Isuf B. Bajrami: Masa e sigurimit nuk provon fajësinë, por kush mban përgjegjësi për pushtetin e Ramës?

MASA E SIGURIMIT NUK PROVON FAJËSINË, POR KUSH MBAN PËRGJEGJËSI PËR PUSHTETIN E RAMËS?

Nga Isuf B. Bajrami

Nga hetimi i SPAK-ut ndaj drejtueses së SHISH-it te protestat kundër qeverisë: ministrat ndërrohen, por përgjegjësia politike e kryeministrit nuk mund të zhduket me një dekret.

Një masë sigurimi nuk është një vendim fajësie. Ky është parimi nga i cili duhet të nisë çdo debat serioz për zhvillimet e fundit në Shqipëri. Vendimi i Gjykatës së Posaçme ndaj drejtoreshës së Shërbimit Informativ të Shtetit, Vlora Hyseni, dhe personave të tjerë të përfshirë në procedimin penal nr. 20/1 të vitit 2025, nuk provon vetvetiu fajësinë e askujt. Provat, përgjegjësitë individuale dhe faji penal përcaktohen përmes procedurës dhe nga gjykata.¹

Por pikërisht këtu nis një pyetje tjetër, e cila nuk është penale, por politike dhe institucionale: kush mban përgjegjësi për mënyrën se si funksionon pushteti? Dhe, mbi të gjitha, çfarë përgjegjësie i takon kryeministrit kur institucione, ministra, drejtues dhe zyrtarë të lartë përfshihen njëri pas tjetrit në kriza, hetime, polemika apo vendimmarrje që prekin drejtpërdrejt interesin publik?

SPAK-u bëri të ditur se, me vendimin nr. 67, datë 21 shtator 2026, GJKKO-ja caktoi ndaj V. H., drejtuese e SHISH-it, masën "arrest në shtëpi" dhe pezullimin nga ushtrimi i detyrës publike, ndërsa ndaj dy personave të tjerë u caktua masa "arrest në burg". Në të njëjtin kuadër u autorizuan kontrolle në banesën e një ish-funksionari të lartë të Policisë së Shtetit dhe në një kompleks vilash në Shkozet të Durrësit. SPAK-u bëri publike bazën ligjore të masave dhe veprat penale për të cilat personat janë nën hetim, por jo të gjithë përmbajtjen e dyshimeve dhe provave të mbledhura.¹

Kjo është arsyeja pse një shoqëri demokratike duhet të presë drejtësinë. Por kjo nuk do të thotë se shoqëria duhet të presë për të bërë pyetje politike. Një hetim penal mund të ketë përgjegjësi individuale; një krizë institucionale mund të ketë edhe përgjegjësi politike. Të dyja nuk janë e njëjta gjë.

Vlora Hyseni u propozua nga kryeministri Edi Rama për drejtimin e SHISH-it në vitin 2023 dhe u dekretua nga Presidenti i Republikës.² Kjo nuk e bën kryeministrin përgjegjës për çdo veprim të saj dhe, aq më pak, nuk përbën provë për ndonjë përgjegjësi penale të tij. Por fakti politik që drejtuesit e institucioneve të rëndësishme të shtetit emërohen përmes një procesi ku kryeministri ka rol të rëndësishëm e bën legjitime pyetjen se sa e fortë është përgjegjësia politike e qendrës së pushtetit kur një institucion strategjik për sigurinë kombëtare përfundon në një procedim të tillë.

Në një shtet demokratik, ministrat mund të emërohen, shkarkohen dhe zëvendësohen.

Drejtuesit e institucioneve mund të ndryshojnë. Qeveritë mund të riformatohen. Por shteti nuk mund të funksionojë si një tabelë shahu, ku figurat zhvendosen sa herë që një krizë politike bëhet e pakëndshme. Kryeministri nuk mund të jetë përgjegjës për çdo veprim individual të çdo zyrtari, por ai është politikisht përgjegjës për mënyrën se si ndërtohet, drejtohet dhe kontrollohet sistemi që ai udhëheq.

