Lazim Miftari: Trilogjia e njeriut

Lazim Miftari

TRILOGJIA E NJERIUT

Parathënie

Ky është udhëtimi i njeriut: nga hyjnorja tek robotika, nga drita tek errësira, dhe përsëri tek drita.

Një rrëfim për degradimin, por edhe për shpresën.

Një kujtesë se pjesa hyjnore nuk është zhdukur, por pret të zgjohet.

Gjysmë-hyjnor

Në agimet e hershme, njeriu ishte gjysmë qiellor, gjysmë tokësor.

Ai fliste me zogjtë, me ujqit, me yjet.

Asnjë gjallesë nuk e kërcënonte,

sepse ishte pjesë e tyre,

vëlla i ajrit, udhëheqës i heshtur,

jo zot mbi ta.

Por erdhi çarja,

kur ai u nda nga gjallesat

dhe ngriti fron mbi to.

Atë çast humbi gjuhën e kafshëve,

zëri i tyre u bë zhurmë,

dhe hyjnorja u tret si mjegull në agim.

Gjysmë-robot

Në epokën e ftohtë, njeriu u kthye në hije.

Memoria e tij u bë telefon,

zëri i tij — algoritëm pa shpirt.

Ai kërkon dritë në ekran,

por harron se drita buron nga brenda.

Në vend të qiellit, sheh vrimën e zezë

që e thith çdo kujtim hyjnor.

Ai e mbush me pushtet, me para, me luftëra,

por ajo nuk mbushet kurrë.

Sepse ishte bërë për diçka tjetër:

për të kuptuar yjet,

për të fluturuar pa krahë.

E qeshura hyjnore

Pastaj, si një rreze që çan retë,

erdhi e qeshura — e vetmja gjë që s'u shua.

Ajo është portë drejt hyjnores,

çast i lirë ku njeriu kujton se është dritë.

Në të qeshurën me një mik,

në habinë para një perëndimi,

ajo pjesë e lashtë zgjohet,

dhe njeriu bëhet sërish i plotë.

Lakmia

Lakmia lindi si hije në zemrën e njeriut.

Ai mori më shumë se ç'i duhej,

grumbulloi ushqim, tokë, pushtet.

Dhe për herë të parë,

njeriu shkatërroi për të marrë.

Nga udhëheqës i botës,

u bë plagë e saj.

Nga vëlla i gjallesave,

u bë zot i tyre.

Nga dritë e hyjnores,

u bë zjarr që djeg pa mëshirë.

Lakmia është muri i madh,

dhe njeriu, hulumtues i guximshëm,

shikon përmes të çarave të tij,

duke kërkuar dritën e humbur.

Kujtesa e humbur

Dikur njeriu mbante mend këngët e yjeve,

rrëfimet e kafshëve,

emrat e erërave.

Por sot kujtesa e tij është e huaj –

e ruajtur në gurë që nuk ndiejnë,

në ekrane që shkëlqejnë pa zjarr.

Ai harron fytyrën e nënës,

por telefoni i kujton datëlindjet.

Ai harron rrugën drejt përroit,

por harta i thotë ku të kthehet.

Ai harron zërin e tij të vërtetë,

sepse algoritmi i flet më fort se gjaku.

Kujtesa e humbur nuk gjakos,

por e bën njeriun të lehtë –

aq të lehtë sa era e shpërndan.

Qielli i rishfaqur

Shqiponja ende ngrihet mbi male,

por njeriu nuk e sheh më si lajmëtare të perëndive.

E sheh si "specie të rrezikuar"

të mbrojtur me ligj.

Nga vëlla i ajrit,

u bë një dosje në ministri.

Ky është degradimi më i madh.

Por nëse ende ka njerëz

që ngrenë kokën nga ekrani,

që shikojnë qiellin me sy të tjerë –

atëherë pjesa hyjnore nuk ka humbur.

Është aty, duke pritur.

Epilogu – Hulumtues i përjetshëm

Njeriu nuk është thjesht një qenie që jeton.

Ai është hulumtues i përjetshëm.

Ecën mes kujtesës së humbur

dhe qiellit të rishfaqur,

mes lakmisë që e shkatërron

dhe të qeshurës që e shpëton.

Hyjnorja nuk është e zhdukur.

Është aty, e mbuluar,

duke pritur për t'u zgjuar –

në mirësinë e papritur,

në habinë e një perëndimi dielli,

në të qeshurën e lirë me një mik.

Himni i Njeriut

Unë jam mirë me veten,

dhe njëkohësisht në hulumtim.

Kjo është liria ime,

kjo është epopeja ime.

Lazim Miftari

14 Maj 2026

Prishtinë