Poezi rumune nga Mariana Bingert

MARIANA BINGERT

MAJ

Në këtë maj, mali ka lulëzuar

dhe lulja e diellit nuk ndalon

t’i thotë se nuk ka plakur

por vetëm një vit tjetër mbi supe i rritet.

Ah... çfarë ditësh të varura

në fijet e një përjetësie të heshtur

dashuria, shfaqet në vepra

si në kohët e panjohura.

Nuk ka bërë më marrëveshje me re

si në vitet e buta të fëmijërisë

as nuk ka lidhur më me kujdes

gjellë të pajisura me krahë agonish.

Dhe megjithatë mes barit të gjelbër

kalon ndonjë mendim i vetmuar

si një dritë që zhvendoset në gjoks

nga zemra në qiellin e dashurisë.

Dhe mali mbetet atje

i plakur dhe i gjallë, i njëjti ai

duke mbajtur mbi ballë ende pranverën

si një kambanë të fshehtë.

DO TË DHUROJA NGA UJI ... I JETËS sIME

Do të të dhuroja nga uji i ëmbël i jetës sime

në lumin tënd të rrjedhte vetëm etje

Do të të vendosja në duar agimet e mia të yjeve

që të mos rri shtypur te dyert e padrejta.

Do të të dhuroja nga uji i ëmbël i zemrës sime

në lumin tënd të rrjedhte vetëm lot

Do të mësoje se pas netëve të kryengritura

mund të rilindësh, nëse prekësh një ëndërr në buzë.

Do të të dhuroja nga uji i ëmbël i jetës sime

në lumin tënd të rrjedhte vetëm mall

Do të vendosja Hënën të ruante ëndrrat e tua

dhe yjet të të sillnin në gjoks një dridhje.

Do të të dhuroja nga uji i ëmbël i jetës sime

në lumin tënd do të luftonte i kryengëruar dhe bosh

por kush pi nga zemrat shumë kryengritëse

mëson ngadalë se çfarë do të thotë "të jesh gjallë".

HIJA E VATRËS

Kaq shumë gjëra të dashura dikur

më vendosen në retinë, të ftohta

fishta e vjetër e zjarrit

ka ulur zjarrin në bodrum.

E ndërtuar thellë, ende merr frymë

vetëm mua më duket e zvogëluar

si një dritë e fshehur në punë

shumë kohë fajtore.

Përmes syve të fëmijës do doja të shihja

bukurinë e ditëve të lëna pas

koha që dikur më magjepste sytë

sot hesht brenda meje dhe merr ballin.

Pse nuk kam harruar, pse ende shoh

zjarrin ndezur në vatër, llokumët në tavë

si mbrëmjet na bashkonin në pragun e ditës

bota nuk frikësohej të këndonte së bashku.

Pse kthehem gjithmonë drejt asaj që humba?

si një shtëpi që gjithmonë pret shpirtin e saj

edhe pse nga gjithçka që ka qenë ka mbetur

vetëm hije e ngrohtë e një vatre të shkatërruar.

FILTERA...

Nuk u lodhe

të krahasosh me hijen tënde

të bllokosh burimin në çezmë?

lulet t'i prisje kur janë në lulebim

të matësh me shikim

të ndotësh me fjalë të këqija

çka nuk përfshin ylli yt...

të thuash se pjesa e bardhë

e syve nuk është e bardhë

... të gjitha dashuritë zbehen...

të shkruash mesazhe pa i dërguar

të jesh spektatori i virtytit tënd?

të shohësh veprimet nga pas

duke menduar se një ditë gjithçka bie...

të devijoje pa rrëshqitje

të ulësh ballin në ngjitje...

nga frika e valëve, të mos provosh kripën

të qëndrosh ankoruar edhe në ngjitje

të vendosësh filtrat për të filtruar

çka hyn dhe mbetet në gojën tënde.

të shohësh vetëm poret në pasqyrë

të kërkosh daljen në… trave...

të heshtësh për të dëgjuar zërin tënd

të matësh fajin me kompas...

të bësh nga shtëpia, stacion pritjeje

premtimin, orën e gjumit.

nder, shënim në fund të faqes

dhembja e heshtur, bubullimat dhe reja...

të formosh gjithçka që mban në retinë

të kthesh thikat në zemër.

të dridhesh para dashurisë

të dorëzosh zemrën kujtimit

të dëmosh sytë që shohin

të lidhësh premtimin në nyje...

të saldosh ditët me netën

linjat e pikëtuara me drejtësi

zërat e dridhur nga e vërteta

qetësinë e nuhatjes së hijes...