Kjo është pika ku ndryshon kuptimi i fjalës "përgjegjësi". Nëse një ministër largohet pas një skandali, pyetja nuk mbyllet me dekretin e shkarkimit. Ajo vazhdon me pyetjet se kush e propozoi, kush e mbajti, kush e kontrolloi dhe kush duhet t'i japë shpjegime publikut për sistemin që lejoi krijimin e problemit.

Pikërisht për këtë arsye, rotacioni i ministrave nuk mund të shërbejë si zëvendësim i llogaridhënies së kryeministrit. Një qeveri nuk matet vetëm me numrin e ministrave që ndryshon, por edhe me cilësinë e institucioneve që lë pas.

Nga dosjet e drejtësisë te përgjegjësia politike

Në dekadën e fundit, SPAK-u është kthyer në një nga institucionet më të rëndësishme të sistemit shqiptar të drejtësisë. Hetimet ndaj zyrtarëve të lartë, ish-ministrave, drejtuesve publikë dhe personave të lidhur me pushtetin kanë ndryshuar ndjeshëm mënyrën se si perceptohet përgjegjësia në Shqipëri.

Kjo është një zhvillim që duhet mbrojtur si parim institucional: prokuroria duhet të hetojë, gjykata duhet të vendosë dhe politika nuk duhet të zëvendësojë drejtësinë.

Por pikërisht sepse drejtësia po heton më shumë, përgjegjësia politike nuk duhet të bëhet më e vogël. Përkundrazi, duhet të bëhet më e qartë. Një kryeministër nuk shpallet fajtor politikisht sepse një vartës i tij hetohet; por një kryeministër duhet të japë llogari politikisht për mënyrën se si ndërton sistemin e qeverisjes.

Kjo është edhe arsyeja pse rasti McGonigal nuk mund të anashkalohet në një bilanc të pushtetit të Ramës, por duhet trajtuar me saktësi. Drejtësia amerikane dokumentoi se ish-zyrtari i lartë i FBI-së, Charles McGonigal, pranoi marrjen e 225 mijë dollarëve nga një person me lidhje me qeverinë shqiptare dhe u dënua me 28 muaj burg për fshehjen e këtij informacioni nga FBI-ja.³ Kjo është një çështje e trajtuar nga drejtësia amerikane. Nuk është një vendim penal ndaj Edi Ramës dhe nuk duhet paraqitur si i tillë.

Por pyetja politike mbetet: si u krijua një marrëdhënie e tillë me një zyrtar të lartë të FBI-së dhe çfarë standardesh transparence, kontrolli dhe përgjegjësie u përdorën nga pushteti shqiptar në atë periudhë? Këto janë pyetje që një shtet serioz nuk duhet t'i shmangë.

Kur ministri bëhet mburojë e sistemit

Nëse ministri është përgjegjës për sektorin e vet, kryeministri është përgjegjës për qeverinë si tërësi. Ky është kuptimi i përgjegjësisë politike.

Prandaj nuk mjafton që një ministër të largohet, të emërohet një tjetër dhe sistemi të vazhdojë pa një analizë publike të asaj që ndodhi. Shkarkimi mund të jetë masë administrative ose politike, por nuk është automatikisht llogaridhënie.

Nëse qeverisja e vendit reduktohet në zëvendësimin e figurave sa herë që një problem bëhet i madh, atëherë përgjegjësia rrezikon të zhvendoset vazhdimisht poshtë, ndërsa vendimmarrja politike mbetet lart.

Kjo nuk është çështje personale. Është çështje e arkitekturës së pushtetit.

Pronat publike, bregdeti dhe pyetja që nuk mund të mbyllet me fjalën "investim"

Një nga konfliktet më të forta të viteve të fundit lidhet me tokën, bregdetin dhe investimet e mëdha turistike.

Rasti i Sazanit dhe Zvërnecit është bërë simbol i këtij debati. Qeveria ka deklaruar se Sazani është pronë shtetërore dhe nuk është parashikuar të shitet; modeli i deklaruar është pjesëmarrja e shtetit në investim. Qeveria ka argumentuar gjithashtu se proceset e lejeve janë ende pjesë e procedurave të përcaktuara nga ligji.?

