Isuf B. Bajrami: Kufijtë ndajnë shtetet, jo kombin

Kufijtë ndajnë shtetet, jo kombin

Nga Isuf B. Bajrami

Patriotizmi nuk ndërtohet duke i përçarë shqiptarët.

Lexova një opinion që u drejtohej shqiptarëve të Kosovës me një mesazh të qartë: "Qëndroni në vendin tuaj. Mos u merrni me Shqipërinë."

Nuk më shqetësoi vetëm përmbajtja e tij. Më shqetësoi fryma.

Sepse sa herë që dikush përpiqet t'i ndajë shqiptarët në "tanët" dhe "ata", në "këtej kufirit" dhe "andej kufirit", ai nuk po mbron Shqipërinë. Po ringjall një plagë që historia na e ka lënë mjaftueshëm të thellë.

Nuk ka shqiptarë të dorës së parë dhe shqiptarë të dorës së dytë.

Nuk ka shqiptarë "më të pastër" vetëm sepse kanë lindur në një anë të kufirit.

Kufijtë shtetërorë janë vendosur nga historia. Përkatësia kombëtare nuk është vendosur kurrë prej tyre.

Ajo jeton në gjuhë, në kujtesë, në kulturë dhe në ndërgjegjen e njerëzve.

Është e dhimbshme të dëgjosh se shqiptarëve të Kosovës u thuhet, hapur ose tërthorazi: "Mos e doni Shqipërinë. Mos flisni për të. Mos protestoni për të."

Po cili shqiptar ka të drejtë t'i thotë një shqiptari tjetër se sa duhet ta dojë Shqipërinë?

Kush e mat patriotizmin?

Me adresën?

Me vendlindjen?

Me pasaportën?

Apo me bindjen politike?

Shqipëria nuk është pronë e askujt.

Nuk është pronë e një partie.

Nuk është pronë e një qeverie.

Nuk është pronë e një ideologjie.

Ajo është shtëpia shpirtërore e miliona shqiptarëve, kudo që jetojnë.

Për shqiptarët e Kosovës, Shqipëria nuk ka qenë vetëm një shtet fqinj.

Ka qenë simbol.

Ka qenë shpresë.

Ka qenë emri që pëshëritej fshehurazi, kur liria ishte ende një ëndërr.

Ka qenë flamuri që mbahej në zemër edhe atëherë kur nuk mund të valëvitej në shesh.

Për dekada me radhë, ata jetuan nën shtypje, diskriminim dhe dhunë.

U larguan nga vendet e punës.

U burgosën.

U rrahën.

U vranë.

U dëbuan nga shtëpitë e tyre.

Fëmijët mësonin në shkolla paralele.

Studentët dilnin në demonstrata pa e ditur nëse do të ktheheshin më në shtëpi.

Në ato vite, Shqipëria ishte më shumë se një hartë.

Ishte një premtim.

Sot Kosova është shtet i pavarur, dhe kjo është një fitore historike e vetë shqiptarëve.

Por pavarësia nuk e zhbën historinë.

As nuk e shuan lidhjen shpirtërore mes shqiptarëve.

Dy shtete nuk nënkuptojnë dy kombe.

As dy dashuri të ndryshme për të njëjtin identitet.

Është paradoksale të flitet për bashkim kombëtar kur kjo i shërben një kauze politike, bur të kujtohen kufijtë sapo një shqiptar nga Kosova shpreh mendim për Shqipërinë.

Kur na leverdis, jemi një komb.

Kur nuk na leverdis, na kujtohet se qenkan dy shtete.

Ky nuk është parim.

Ky është standard i dyfishtë.

Dhe standardi i dyfishtë nuk ka qenë kurrë atdhetari.

Le të jemi të sinqertë.

Shqiptarët nuk kanë qenë kurrë armiqtë e njëri-tjetrit.

Armiku ynë më i madh ka qenë gjithmonë përçarja.

Pikërisht ajo na ka kushtuar territore.

Na ka kushtuar jetë.

Na ka kushtuar dekada mosbesimi.

Na ka kushtuar plagë që ende nuk janë mbyllur.

Asnjë komb nuk bëhet më i fortë duke ngritur mure mes bijve të vet.

Asnjë flamur nuk valëvitet më lart duke ulur dinjitetin e atyre që e ndjejnë po aq të shenjtë.

Nëse nuk pajtohesh me Edi Ramën, kritikoje.

Nëse nuk pajtohesh me Albin Kurtin, kritikoje.

Por mos i gjyko shqiptarët sipas vendit ku kanë lindur.

Politikanët zëvendësohen.

Qeveritë ndryshojnë.

Kufijtë mund të ndryshojnë.

Por gjaku, gjuha, kujtesa dhe historia nuk ndryshojnë med ciklet zgjedhore.

Patriotizmi nuk është garë.

Nuk është monopol.

Nuk është licencë për të përjashtuar.

Patriotizmi është përgjegjësi.

Është respekt.

Është kujtesë.

Është dinjitet.

Historia na ndau me kufij.

Më pas na ndau me sisteme politike.

Na ndau me tela me gjemba.

Na ndau me luftëra.

Megjithatë, shqiptarët nuk hoqën dorë nga njëri-tjetri.

Do të ishte tragjike që sot, kur kufijtë janë më të hapur se kurrë, të fillonim të ndërtonim kufij të rinj me fjalë.

Sepse fjalët nuk janë të pafajshme.

Ato krijojnë klimë.

Klima krijon mosbesim.

Mosbesimi ushqen urrejtjen.

Dhe urrejtja nuk ka ndërtuar kurrë as Shqipërinë, as Kosovën.

Në fund mbetet vetëm një pyetje:

Kujt i shërben përçarja mes shqiptarëve?

Sigurisht jo shqiptarëve.

Prandaj, para se ta pyesim njëri-tjetrin se në cilën anë të kufirit kemi lindur, le të pyesim veten në cilën anë të historisë duam të qëndrojmë.

Në anën e atyre që ndërtojnë ura?

Apo në anën e atyre që ngrejnë mure?

Sepse kufijtë mund të ndajnë shtetet.

Por nuk duhet të ndajnë kurrë zemrat e një kombi.

Nuk ka shqiptarë të tepërt.

Ka vetëm shqiptarë që meritojnë të respektohen njësoj, në Tiranë e në Prishtinë, në Shkodër e në Gjakovë, në Tetovë, Ulqin, Preshevë, Prevezë apo në mërgatë.

Kombi ynë nuk bëhet më i fortë duke përjashtuar bijtë e vet.

Bëhet më i fortë vetëm kur, pavarësisht dallimeve, kujton se mbi çdo kufi, mbi çdo qeveri dhe mbi çdo përplasje politike, ekziston diçka që nuk duhet të zbehet kurrë: vetëdija se jemi një popull me një histori të përbashkët dhe me një përgjegjësi të përbashkët për të mos e kthyer njëri-tjetrin në të huaj.

Vendi i Lekës, 15.07.2026