prania jote si një aksident

një zë i ngrohtë si rrëmba

të marrësh ëndrrat e tua në ankand

të kesh si bovlliq në plug...

gjithçka ta mbyllësh me pikëpyetje

bileta e rezervuar, nga dëshpërimi

të shtyesh për nesër kupën e mbushur

përdorim i përhershëm pa pushim.

të shohësh ylberin në horizont

të thuash që është pika e vdekur.

të mos vendosësh pyetje vetes:

dashuria jote, pse zhduket...

kur pa konsideratë 

nuk ka as muzë, as rumë 

luhatesh mbi bregun e fortë 

bukur, bukur duke kërkuar rastësisht. 

udhëheqësit qiellorë nuk shfaqen më 

të gjitha betejat janë të kota 

shikon gremina përtej kufirit 

shumë të fragmentuar nga padija. 

apatik qëndroni me maskën në dorë 

alarmi juaj tingëllon në heshtje 

refuzoni të shtrini një dorë të fortë 

detyroni një botë të qëndrojë dinjitoz. 

kapituloni dhe fshiheni në ekzil 

prisni që zotërinjtë tuaj t’ju marrin ditët, si taksë 

armatura juaj është shumë e madhe 

mbyt zërin në djersën tënde.

DUART E NËNËS

Sa herë që debatoj me kohën 

që shpërndan lule të bardha në flokët e mi 

ti vjen dhe më vendos mbi supat e mia 

duart e tua 

si dy zogj që dine 

rrugën për në shtëpi. 

Atëherë kuptoj se vitet 

nuk kalojnë vetëm mbi mua 

por rriten në rrethe 

si uji i prekur nga drita. 

Unë kam pasur një nënë 

që më pikturoi qiellin 

mbi ballin tim 

më thaushi lotët 

kur më pa duke vrapuar 

përmes jetës dhe ëndrrave 

pa t'i shijoj. 

Ajo më mbolli në zemër durimin 

me një fijë të hollë lutjeje 

dhe më mësoi se dashuria e vërtetë 

nuk klith, nuk kërkon dhe nuk largohet 

kur qielli zbret në tokë. 

Tani kur zëri i saj dëgjohet 

vetëm brenda zemrës 

e mbaj tutje 

si dritë e fshehur 

nën rrobat e dimrit. 

Dhe ndoshta kjo është 

trashegimia e nënave 

të qëndrojnë me ne 

shumë pasi koha 

ta ketë përfunduar rrotullimin. 

Ajo, koha mban shpirtin tonë drejt 

kur bota lëkundet 

të na ngrohi heshtjet 

dhe të na kujtojë gjithmonë 

se askush nuk plaket vërtetë 

për aq kohë sa ende ka 

mënyrë për t’u kthyer në zemër 

dhe sa mirë ajo ende dëshiron.

GESTACIONI I DRITËS

Kam çarë dhimbjen

si një plagë të vjetër të qepur me errësirë

dhe kam gjetur brenda saj

një zemër të vogël, ende të gjallë

që rreh në misterin e gjërave të pathëna.

Kush do të kishte besuar

se loti nuk është fundi i ujit

por fillimi i shikimit.

Nën qepallat e rënda

mblidhen netët e bardha

si zogj të lagur

që nuk dinë më nëse qielli

ka qenë shtëpia e tyre apo rrëzimi.

Megjithatë

në çdo përlotje të vërtetë

thuhet një kore guri,

diçka merr frymë poshtë,

diçka e bardhë, e brishtë

gati hyjnore.

Kam parë dritën

e mbështjellë brenda një loti

si foshnjat që flenë në barkun e nënës

pa e njohur ende

ashpërsinë e ajrit.

Ajo rritet ngadalë

nga vuajtja e ushqyer,

bën sytë nga falja

kockat nga durimi

ezëri nga heshtjet e të dëmtuarve.

Prandaj njerëzit që kanë qarë shumë

nuk shikojnë më botën në sipërfaqe,

ata prekin bërthamën.

dëgjoj si sahet e vërteta

pas maskave të mbivendosura.

Loti nuk bie kurrë vetëm.

ai bëhet shtyrë jashtë

dhe brenda tij zbritet qielli

për t’i kujtuar njeriut rënien.

Dhe kur faqja thahet

dhe në vend të dhimbjes

mbetet vetëm kripa drita rilind,

plotësisht, si një lule që ka dalë

në një çarje muri

Atëherë kupton: nuk qajmë

sepse jemi të dobët,

por sepse në ne Zoti ende

po punon në krijimin e botës.

MENDIM FISNIK...

