Basri Beka: Qëllimi është që feja të mos e zhdukë shqiptarin nga shqiptari

Nuk po luftojmë fenë. Nuk po përçajmë. Por kërkojmë që feja të mos luftojë shqiptarinë. Kërkojmë Papa Kristo Negovanin e klerit musliman

Zakonisht nuk i lexoj shumë komentet në postimet e mia. Jo vetëm për shkak të mungesës së kohës, por edhe sepse një pjesë e tyre nuk sjellin argument, por fyerje, etiketime e ndonjëherë edhe kërcënime. Këto nuk më ndryshojnë bindjet dhe as aktivizmin tim, por natyrisht krijojnë një energji negative që nuk i shërben debatit.

Por këtë herë dy komente më bënë të ndalem.

Komentet e dy miqve të mi, Moisi Golemit dhe Shqipe Pllashnikut, më intriguan jo sepse ishin të njëjta, por pikërisht sepse hapën një debat që shkon shumë më thellë se një postim për BIK-un, hoxhallarët apo portalet fetare.

Moisiu shprehu shqetësimin se, duke folur vazhdimisht për këto tema, mund t’u bëjmë shërbim pikërisht atyre që po kritikojmë. Është një shqetësim që duhet marrë seriozisht. Qëllimi ynë nuk duhet të jetë krijimi i një konflikti fetar në shoqërinë shqiptare. Përkundrazi.

Por përgjigjja e Shqipes e çoi debatin në një pikë thelbësore. Ajo shtroi një pyetje që duhet ta bëjnë edhe vetë myslimanët shqiptarë:

Pse nuk mund të ketë edhe brenda klerit mysliman shqiptar një figurë të tipit Papa Kristo Negovani?

Jo një hoxhë që lufton kundër fesë.

Jo një hoxhë që lufton kundër besimtarëve.

Por një hoxhë që, brenda traditës së vet fetare, lufton që ajo të bëhet shqiptare në gjuhë, në kulturë, në identitet dhe në përmbajtje shoqërore.

Papa Kristo Negovani nuk e luftoi Zotin. Ai luftoi që shqiptari ta përjetonte besimin e tij në gjuhën shqipe, në kulturën e vet dhe në shërbim të kombit të vet.

Prandaj sot pyetja ime nuk është: Si ta luftojmë Islamin?

Pyetja është krejt tjetër:

A mund të kemi një Islam shqiptar, të reformuar, të çliruar nga ngarkesat politike dhe nga ambalazhi kulturor arab, që e vendos shqiptarinë, gjuhën shqipe dhe shtetin laik në qendër të jetës publike?

Unë besoj se mundemi.

Dhe besoj se ekzistojnë hoxhallarë e njerëz me formim islam që e kuptojnë këtë.

Kam parë raste të tilla. Kam dëgjuar fjalime të njerëzve me formim fetar islam që kanë folur me respekt të thellë për historinë, kulturën dhe identitetin shqiptar. Më kujtohen, ndër të tjera, fjalimet e Mulla Nehbi Dakës dhe të Shejh Bedri Osmanollajt, ku në qendër nuk ishte përkatësia fetare si kundërshti ndaj shqiptarisë, por nderimi i figurave dhe i trashëgimisë sonë kombëtare.

Kjo është rruga që unë do të doja ta shihja të forcohej.

Jo përçarje.

Jo urrejtje ndaj myslimanëve.

Jo luftë kundër besimit islam si besim shpirtëror.

Por reformim brenda vetë hapësirës fetare.

Sepse nëse dikush dëshiron të jetë hoxhë shqiptar, atëherë patriotizmi i tij nuk duhet të matet me sa fort e mbron një identitet të importuar kulturor, por me atë se sa fort e mbron gjuhën shqipe, kulturën shqiptare, shtetin laik dhe interesin e shoqërisë shqiptare.

Këtu qëndron dallimi mes fesë dhe islamit politik.

Feja është çështje besimi dhe ndërgjegjeje.

Islami politik është projekt për pushtet, identitet dhe organizim shoqëror.

Unë jam kundër të dytit.

Dhe pikërisht për këtë arsye nuk jam kundër myslimanit shqiptar që e do fenë e tij. Përkundrazi: do të doja që ai të mos kishte nevojë ta importonte identitetin e tij nga jashtë për ta shprehur besimin.

Shqiptari mund të jetë mysliman pa u bërë arab.

Mund të jetë besimtar pa e braktisur kulturën shqiptare.

Mund të falet pa e kthyer sheshin publik në hapësirë të dominimit fetar.

Mund ta respektojë fenë pa kërkuar që feja të diktojë shtetin.

Mund të jetë hoxhë dhe, njëkohësisht, shqiptar i madh.

Madje pikërisht këtë do të doja ta shihja më shumë:

Një Papa Kristo Negovani i klerit mysliman shqiptar.

Një figurë që do t’u thoshte besimtarëve të vet:

Besojeni Zotin, por mos e harroni Shqipen.

Respektojeni fenë, por mos e braktisni kulturën tuaj.

Jini myslimanë, por mos hiqni dorë nga identiteti shqiptar.

Respektojeni shtetin, sepse shteti nuk është pronë e fesë.

Kjo do të ishte një reformë që do t’i shërbente jo vetëm shqiptarëve laikë, por edhe vetë myslimanëve shqiptarë. Sepse një fe që rrënjoset në kulturën vendase nuk ka nevojë të importojë identitet nga jashtë.

Dhe këtu kthehem te pyetja e Moisiut: A duhet të heshtim?

Jo.

Por duhet të jemi më të saktë.

Duhet të godasim ideologjinë, jo besimtarin.

Duhet të kundërshtojmë islamin politik, jo fenë si përvojë shpirtërore.

Duhet të demaskojmë imponimin kulturor, jo të fyejmë njerëzit.

Duhet të mbrojmë laicitetin, jo të ndërtojmë një konflikt fetar.

Dhe mbi të gjitha, duhet të kërkojmë fakte, dokumente dhe argumente kur flasim për historinë.

Sepse historia e Kosovës nuk është pronë e BIK-ut.

Por as nuk është pronë e kundërshtarëve të BIK-ut.

Historia është e popullit.

Prandaj duhet ta mbrojmë nga çdo përpjekje për ta instrumentalizuar — qoftë në emër të fesë, qoftë në emër të politikës.

Unë nuk po kërkoj që shqiptari mysliman të heqë dorë nga Zoti.

Po kërkoj që askush të mos i kërkojë shqiptarit të heqë dorë nga Shqiptaria, nga kultura, nga historia, nga identiteti dhe nga shteti laik për hir të një ideologjie fetare.

Dhe nëse dikush brenda klerit islam shqiptar është i gatshëm ta bëjë këtë betejë nga brenda, unë nuk e shoh si rilindas.

E shoh si aleat.

Sepse qëllimi nuk është ta zhdukim fenë nga shqiptari.

Qëllimi është që feja të mos e zhdukë shqiptarin nga shqiptari.

https://www.facebook.com/basri.beka.9