Isuf B. Bajrami: Kërcënimi rus ndryshon dimension: Evropa përgatitet për skenarin e një sulmi ndaj NATO-s

Kërcënimi rus ndryshon dimension: Evropa përgatitet për skenarin e një sulmi ndaj NATO-s

By Isuf B. Bajrami

Nga lufta në Ukrainë te kufijtë e Aleancës, shqetësimi në Evropë po zhvendoset nga një kërcënim i largët drejt një skenari që kërkon përgatitje të menjëhershme. Një vizitë e pazakontë e drejtorit të CIA-s në Moskë, forcimi i krahut lindor të NATO-s, paralajmërimet për luftë hibride dhe rritja e kapaciteteve ushtarake ruse po ngrenë një pyetje gjithnjë e më të pakëndshme: a mund të përpiqet Moska ta testojë Aleancën përpara se lufta në Ukrainë të ketë përfunduar?

Për vite me radhë, zyrtarët evropianë kanë paralajmëruar se Rusia mund të përbëjë një kërcënim ushtarak ndaj NATO-s në një moment të ardhshëm. Formulimi ishte zakonisht i kujdesshëm: pesë vjet, shtatë vjet, një dekadë. Kjo e vendoste rrezikun në një horizont që dukej mjaftueshëm larg për t'u përballuar gradualisht.

Por situata strategjike në Evropë ka ndryshuar.

Rusia vazhdon luftën kundër Ukrainës, ndërsa një pjesë e konsiderueshme e ekonomisë dhe industrisë së saj është orientuar drejt prodhimit ushtarak. Në të njëjtën kohë, Moska po përpiqet të ruajë dhe zgjerojë kapacitetet e saj ushtarake, ndërsa vendet e NATO-s në krahun lindor po shtojnë trupat, armatimet, mbrojtjen ajrore dhe sigurinë e infrastrukturës kritike.

Në këtë klimë, edhe një incident relativisht i kufizuar mund të ketë pasoja shumë më të mëdha.

Një sulm kibernetik, sabotazh ndaj një infrastrukture kritike, një incident me dronë, një operacion i kamufluar si sulm ukrainas ose një inkursion i kufizuar në territorin e një vendi të NATO-s mund të krijonte një dilemë të jashtëzakonshme politike: si duhet të përgjigjet Aleanca pa e kthyer një krizë të kufizuar në një luftë të drejtpërdrejtë me Rusinë?

Kjo është pikërisht ajo që e bën skenarin kaq të rrezikshëm.

Nuk ka prova publike se Kremlini ka marrë vendim për të sulmuar një vend të NATO-s. Nuk ka as një datë të konfirmuar për një operacion të tillë.

Por përgatitja për një skenar të tillë nuk është më vetëm një ushtrim teorik.

Një vizitë e pazakontë në Moskë

Në qendër të vëmendjes ndërkombëtare këtë javë ishte drejtori i CIA-s, John Ratcliffe, i cili udhëtoi në Moskë dhe u takua me Sergei Naryshkin, kreun e Shërbimit të Jashtëm të Inteligjencës së Rusisë.[1]

Vetë pala ruse e përshkroi takimin si një takim pune në nivel të lartë, ndërsa presidenti Donald Trump e quajti vizitën "gjysmë rutinë". Detajet e bisedimeve nuk janë bërë publike.[1]

Por rëndësia e vizitës nuk qëndron vetëm te ajo që është thënë zyrtarisht.

Raportime të bazuara në burime të njohura me përmbajtjen e bisedimeve thonë se Ratcliffe ngriti shqetësimet amerikane për mundësinë e operacioneve ruse kundër vendeve të NATO-s.[2] RFE/RL raportoi më tej se burime të njohura me vizitën e konsideronin atë një përpjekje për t'i përcjellë Moskës një paralajmërim, veçanërisht lidhur me vendet baltike.[3]

Megjithatë, kjo duhet trajtuar me kujdes.