Nga ana tjetër, projekti ka shkaktuar protesta të mëdha. Protestuesit dhe organizata mjedisore kanë ngritur shqetësime për pronën, mjedisin, transparencën dhe mënyrën se si po zhvillohet bregdeti. Protestat, fillimisht të lidhura me projektet e Sazanit dhe Zvërnecit, u zgjeruan në kërkesa më të përgjithshme kundër qeverisë dhe mënyrës së funksionimit të sistemit politik.?

Këtu nuk duhet të përdorim sloganin "Shqipëria po shitet" si fakt. Por as nuk duhet ta mbyllim debatin me fjalën "investim".

Pyetja e shtetit është shumë më konkrete: kur një pasuri publike ose territor me vlerë të jashtëzakonshme natyrore vihet në dispozicion të një projekti të madh privat, a janë të qarta procedurat, përfitimi publik, mbrojtja e mjedisit, aksesi i qytetarëve, transparenca e pronësisë dhe kontrolli shtetëror?

Një shtet i fortë nuk është shteti që refuzon kapitalin e huaj. Është shteti që di të tërheqë kapitalin pa cenuar interesin publik.

Nga ish-bazat ushtarake te resortet dhe turizmi

E njëjta pyetje duhet bërë për ish-pronat ushtarake në bregdet.

Ministria e Mbrojtjes publikon lista të pronave që nuk janë më pjesë e strukturave të Forcave të Armatosura dhe lista të pronave jashtë planit të dislokimit, përfshirë kategori pronash të parashikuara për privatizim.? Në të njëjtën kohë, Porto Palermo po trajtohet si një rast i rijetëzimit të një ish-infrastrukture ushtarake të Luftës së Ftohtë, me synim kthimin e saj në hapësirë kujtese, kulture dhe vizitimi.?

Kjo nuk do të thotë se çdo transformim i një ish-baze ushtarake është privatizim dhe as se çdo projekt turistik është cenim i sigurisë kombëtare.

Por Shqipëria është një vend me territor të kufizuar, vijë bregdetare strategjike dhe rëndësi në arkitekturën e NATO-s. Në vitin 2026, vetë Ministria e Mbrojtjes e ka paraqitur Shqipërinë si një nyje strategjike të sigurisë euroatlantike, ndërsa infrastruktura e Durrësit dhe Porto Romanos është përfshirë në diskutimet mbi infrastrukturën kritike të NATO-s.?

Atëherë pyetja është e pashmangshme: cilat prona ushtarake janë realisht të tepërta, cilat duhet të ruhen për interesa strategjike dhe me çfarë procedure vendoset ndryshimi i destinacionit të tyre?

Kjo nuk është luftë kundër investimit. Është kërkesë për transparencë mbi pasurinë strategjike të Shtetit.

"Paketa e Maleve" dhe konflikti i përhershëm mes pronës dhe zhvillimit

"Paketa e Maleve" e ka sjellë të njëjtën çështje në një terren tjetër. Ligji nr. 20/2025 synon formalizimin e të drejtave mbi tokën dhe zhvillimin ekonomik të zonave malore, ndërsa parashikon edhe mekanizma për posedues të caktuar faktikë dhe stimuj fiskalë.?

Qeveria e paraqet këtë si një mënyrë për t'u dhënë vlerë pronave të trashëguara, për të nxitur investimet dhe për të rikthyer aktivitetin ekonomik në zonat malore.¹?

Por çdo reformë e pronës duhet të shoqërohet me pyetjen se kush përfiton realisht prej saj. A po fuqizohet familja që ka jetuar dhe punuar mbi atë tokë? A po krijohen mundësi për diasporën? Apo ekziston rreziku që kapitali i madh të përfitojë nga ndryshimi i statusit të pronave dhe transformimi i tyre në asete turistike?

Kjo nuk zgjidhet me retorikë. Zgjidhet me transparencë, regjistra të pronës, procedura të hapura dhe kontroll publik.

Thethi dhe paradoksi i ligjshmërisë

Thethi është një tjetër shembull i një problemi që shteti nuk mund ta trajtojë vetëm në momentin e konfliktit.

