QARTË

Ne presim nga drejtuesit e të gjitha bashkësive fetare, dhe posaçërisht nga drejtuesit me ndikimin më të madh publik, që të deklarohen pa ekuivok:

Asnjë kishë nuk është kërcënim për islamin.

Asnjë xhami nuk është kërcënim për krishterimin.
Shqiptari katolik nuk është më pak shqiptar.
Shqiptari i besimit islam nuk është më pak shqiptar.
Dhe asnjë njeri nuk mund të kërcënohet për besimin apo mosbesimin e tij.

Nëse një institucion fetar nuk është në gjendje t'i thotë këto fjali pa “por”, atëherë shoqëria ka të drejtë të pyesë pse.

KOSOVA NUK ËSHTË KALIFAT, AS TEOkraci, AS PRONË E KLERIT

Kosova është Republikë.

Është shtet laik.

Është projekt evropian.

Është ndërtuar mbi gjakun e shqiptarëve të besimeve të ndryshme.

Në historinë tonë kanë dhënë jetë e vepër katolikë, shqiptarë të besimit islam, bektashinj, njerëz pa praktikë fetare dhe qytetarë të bindjeve të ndryshme.

Prandaj askush nuk ka të drejtë të privatizojë shqiptarinë.

As hoxha.

As prifti.

As politikani.

Z. KRYEMINISTËR, MOS PRISNI QË KAMBANA TË BIE PËR NJË TRAGJEDI

Zogaji sot është një paralajmërim.

Një gur.

Një kishë.

Një protestë.

Një debat.

Por shtetet dështojnë pikërisht kur nënvlerësojnë sinjalet e vogla.

Kosovës nuk i duhet luftë mes fesë dhe shtetit.