As Shtëpia e Bardhë, as CIA, as Kremlini nuk kanë konfirmuar publikisht se qëllimi kryesor i vizitës ishte paralajmërimi i Rusisë për një sulm ndaj NATO-s. Përkundrazi, Trump ka mohuar se është i shqetësuar për një sulm rus ndaj territorit të NATO-s dhe e ka minimizuar interpretimin se Ratcliffe kishte shkuar në Moskë për të dhënë një ultimatum.[2]

Kjo krijon një situatë interesante: kanalet e inteligjencës mbeten aktive dhe shqetësimet ekzistojnë, ndërsa deklaratat politike publike synojnë të shmangin një përshkallëzim të mëtejshëm.

Kjo nuk është kontradiktë e pazakontë në diplomacinë e sigurisë.

Kur rreziku është i lartë, qeveritë shpesh përpiqen të bëjnë dy gjëra njëkohësisht: të përgatiten për skenarin më të keq dhe, në të njëjtën kohë, të shmangin krijimin e përshtypjes se lufta është e pashmangshme.

Kujtesa e vitit 2021

Vizita e Ratcliffe në Moskë ka edhe një precedent të rëndësishëm.

Në nëntor të vitit 2021, drejtori i atëhershëm i CIA-s, William Burns, udhëtoi në Moskë në një moment kur inteligjenca amerikane kishte grumbulluar prova se Rusia po përgatitej për një pushtim të Ukrainës.

Burns u takua me zyrtarë të lartë rusë dhe përcolli paralajmërimin amerikan se një pushtim do të sillte pasoja të rënda.[4]

Më 24 shkurt 2022, Rusia nisi pushtimin në shkallë të plotë.

Krahasimi nuk duhet ekzagjeruar. Situata e vitit 2026 është ndryshe dhe nuk ka dëshmi se një vendim i ngjashëm është marrë nga Kremlini.

Por precedenti tregon diçka të rëndësishme: takimet e nivelit të lartë të inteligjencës mund të përdoren në momente kur kanalet tradicionale diplomatike nuk janë të mjaftueshme për të përcjellë një mesazh të sigurisë kombëtare.

Kjo është arsyeja pse vizita e Ratcliffe ka tërhequr kaq shumë vëmendje.

Nga lufta në Ukrainë te kërcënimi ndaj NATO-s

Për katër vjet, pjesa më e madhe e vëmendjes evropiane është përqendruar në pyetjen se si do të përfundojë lufta në Ukrainë.

Por tani po shtrohet një pyetje tjetër:

Çfarë do të bëjë Rusia me kapacitetet e saj ushtarake nëse lufta në Ukrainë ngadalësohet ose përfundon?

Vlerësimet e inteligjencës evropiane kanë theksuar se aftësia ruse për të hapur një konflikt të drejtpërdrejtë me NATO-n lidhet ngushtë me ecurinë e luftës në Ukrainë.[5]

Në mars të këtij viti, inteligjenca lituaneze paralajmëroi se Rusia po zgjeronte njësi ushtarake pranë kufirit me NATO-n dhe se këto struktura mund të shërbenin si bazë për një konflikt të ardhshëm me Aleancën. Sipas këtij vlerësimi, në një skenar ku Rusia do të kishte mundësi të riorganizohej pas luftës dhe të lehtësohej nga disa kufizime ekonomike, aftësia e saj për një konflikt të gjerë do të rritej ndjeshëm.[5]

Kjo nuk do të thotë se Rusia është gati të nisë një luftë të madhe me NATO-n sot.

Përkundrazi, lufta në Ukrainë ende konsumon një pjesë të madhe të kapaciteteve ruse.

Por kjo është pikërisht arsyeja pse shumë strategë evropianë e shohin periudhën e ardhshme si një garë kundër kohës.

Rreziku nuk është domosdoshmërisht një pushtim i madh

Një nga gabimet më të mëdha në analizimin e një kërcënimi të mundshëm ndaj NATO-s do të ishte imagjinimi i një përsëritjeje të 24 shkurtit 2022.