Ndërhyrjet kundër ndërtimeve pa leje në zona të mbrojtura janë paraqitur nga autoritetet si zbatim i ligjit. Në të njëjtën kohë, vetë qeveria e ka paraqitur Thethin si një nga zonat kryesore ku "Paketa e Maleve" synon të krijojë zhvillim ekonomik në harmoni me natyrën dhe identitetin lokal.¹¹

Pyetja kritike është e thjeshtë: nëse ndërtimi pa leje është shkelje, si u krijuan kushtet që ndërtime të tilla të ngriheshin, të funksiononin dhe të lidheshin me ekonominë lokale përpara ndërhyrjes së shtetit?

Shteti nuk duhet të jetë i fortë vetëm kur vjen për të prishur. Duhet të jetë i fortë edhe për të parandaluar shkeljen, për të kontrolluar territorin dhe për të garantuar rregulla të njëjta për të gjithë.

Deti me Greqinë: sovraniteti nuk është slogan elektoral

Çështja e delimitimit të zonave detare me Greqinë është një nga temat ku përgjegjësia shtetërore duhet të jetë mbi çdo interes të ditës.

Marrëveshja e vitit 2009 nuk hyri në fuqi dhe Gjykata Kushtetuese shqiptare, në vitin 2010, e rrëzoi atë mbi bazën e shkeljeve kushtetuese dhe procedurale.¹² Më pas, Shqipëria dhe Greqia ranë dakord që çështja të dërgohej në Gjykatën Ndërkombëtare të Drejtësisë. Në vitin 2026, ministri për Evropën dhe Punët e Jashtme, Ferit Hoxha, deklaroi se synohej që procedura drejt Hagës të avanconte brenda vitit.¹³

Këtu duhet shmangur propaganda nga të dyja anët. Nuk është fakt se "Rama ia dha detin Greqisë". Çështja nuk është zgjidhur në atë mënyrë.

Por është fakt se qëndrimet politike kanë ndryshuar ndër vite dhe se sot përgjegjësia e qeverisë është shumë e madhe, sepse ajo duhet të sigurojë që çdo marrëveshje ose proces gjyqësor të mbrojë interesin shqiptar sipas së drejtës ndërkombëtare dhe Kushtetutës.

Deti nuk është pronë e një partie dhe as kapital elektoral i një kryeministri. Është interes i Shtetit.

Shteti bektashi dhe kufiri mes tolerancës dhe institucionalizimit fetar

Projekti për krijimin e një entiteti sovran bektashi në Tiranë është një tjetër çështje që kërkon maturi.

Edi Rama e ka propozuar krijimin e një shteti shpirtëror bektashi të modeluar, në një farë mënyre, sipas Vatikanit, ndërsa ideja është paraqitur si një qendër shpirtërore pa ushtri, polici apo sistem taksimi.¹?

Kjo nismë nuk duhet përdorur si provë automatike për përçarje fetare. Shqipëria ka një traditë të rëndësishme të bashkëjetesës fetare dhe çdo projekt i tillë duhet të respektojë barazinë kushtetuese të komuniteteve dhe karakterin laik të shtetit.

Por, pikërisht sepse bëhet fjalë për një status të pazakontë institucional, pyetjet janë legjitime: çfarë marrëdhënieje do të ketë ky entitet me Republikën e Shqipërisë? Çfarë do të thotë sovraniteti në praktikë? Çfarë garancish do të ketë për komunitetet e tjera? Dhe si ruhet kohezioni shoqëror?

Forcimi i Shtetit kërkon që feja të respektohet, por edhe që institucionet e shtetit të kenë kufij të qartë dhe të barabartë për të gjithë.

Një vend që humbet të rinjtë dhe importon fuqi punëtore

Në sfondin e gjithë kësaj qëndron një krizë shumë më e thellë: demografia.

Të dhënat e INSTAT-it, Bankës Botërore, IOM-it dhe GIZ-it tregojnë se rreth 37 për qind e familjeve shqiptare kanë të paktën një anëtar që ka migruar, ndërsa rreth 22 për qind kanë aktualisht anëtarë jashtë Shqipërisë.¹? Kjo nuk do të thotë se çdo largim është shkaktuar nga qeveria, por tregon përmasën e problemit.