Kalon një ditë tjetër dhe unë ende nuk di asgjë për ty,

nuk di nëse shpirti yt buzëqesh,

por nuk të kërkoj më në shenja të huaja

të lë atje ku zemra jote rritet.

Do të të kisha dashur me retë e tua, me rrufetë

me gjithçka që digjet dhe nuk shpjegohet

por jeta më mësoi të besoj në tërheqje

se çdo dashuri ka muzikën e vet.

Unë jam zjarri që nuk di masën

ti je heshtja që kërkon kufirin

dhe midis nesh nuk ka plagë apo ndarje

por dy mënyra për të ndjerë të njëjtën dhunti.

Ti mblihesh në ujëra dhe durim

une shpërndalem në dritë dhe në erë

dhe në këtë largësi të ashpër

nuk ka më luftë por vetëm besë.

Të mbaj në vete pa të shuajtur

Si flakë, si uji dhe në vend të mungesës ose të ftohtit

mbetet vetëm dashuria që na gërmon dhëmbët.

Jeta tha se nuk është për mua

Ky mendim, herë i ashpër, ndonjëherë i brishtë

Ti duhet të jesh shtylla jote, unë të barazoj

të rriten si zjarri, madje të pambrojtur.

Dhe ti u rrit, një zjarr si vullkan

Dhe ti vrapoje në ujëra për t'u qetësuar

Dhe kuptova, me kalimin e kohës, se ishte e kotë

Dashuritë nuk janë të gjitha vetëm qiellore.

Tani nuk po të kërkoj më në stuhi

Unë as nuk të thërras më në uragan

por unë të shikoj si një mjegull e ftohtë

që më mësojnë se kush jam, vit pas viti.

Kalon edhe një ditë dhe nuk e di më për ty

Por ndoshta nuk kam nevojë ta di

Ka dashuri që kërkojnë lavine

dhe zjarre që të djegin dhe të bëjnë të gjallë.

Të kam kërkuar si një dritë e ndezur

Por kam harruar se disa dashuri nuk prekin

por vetëm shikoni njëri-tjetrin nga skajet e ngrohta

dhe në heshtje ata janë të përmbushur dhe nuk qajnë.

Ju jeni rendi që mblidhet brenda vetes

Unë jam lëvizja që kërkohet gjithmonë

dhe mes nesh nuk ka asnjë humbje, asnjë gjetje

por ligji i thjeshtë i të kundërtës së përjetshme.

Ashtu si jo të gjitha zjarret takohen ujë,

jo të gjithë uji rrjedh për të shuajtur zjarrin,

ndonjëherë ata ekzistojnë veç për të sunduar veprën,

nuk përsëritet por vetëm e zhvendos fshehtas vendin.

FAT I RISHKRUAR

Sikur të kishim rishkruar fatin nga balta

me shkallë balte dhe vreshta shartimi

Dhe zemra, në vend të mendjes

Ne do të kishim folur me njëri-tjetrin pa fjalë.

Nëse do të kishim ëndërruar të njëjtën ëndërr

Kisha një të nesërme të paprekur

Nuk do t'i kishte rënë borë sekondat tona

Unë as nuk i tradhtova ëndrrat e mia.

Nëse marrim frymë një mendim të vetëm

... Isha me ty me radhë

Nuk e humba të dytën në ditë

por ne shpërndajmë heshtjet delikate

Nuk të pashë të plaçkitje ditë

... Zbulohen fijet e huaja

por unë thjesht po endja në fshehtësi pa probleme

Një qëllim i yni kristalor.

Ne nuk ishim hije, as psherëtima

por fillimi i një fluturimi të qetë

një fije mendimi nëse do të endnim

fole në të njëjtin dash që kishim.

Isha një verë që zgjati

Jehona që preket fshehurazi

Dhe ndërsa në pëllëmbë nuk mbahet

por rrjedh butësisht nga ju në mua.

Ne nuk e detyrojmë derën e së nesërmes

E hapa me një mendim të mirë

Dhe nuk do ta kishim tradhtuar njëri-tjetrin

ndërsa ndamë të njëjtin mendim.

KOHA E GABUAR

Çfarë të bëhet ty pranverë

që vjeshta ime është e hidhur

që sytë e mi notojnë në det

dhe dielli më nuk lind?

çfarë të bëhet ty pranverë

që trëndafilat e mi ranë

që ka mbetur vetëm trungu

dhe ai pak mbart dritën time?

çfarë të bëhet ty pranverë

që unë bart gurët e mullirit

në gjoksin tim janë mbledhur

histori të djeshme, të ndonjëhere tjeter?