Rusia nuk do të kishte domosdoshmërisht nevojë të pushtonte një shtet të tërë.

Një skenar shumë më kompleks do të ishte një operacion i kufizuar, i projektuar për të testuar reagimin politik të Aleancës.

Ky operacion mund të fillonte në zonën gri mes paqes dhe luftës.

Lufta hibride

Sulmet kibernetike, sabotazhi, dezinformimi, ndërhyrjet në komunikime dhe dëmtimi i infrastrukturës kritike janë tashmë pjesë e mjedisit të sigurisë evropiane.

Në Detin Baltik, incidentet që kanë prekur kabllot nënujore dhe infrastrukturën energjetike kanë rritur shqetësimet për aftësinë e aktorëve shtetërorë për të goditur infrastrukturën pa përdorur forca të rregullta ushtarake.[6]

Më 28 gusht 2026, vendet që rrethojnë Detin Baltik njoftuan planet për krijimin e një task-force të përbashkët për mbrojtjen nga dronët dhe reagimin ndaj kërcënimeve hibride.[6]

Ky është një zhvillim domethënës.

Nëse një sulm mund të kryhet pa uniforma, pa deklaratë lufte dhe pa një autorësi të qartë, reagimi i NATO-s bëhet më i komplikuar.

Një incident me dronë

Një tjetër skenar i mundshëm është përdorimi i një droni për të krijuar një krizë.

Në fillim të gushtit, ministri i Mbrojtjes i Lituanisë deklaroi se inteligjenca e vendit besonte se Rusia mund të përdorte dronë të prodhimit ukrainas të kapur nga forcat ruse për të organizuar provokime në rajonin baltik.[7]

Ideja do të ishte krijimi i përshtypjes se Ukraina kishte sulmuar territorin e një vendi evropian, duke i dhënë Moskës një justifikim për kundërpërgjigje.

Një operacion i tillë do të ishte veçanërisht i rrezikshëm sepse do të synonte jo vetëm territorin, por edhe informacionin.

Nëse aleatët nuk janë të sigurt se kush e ka kryer sulmin, vendimmarrja bëhet më e ngadaltë.

Dhe në një krizë ushtarake, vonesa mund të jetë po aq e rëndësishme sa forca.

Baltiku: pika më e ndjeshme e NATO-s

Estonia, Letonia dhe Lituania janë ndër vendet që përmenden më shpesh në analizat e rrezikut rus.

Të tria janë anëtare të NATO-s, kufizohen me Rusinë ose ndodhen në afërsi të drejtpërdrejtë të saj dhe kanë një rëndësi të jashtëzakonshme për besueshmërinë e nenit 5 të Traktatit të Atlantikut të Veriut.[8]

Neni 5 përcakton se një sulm i armatosur ndaj një anëtari të NATO-s konsiderohet sulm ndaj të gjithë Aleancës dhe se aleatët angazhohen të ndihmojnë vendin e sulmuar me masat që i konsiderojnë të nevojshme, përfshirë përdorimin e forcës së armatosur.[8]

Kjo është pika ku problemi bëhet shumë më i madh se një konflikt lokal.

Nëse Rusia do të sulmonte një vend baltik, çështja nuk do të ishte vetëm mbrojtja e Estonisë, Letonisë ose Lituanisë.

Do të ishte prova më e madhe për NATO-n që nga krijimi i saj.

Pyetja do të ishte nëse 32 vendet anëtare do të vepronin në mënyrë të bashkuar dhe sa shpejt do ta bënin këtë.[9]

Moska nuk do të kishte nevojë të fitojë një luftë të madhe

Një skenar hipotetik i një inkursioni të kufizuar do të mund të synonte diçka tjetër përveç pushtimit territorial.

Do të synonte ndarjen politike.

Nëse një forcë ruse do të merrte kontrollin e një territori të vogël dhe më pas do të kërkonte negociata, aleatët do të përballeshin me një dilemë.