Ndërkohë, Shqipëria po përballet me nevojë në rritje për fuqi punëtore dhe po regjistron edhe shtetas të huaj me leje qëndrimi dhe punësimi. INSTAT-i e ka tashmë si kategori të rregullt statistikore numrin e të huajve, vendet e origjinës dhe arsyet e qëndrimit.¹?

Këtu shfaqet një nga pyetjet më të mëdha të modelit ekonomik shqiptar: pse një vend që humbet një pjesë të fuqisë së vet të re njerëzore duhet, njëkohësisht, të kërkojë fuqi punëtore nga jashtë?

Përgjigjja nuk mund të jetë thjesht "sepse tregu e kërkon". Shteti duhet të pyesë pse tregu shqiptar nuk arrin të mbajë mjaftueshëm të rinj, pse pagat dhe kushtet e punës nuk janë konkurruese dhe pse perspektiva e emigrimit mbetet kaq e fortë.

Nëse rinia largohet dhe ekonomia mbushet me fuqi punëtore të importuar, problemi nuk është vetëm ekonomik. Është strategjik.

Marrëdhëniet e jashtme dhe Shqipëria që kërkon peshë përtej madhësisë së saj

Rama e ka ndërtuar një pjesë të rëndësishme të profilit të tij politik mbi marrëdhëniet ndërkombëtare. Shqipëria është thellësisht e lidhur me NATO-n dhe procesin e integrimit evropian, ndërsa qeveria ka zhvilluar marrëdhënie të afërta me Italinë dhe kryeministren Giorgia Meloni, përfshirë bashkëpunimin në ekonomi, mbrojtje, migracion dhe lidhje infrastrukturore.¹?

Me Serbinë, Rama ka vazhduar të mbrojë idenë e bashkëpunimit rajonal, pavarësisht tensioneve politike dhe mosmarrëveshjeve që ekzistojnë në rajon.¹? Me Izraelin, marrëdhëniet janë thelluar në diplomaci, teknologji, siguri kibernetike dhe ekonomi; në janar 2026 Rama mbajti fjalim në Knesset dhe u prit nga udhëheqja izraelite.¹? Për Rusinë, vetë Rama ka deklaruar se Shqipëria praktikisht nuk ka marrëdhënie të rëndësishme me Moskën përtej atyre diplomatike.²?

Këto marrëdhënie mund të sjellin përfitime për Shqipërinë, por politika e jashtme nuk duhet të shndërrohet në personalizim të shtetit.

Shteti shqiptar nuk është Edi Rama në Romë, Jerusalem, Beograd apo në një samit të NATO-s. Kryeministri e përfaqëson shtetin, por shteti është më i madh se personi që e përfaqëson për një mandat.

Kjo është veçanërisht e rëndësishme për një vend të vogël, i cili duhet të ndërtojë marrëdhënie të qëndrueshme mbi instituc protestat kundër qeverisë u zgjeruan nga kundërshtimi ndaj projekteve konkrete të zhvillimit bregdetar në kërkesa më të gjera politike. Reuters dokumentoi protesta ku kërkoione dhe interesa afatgjata, jo vetëm mbi marrëdhënie personale të liderëve.

Protesta nuk është kërcënim për shtetin

Në vitin 2026, protestat kundër qeverisë u zgjeruan nga kundërshtimi ndaj projekteve konkrete të zhvillimit bregdetar në kërkesa më të gjera politike. Reuters dokumentoi protesta ku kërkohej edhe dorëheqja e Ramës dhe ndryshimi i sistemit politik.²¹

Kjo është pjesë normale e një demokracie.

Qytetarët kanë të drejtë të protestojnë, të kundërshtojnë një projekt, të kërkojnë anulimin e një ligji, të kërkojnë dorëheqjen e qeverisë dhe të shprehin mosbesimin se Shqipëria është një vend i lirë dhe se ai vetë ka qenë protestues.²² Kjo deklaratë duhet të shoqërohet me një parim të thjeshtë: liria e ndaj institucioneve. Edhe kur qeveria nuk pajtohet me protestuesit, e drejta e protestës nuk humbet.

Vetë Rama, duke folur për protestat, është shprehur se Shqipëria është një vend i lirë dhe se ai vetë ka qenë protestues.²² Kjo deklaratë duhet të shoqërohet me një parim të thjeshtë: liria e protestës nuk matet nga fakti nëse qeveria e pëlqen apo jo arsyen e protestës.