çfarë të bëhet ty pranverë

që unë nuk kaloj kufirin

fjalëkalimin e kam harruar, nuk kam pasaportë

zemra ime nuk ka portë...

çfarë të bëhet ty pranverë

ecën e grimuar, jashtë

vendosur mes të ftohtit dhe të ngrohtit

kopicë të buta lindin dhe bien.

çfarë të bëhet ty pranverë

shkon por di që do të vish përsëri

erë dimri të shkel pas shpinës

- çfarë të bëhet ty për drejtësi?

dinë unë më kujdes...

Më intereson, po më intereson

që dimri trashësohet në mua

që i vesh stinët e mbyllura

dhe unë nuk i shkëmbej ato me ëndrra të shkruara.

Nuk ju kërkoj të qëndroni, nuk ju kërkoj të shihni

as për të më mësuar se si të ëndërroj.

Unë e mbaj hidhërimin

jo si barrë, por si një provë e veçantë

Që ende e ndjej dhe ende djeg

edhe nëse pengohem dhe rrëzohem.

Dhe nëse nuk kam diell në rrugë

Ndez një fener, inkurajimi...

Tani e di me siguri që nuk ju intereson

nëse kam të bëj me shtëpinë e hijes.

Por ju bëni mirë, nuk është punë juaj

të mbledh atë që kam humbur me zemrën time.

Unë jam ai që fika dritën

Kopshti është në mua

Kam mbyllur çdo kufi

me shenjat e kalendarit.

Nga gjithçka që mbolla dhe nuk lulëzoi

NËN HESHTJEN E YJEVE

Nëse yjet do të flisnin

Ata nuk na tregonin vetëm histori,

do të na fliste për të qenë,

Pa emër, pa pincë.

Çfarë shoh sot, çfarë di nga dje?

ku lahet lindja e diellit,

pas lindjes dhe dhimbjes

A po kthehet koha?

Sikur të dinim t'i dëgjonim

Nuk do të dëgjonim vetëm zërin e tyre,

ditët do të mbaronin për ne,

Doine do të ngatërroheshim me hapin.

Nëse ai do të kthehej

nëse do të kthehej në një

A do qëndronim në të njëjtat gjilpëra?

A do t'i luteshim akoma gorunit?

Dhe në dritën që ka perënduar

Derisa ta shohim

Atë që ishte e papërshkrueshme

Apo do të numëronim gabimet?

Si do të peshoja atëherë

faktet, pas... Ç'mendim ke?

Ndoshta do të ishim më të matur

Apo do të zhytemi në thelb?

A do të ishim përsëri ne?

A do të lidhnim të njëjtin tel?

Çelësi i vënë nën jehonën

në heshtje, në delir?

Yjet nëse do të flisnin

nuk do të na jepte asnjë përgjigje

do të linte gjithçka për të qenë

në fshehjen e tyre të thellë.

Nuk do të fshinte, nuk do të thoshte

Ai nuk do të gjykonte asgjë

do të ndizte një botë në ne

çfarë nuk pyet "pse"... "Sa shumë"

Dhe do të shihnim ndoshta më në fund

jo në qiell, por brenda:

koha nuk ka humbur,

Humba vetëm guximi.

Dhe çelësi që e doja nën heshtje,

nën delir nuk u dha,

e mbajta në vetë fijën tonë të parë.

FJALA E FUNDIT

Disa herë mendimet më mashtrojnë dhe më shtyjnë

në luginën ku zemra ime u thye

te kalimi i kohës mbi pragun e lartë

në gjurmët e dashurisë... atje ku u dorëzova.

Kam qeshur dhe kam qarë, të dyja njëherësh

atëherë u deklarova shërbëtor i dashurisë

ia kërkova yllin në qiell dhe dëgjova

një zë që thoshte të jap fjalën e fundit zemrës.

Shpesh kthehem, kërkoj gëzimin tim tjetër

në kryqëzimet që qëndruan përpara meje

mbi të mbushur me mall, mbaj zemrën në krahë

ka shumë natë përreth dhe shumë pak mëngjes.

Kam krahët të kryqëzuar, shikimin e kam rrëzuar

të asgjë nuk u ruajt nga rinia që pata

me kokën të ulur kthehem nga ku erdha

zemra ime rreh ndryshe, dhe unë... bukur gënjej vetveten.

Jashtë nuk ka asgjë, brenda është bosh

çka më dukej e madhe, tani më duket e vogël

më shtrëngon dhe më shtyp, më do një kokërr rëre

dhe nxehtësia nga maja e kokës... nuk më lejon të bërtas.

(I përktheu Alban Voka)