A duhet të përdoret menjëherë forca për ta rimarrë territorin?

A duhet të negociohet?

A duhet të kërkohet armëpushim?

Dhe, mbi të gjitha, a është një luftë e madhe me Rusinë një çmim i pranueshëm për të rikthyer status quo-në?

Këto pyetje do të ishin pjesë e vetë objektivit strategjik të një operacioni të kufizuar.

Rusia nuk do të kishte domosdoshmërisht nevojë të mposhtte NATO-n ushtarakisht.

Do t'i mjaftonte ta bindte botën se NATO nuk mund të veprojë së bashku.

Polonia po përforcon krahun verilindor

Në këtë sfond duhet parë edhe modernizimi i shpejtë ushtarak i Polonisë.

Më 25 gusht, Polonia pranoi 28 tanke të reja K2 të prodhimit të Koresë së Jugut. Tanket iu caktuan Divizionit të 16-të të Mekanizuar, një formacion i rëndësishëm i ushtrisë polake në verilindje të vendit.[10]

Ky divizion është pjesë e arkitekturës mbrojtëse të Polonisë në krahun lindor të NATO-s.

Polonia ka nënshkruar kontrata të mëdha për zgjerimin e flotës saj K2. Një kontratë e dytë, e nënshkruar në vitin 2025, parashikon 180 tanke të tjera, përfshirë variante K2GF dhe K2PL, me përfshirje më të madhe të industrisë polake.[10]

Vendosja e 28 tankeve të reja në Divizionin e 16-të nuk është provë se Varshava pret një sulm të menjëhershëm rus.

Por është një tregues i qartë i prioriteteve strategjike polake.

Polonia po ndërton një forcë të aftë për të mbrojtur krahun verilindor të NATO-s në një kohë kur kërcënimi rus po trajtohet si çështje afatgjatë e sigurisë kombëtare.

Kaliningradi dhe korridori Suwalki

Në çdo skenar serioz për një konflikt në Baltik, dy pika gjeografike kanë rëndësi të veçantë: Kaliningradi dhe korridori Suwalki.

Kaliningradi është një territor rus i militarizuar i vendosur mes Polonisë dhe Lituanisë.

Korridori Suwalki është një zonë tokësore që lidh Poloninë me Lituaninë dhe, përmes saj, me pjesën tjetër të shteteve baltike.

Në një konflikt të gjerë, kontrolli i rrugëve tokësore, hekurudhore dhe ajrore në këtë hapësirë do të kishte rëndësi kritike.

Për NATO-n, mbrojtja e korridorit është pjesë e përpjekjes për të parandaluar izolimin e vendeve baltike.

Për Rusinë, çdo krizë në këtë zonë do të lidhej me Kaliningradin dhe me territorin bjellorus.

Kjo është arsyeja pse Polonia dhe Lituania po investojnë kaq shumë në mbrojtjen e krahut lindor.

Bjellorusia është pjesë e ekuacionit

Asnjë analizë e kërcënimit në Baltik nuk mund ta anashkalojë Bjellorusinë.

Aleanca e ngushtë ushtarake dhe politike mes Moskës dhe Minskut i jep Rusisë një hapësirë strategjike shtesë në perëndim.

Infrastruktura ushtarake dhe logjistike në territorin bjellorus mund të ketë rëndësi në çdo skenar të ardhshëm, edhe nëse kjo nuk do të thotë automatikisht se trupat ruse do të përdoren për një sulm ndaj NATO-s.[11]

Kjo e bën kufirin Poloni–Bjellorusi dhe zonën përreth korridorit Suwalki edhe më të rëndësishme për planifikuesit ushtarakë.

Rusia po përgatitet për një luftë të gjatë

Një tjetër element shqetësues është aftësia e Rusisë për të vazhduar prodhimin dhe rekrutimin ushtarak.