Shteti i fortë nuk trembet nga qytetari që proteston. Shteti i fortë i përgjigjet protestës me ligj, transparencë dhe argument.

"Vjedhësi i ikonave": një akuzë që duhet të mbetet akuzë, jo të shndërrohet në fakt

Në një artikull kritik ndaj pushtetit nuk mund të lihet jashtë as një nga akuzat publike më të vjetra që është përdorur kundër Edi Ramës: ajo e lidhur me ikonat dhe periudhën e tij në Francë.

Fatos Nano, ish-kryeministër dhe ish-kryetar i Partisë Socialiste, gjatë një fjalimi publik në vitin 2001 përdori ndaj Ramës formulimin "shitës ikonash të vjedhura".²³ Kjo është një deklaratë publike dhe ka rëndësi për historinë politike të marrëdhënies Nano–Rama.

Por duhet të bëjmë një ndarje që nuk mund të anashkalohet: deklarata e një politikani, sado i rëndësishëm të jetë, nuk është provë gjyqësore dhe nuk është vendim gjykate.

Prandaj kjo çështje mund të dokumentohet si pjesë e historisë së akuzave publike ndaj Ramës, por nuk mund të paraqitet si fakt i provuar se Edi Rama ka vjedhur ose trafikuar ikona. Nëse ekzistojnë dokumente gjyqësore franceze që provojnë një gjë të tillë, ato duhet të paraqiten drejtpërdrejt. Pa to, duhet të mbetet ajo që është: një akuzë publike e bërë nga Fatosat, korrupsioni, pronat publike, bregdeti, ish-bazat ushtarake, "Paketa e Maleve", Thethi, deti me Greqinë, shteti be madhe: a ka ndërtuar kjo periudhë një shtet ku institucionet janë më të forta se individët, ku prona publike mbrohet me transparencë, ku territori administrohet me të njëjtat rregulla për të gjithë, ku drejtësia mund të hetojë pa ndërhyrje politike, ku qytetari mund të protestojë pa u trajtuar si armik dhe të ndara. Për drejtësinë: presim provat dhe vendimin e gjykatës. Për politikën: kërkojmë llogaridhënie për mënyrën se si drejtohet, të mbrosh parimin e prezumimit të pafajësisë nuk do të thotë të heqësh dorë nga e drejta e qytetarëve për të pyetur se kush mban përgj masave të reja të sigurimit dhe kontrolleve në kuadër të procedimit penal nr. 20/1 të vitit 2025; Gjykata e Posaçme e Shkallësat publike mbi propozimin e Edi Ramës për emërimin e Vlora Hysenit në krye të SHISH-it në", 16 shkurt 2024. Dokumentacioni i Departamentit amerikan të Drejtësisë përfshin dënimin e Charles McGonigal dhe çështjen e pagesës prej 225 e Republikës së Shqipërisë, dokumentacioni mbi infrastrukturën strategjike dhe përfshirjen e Korridorit VIII në planet eët e Jashtme, Ferit Hoxha, mbi synimin për avancimin e procedurës drejt Gjykatës Ndërkombëtare të Drejtësisë për delimitimin e zonacioni publik i qeverisë shqiptare dhe institucioneve italiane mbi marrëdhëniet Shqipëri–Itali, përfshirë takimet Rama Nano.

Dhe kjo nuk e dobëson artikullin. Përkundrazi, e mbron atë.

Pyetja që mbetet

Të gjitha këto çështje — drejtësia, SHISH-i, ministrat, korrupsioni, pronat publike, bregdeti, ish-bazat ushtarake, "Paketa e Maleve", Thethi, deti me Greqinë, shteti bektashi, emigrimi, fuqia punëtore e huaj dhe politika e jashtme — nuk janë një dosje e vetme dhe nuk kanë të njëjtën peshë juridike.

Por ato kanë një pikë të përbashkët: të gjitha na detyrojnë të flasim për mënyrën se si ushtrohet pushteti.

Dhe pas më shumë se një dekade të Edi Ramës në krye të qeverisë, pyetja nuk mund të kufizohet më te ministri i radhës.