Presidenti ukrainas Volodymyr Zelensky ka deklaruar se Rusia po planifikon të rekrutojë rreth 300 mijë trupa shtesë pas zgjedhjeve parlamentare të shtatorit dhe se synimi i përgjithshëm mund të rritet më tej në vitin 2027.[12]

Këto janë deklarime të presidentit ukrainas dhe nuk duhet të paraqiten si një vendim zyrtar rus i konfirmuar publikisht.

Megjithatë, ato janë të rëndësishme për analizën strategjike sepse tregojnë se Kievi e konsideron kapacitetin njerëzor rus si një faktor që mund të vazhdojë të rritet edhe pas viteve të humbjeve të mëdha në Ukrainë.

Nëse Rusia arrin të ruajë një ritëm të lartë rekrutimi dhe prodhimi ushtarak, ndërsa njëkohësisht rikuperon një pjesë të forcave të angazhuara në Ukrainë, atëherë rreziku për Evropën në periudhën afatmesme mund të rritet.

Kërcënimi hibrid tashmë është real

Për Evropën, pyetja nuk është më vetëm nëse Rusia mund të sulmojë fizikisht një territor të NATO-s.

Një pjesë e konfliktit tashmë zhvillohet nën pragun e luftës së hapur.

Sabotazhi, sulmet kibernetike, ndërhyrjet në informacion, presioni ndaj infrastrukturës, aktivitetet e fshehta dhe përdorimi i dronëve janë bërë pjesë e realitetit të sigurisë evropiane.

Polonia dhe tre vendet baltike kanë rritur masat e sigurisë rreth infrastrukturës kritike për shkak të frikës se Rusia mund të përdorë një operacion të kamufluar për të krijuar një krizë.[13]

Në këtë aspekt, qëllimi nuk do të ishte domosdoshmërisht dëmtimi fizik.

Mund të ishte krijimi i pasigurisë.

Sa më shumë që një shoqëri të mos jetë e sigurt se kush e ka kryer një sulm, aq më e vështirë bëhet përgjigjja politike.

A është NATO e përgatitur?

NATO ka rritur ndjeshëm përgatitjet për mbrojtjen e krahut lindor.

Aleanca ka forcuar praninë ushtarake në vendet baltike dhe në Poloni dhe ka zgjeruar planifikimin për mbrojtjen e territorit të saj.[9]

Në vitin 2026, NATO ka vazhduar ta vendosë mbrojtjen kolektive në qendër të strategjisë saj dhe ka përsëritur angazhimin ndaj nenit 5.[9]

Por ekzistojnë edhe dobësi.

Lufta në Ukrainë ka treguar se një konflikt modern konsumon në sasi të mëdha municione, raketa, sisteme të mbrojtjes ajrore dhe pjesë këmbimi.

Në gusht, raportime nga Associated Press ngritën shqetësime mbi rezervat e interceptuesve Patriot në Evropë, pas përdorimit të madh të tyre për mbështetjen e Ukrainës dhe për nevoja të tjera të sigurisë.[14]

Kjo nuk do të thotë se NATO është e pambrojtur.

Do të thotë se një luftë moderne kërkon rezerva shumë më të mëdha sesa u mendua në periudhën pas Luftës së Ftohtë.

Dhe kjo është një garë që Evropa duhet ta zhvillojë jo vetëm me numrin e ushtarëve, por edhe me kapacitetin industrial.

Rreziku i vërtetë mund të jetë një llogaritje e gabuar

Skenari më i rrezikshëm nuk është domosdoshmërisht ai në të cilin Vladimir Putin vendos të nisë një luftë totale me NATO-n.

Mund të jetë një krizë që askush nuk kishte planifikuar të bëhej luftë.

Një dron kalon kufirin.

Një objekt ushtarak goditet.

Një anije dëmtohet.

Një kabllo nënujore pritet.

Një sulm kibernetik shkakton viktima ose ndërprerje të mëdha.

Një grup sabotator akuzohet për lidhje me Rusinë.

Një palë përgjigjet.

Pala tjetër kundërpërgjigjet.

Dhe brenda pak orësh, një operacion i projektuar për të mbetur nën pragun e luftës mund të shndërrohet në një konflikt të drejtpërdrejtë.

Ky është rreziku i përshkallëzimit të pakontrolluar.

Pse Ukraina mbetet pjesë e mbrojtjes së Evropës

Në fund, rruga që lidh luftën në Ukrainë me sigurinë e NATO-s është më e drejtpërdrejtë nga sa duket.

Nëse Rusia arrin një fitore strategjike në Ukrainë, ajo do të fitonte kohë, territor, ndikim dhe mundësi për të riorganizuar forcat.

Nëse lufta përfundon në një mënyrë që i lejon Moskës të ruajë një pjesë të madhe të kapaciteteve të saj ushtarake dhe ekonomike të luftës, atëherë disa vite më vonë Rusia mund të jetë në një pozitë më të favorshme për të ushtruar presion ndaj NATO-s.

Në të kundërt, sa më e lartë të jetë kostoja që Rusia paguan për agresionin në Ukrainë, aq më e vështirë bëhet për Kremlinin të ndërmarrë një aventurë të re ushtarake.

Kjo është arsyeja pse mbështetja për Ukrainën shihet nga shumë kryeqytete evropiane jo vetëm si politikë e jashtme, por si pjesë e parandalimit të një konflikti të ardhshëm.

Moska po përballet me një NATO tjetër

NATO e vitit 2026 nuk është NATO-ja e vitit 2014.

Polonia është duke u shndërruar në një nga fuqitë kryesore ushtarake të Evropës.

Finlanda dhe Suedia janë pjesë e Aleancës.

Vendet baltike po investojnë në mbrojtjen territoriale.

Gjermania po rrit kapacitetet e saj.

Vendet nordike po bashkëpunojnë më ngushtë.

Dhe në Detin Baltik po krijohen struktura të reja për t'iu përgjigjur kërcënimeve hibride dhe dronëve.[6]

Pra, çdo llogaritje ruse për një konflikt të ardhshëm duhet të marrë parasysh një Evropë shumë më të militarizuar se para pushtimit të Ukrainës.

Por kjo nuk do të thotë se rreziku është zhdukur.

Përkundrazi.

Sa më shumë që të armatoset Evropa dhe sa më shumë që Rusia të zgjerojë kapacitetet e saj ushtarake, aq më e rëndësishme bëhet ruajtja e kanaleve të komunikimit dhe kontrolli i krizave.

A do ta sulmojë Rusia NATO-n?

Sot nuk ekziston bazë e mjaftueshme për të deklaruar se Rusia ka vendosur të sulmojë NATO-n.

As vizita e Ratcliffe në Moskë, as dërgimi i tankeve K2 në verilindje të Polonisë, as paralajmërimet për luftë hibride nuk janë prova të një urdhri të tillë.

Madje presidenti Trump ka deklaruar publikisht se nuk është i shqetësuar për mundësinë që Rusia të sulmojë territorin e NATO-s.[2]

Por kjo nuk e zhbën problemin.

Shtetet nuk ndërtojnë mbrojtje sepse kanë siguri absolute se do të sulmohen.

Ato ndërtojnë mbrojtje sepse nuk mund të përballojnë koston e të qenit të papërgatitura nëse sulmi ndodh.

Dhe pikërisht këtu qëndron logjika e parandalimit.

Përfundim: Evropa ka më shumë nevojë për parandalim sesa për panik

Evropa nuk është në prag të një lufte të konfirmuar NATO–Rusi.

Por Evropa është padyshim në një periudhë të re strategjike.

Rusia po zhvillon një ekonomi lufte. Ushtria e saj po fiton përvojë të jashtëzakonshme në një konflikt të madh. Kapacitetet e saj të prodhimit ushtarak po mbahen në nivel të lartë. Në krahun lindor të NATO-s, ndërkohë, po rriten investimet në tanke, mbrojtje ajrore, dronë, fortifikime, logjistikë dhe siguri të infrastrukturës.