Nuk mjafton të thuhet se një ministër iku. Nuk mjafton të thuhet se një drejtues u pezullua. Nuk mjafton të thuhet se një institucion po heton. Nuk mjafton as të thuhet se një projekt sjell investime.

Pyetja është më e madhe: a ka ndërtuar kjo periudhë një shtet ku institucionet janë më të forta se individët, ku prona publike mbrohet me transparencë, ku territori administrohet me të njëjtat rregulla për të gjithë, ku drejtësia mund të hetojë pa ndërhyrje politike, ku qytetari mund të protestojë pa u trajtuar si armik dhe ku kryeministri mban përgjegjësi politike për sistemin që drejton?

Kjo është edhe arsyeja pse masa e sigurimit ndaj drejtueses së SHISH-it duhet të trajtohet me dy standarde të ndara. Për drejtësinë: presim provat dhe vendimin e gjykatës. Për politikën: kërkojmë llogaridhënie për mënyrën se si drejtohet shteti.

Të kërkosh përgjegjësi politike nga kryeministri nuk do të thotë ta shpallësh atë fajtor për një vepër penale të një vartësi. Po aq e rëndësishme, të mbrosh parimin e prezumimit të pafajësisë nuk do të thotë të heqësh dorë nga e drejta e qytetarëve për të pyetur se kush mban përgjegjësi për qeverisjen.

Qeveritë ndërrohen. Ministrat largohen. Drejtuesit emërohen dhe shkarkohen. Hetimet fillojnë dhe përfundojnë. Por Shteti mbetet.

Prandaj Shqipëria nuk ka nevojë për një pushtet që vetëm di të ndërrojë figurat kur loja bëhet e vështirë. Ka nevojë për institucione që nuk varen nga figura e radhës.

Kjo është arsyeja pse kritika ndaj qeverisjes nuk duhet të shihet si sulm ndaj Shtetit. Përkundrazi: kritika ndaj keqqeverisjes është një mënyrë për të mbrojtur Shtetin.

Dhe pyetja që duhet t'i mbetet shoqërisë shqiptare nuk është nëse një njeri duhet të quhet fajtor përpara se të flasë gjykata.

Pyetja është nëse, pas kaq vitesh pushtet, Shqipëria po ndërton një Shtet që i mbijeton kryeministrit — apo një sistem ku kryeministri mbetet gjithmonë mbi çdo krizë, ndërsa ministrat dhe zyrtarët ndërrohen si figura në një fushë shahu.

Në fund, kjo është çështja e vërtetë: jo të rrëzohet Shteti për shkak të qeverisë, por të forcohet Shteti pikërisht duke kërkuar llogari nga qeveria.

Fusnotat:

1. Prokuroria e Posaçme kundër Korrupsionit dhe Krimit të Organizuar, "SPAK ekzekuton masa të reja sigurimi dhe kontrolle vendesh në kuadër të procedimit penal nr. 20/1 të vitit 2025", 21 shtator 2026.

2. Kryeministria e Republikës së Shqipërisë, njoftimi për propozimin e Vlora Hysenit për drejtore të Shërbimit Informativ të Shtetit, 17 mars 2023; Presidenti i Republikës së Shqipërisë, dekreti për emërimin e Vlora Hysenit në drejtimin e SHISH-it, 3 prill 2023. Përmbledhje e dokumentuar edhe nga Top Channel, "Vlora Hyseni në krye të SHISH, Rama bën prezantimin zyrtar".

3. U.S. Department of Justice, Office of Public Affairs, "Retired FBI Special Agent in Charge Sentenced for Concealing Information from the FBI", 16 February 2024.

4. Këshilli i Ministrave i Republikës së Shqipërisë, njoftimet zyrtare mbi projektin e zhvillimit të Sazanit dhe Zvërnecit dhe statusin e pronës shtetërore.

5. Reuters, "Albanian police use teargas to disperse anti-graft demonstrators", 2 July 2026; Reuters, "Protesters clash with Albanian police in demonstrations triggered by Kushner resort plan", 23 July 2026.

6. Ministria e Mbrojtjes e Republikës së Shqipërisë, dokumentacioni publik mbi administrimin, statusin dhe destinacionin e pronave të Forcave të Armatosura të Republikës së Shqipërisë.

7. Agjencia Kombëtare e Planifikimit të Territorit, dokumentacioni publik për zhvillimin dhe rijetëzimin e zonës së Porto Palermos.

8. Ministria e Mbrojtjes e Republikës së Shqipërisë, dokumentacioni publik mbi infrastrukturën strategjike dhe bashkëpunimin me NATO-n.

9. Kuvendi i Republikës së Shqipërisë, Ligji nr. 20/2025, "Për përfundimin e proceseve kalimtare të pronësisë në Republikën e Shqipërisë dhe krijimin e instrumenteve për zhvillimin e zonave malore", 2025; Paketa e Maleve – Legjislacioni.

10. Qeveria e Republikës së Shqipërisë, "Paketa e Maleve", dokumentacioni zyrtar mbi objektivat, procedurat dhe lehtësitë fiskale të programit. Paketa e Maleve – faqja zyrtare

11. Këshilli i Ministrave i Republikës së Shqipërisë, komunikimet zyrtare mbi zhvillimin e Thethit dhe zbatimin e politikave të "Paketës së Maleve".

12. Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë, Vendimi nr. 15, datë 15.04.2010, mbi marrëveshjen ndërmjet Republikës së Shqipërisë dhe Republikës së Greqisë për delimitimin e zonave përkatëse të shelfit kontinental dhe zonave të tjera detare që u përkasin sipas së drejtës ndërkombëtare.

13. Ministria për Evropën dhe Punët e Jashtme e Republikës së Shqipërisë, deklaratat dhe komunikimet zyrtare mbi procedurën e delimitimit të zonave detare Shqipëri–Greqi dhe referimin e çështjes në Gjykatën Ndërkombëtare të Drejtësisë.

14. Kryeministria e Republikës së Shqipërisë, deklaratat e Edi Ramës mbi projektin për krijimin e një shteti sovran bektashi në Tiranë, shtator 2024; Reuters, raportimet mbi projektin dhe reagimet ndërkombëtare.

15. INSTAT, Banka Botërore, IOM dhe GIZ, "Migration in Albania: A Country Profile / Migration and Remittances" dhe të dhënat statistikore mbi migracionin e familjeve shqiptare.

16. INSTAT, publikimet statistikore mbi migracionin dhe integrimin e migrantëve në Shqipëri, përfshirë të dhënat mbi shtetasit e huaj me leje qëndrimi.

17. Kryeministria e Republikës së Shqipërisë dhe Qeveria e Republikës së Italisë, dokumentacioni dhe komunikimet zyrtare mbi marrëdhëniet Shqipëri–Itali dhe takimet Edi Rama–Giorgia Meloni.

18. Kryeministria e Republikës së Shqipërisë, Ministria për Evropën dhe Punët e Jashtme dhe Qeveria e Republikës së Serbisë, dokumentacioni publik mbi marrëdhëniet dypalëshe dhe bashkëpunimin rajonal Shqipëri–Serbi.

19. Knesset, State of Israel; Kryeministria e Republikës së Shqipërisë, dokumentacioni publik mbi vizitën e Edi Ramës në Izrael dhe fjalimin e tij në Knesset, janar 2026.

20. Kryeministria e Republikës së Shqipërisë, deklaratat publike të Edi Ramës mbi marrëdhëniet Shqipëri–Rusi.

21. Reuters, "Violent protests break out in Albania over allegations of government graft", 10 February 2026; Reuters, "Albanian police use teargas to disperse anti-graft demonstrators", 2 July 2026.

22. Deklaratat publike të Edi Ramës mbi protestat dhe të drejtën e protestës, të transmetuara nga mediat shqiptare dhe ndërkombëtare.

23. Fatos Nano, fjalim publik në festën e Pezës, 2001; teksti i deklaratës i riprodhuar në raportime mediatike të mëvonshme. Një nga burimet që e citon deklaratën është Syri.net, "Pse Edi Rama ka frikë të padisë në gjykatë; Fatos Nanon, Gjergji Thimion dhe Martin Henze?!"

Prishtinë, 22.09.2026