Në Moskë, kanalet e inteligjencës amerikane dhe ruse vazhdojnë të komunikojnë.

Në Varshavë, tanket e reja po vendosen në krahun verilindor.

Në Baltik, shtetet po përgatiten për luftë hibride dhe sulme me dronë.

Në Bruksel, neni 5 mbetet garancia themelore e Aleancës.

Dhe në Ukrainë, lufta vazhdon të përcaktojë ekuilibrin e fuqisë në Evropë.

Asnjë prej këtyre zhvillimeve, i marrë veçmas, nuk provon se Rusia do të sulmojë NATO-n.

Por të marra së bashku, ato tregojnë se epoka kur kërcënimi rus mund të trajtohej si një problem i largët ka përfunduar.

Pyetja nuk është më vetëm nëse Rusia ka aftësinë të sfidojë NATO-n.

Pyetja është nëse Moska mund të bindet ndonjëherë se një provokim i kufizuar, një operacion hibrid apo një inkursion i vogël mund të krijojë aq shumë frikë dhe pasiguri sa të dëmtojë unitetin e Aleancës.

Ky është basti që Evropa duhet ta bëjë të pamundur.

Sepse NATO nuk parandalohet vetëm nga numri i tankeve apo avionëve.

Ajo parandalohet nga besueshmëria e përgjigjes kolektive.

Nëse Rusia beson se një sulm ndaj një aleati do të shkaktojë menjëherë një përgjigje të bashkuar, kostoja e aventurës ushtarake rritet.

Nëse Moska sheh përçarje, hezitim dhe pasiguri, tundimi për ta testuar atë vijë mund të rritet.

Prandaj, qëllimi i përgatitjes evropiane nuk duhet të jetë shpallja se Lufta e Tretë Botërore është afër.

Qëllimi duhet të jetë pikërisht i kundërt.

Të krijohet një situatë në të cilën Kremlini të mos ketë asnjë arsye të besojë se mund ta testojë NATO-n pa u përballur me të gjithë Aleancën.

Dhe në këtë llogari, Ukraina mbetet ende pjesa më e rëndësishme e tabelës.

Sa më gjatë që Rusia të detyrohet të paguajë një çmim të lartë për luftën në Ukrainë, aq më e vështirë bëhet që ajo ta shndërrojë forcën e saj ushtarake në një kërcënim të ri ndaj pjesës tjetër të Evropës.

Nëse Evropa ka vërtet vetëm disa vite – ose më pak – për t'u përgatitur, atëherë gara nuk është vetëm për të ndërtuar ushtri më të mëdha.

Është për të bindur Rusinë se çdo hap përtej kufirit të NATO-s do të ishte një hap drejt një konflikti që Moska nuk mund ta kontrollojë.

Dhe kjo, në fund të fundit, është ajo që quhet parandalim.

Referencat

[1] Reuters, "Russia's foreign spy chief confirms he held talks with CIA director in Moscow", 27 gusht 2026. Burimi për vizitën e John Ratcliffe në Moskë, takimin me Sergei Naryshkin dhe karakterizimin zyrtar të bisedimeve.

[2] Reuters, "Trump says Putin will not attack NATO territory, downplays Ratcliffe trip", 27 gusht 2026. Burimi për deklaratat e Donald Trump dhe raportimet mbi shqetësimet amerikane lidhur me operacione të mundshme ruse kundër NATO-s. Reuters – deklaratat dhe raportimi

[3] RFE/RL, "CIA Chief's Moscow Trip Meant To Warn Russia Off Baltic Attack, Sources Say", 27 gusht 2026. Burim për raportimet, të atribuuara burimeve të njohura me vizitën, se Ratcliffe mund t'i ketë përcjellë Moskës një paralajmërim lidhur me një sulm ndaj vendeve baltike. RFE/RL – burimi

[4] Për precedentin e vizitës së William Burns në Moskë në nëntor 2021 dhe paralajmërimet amerikane para pushtimit të Ukrainës. Shih raportimet retrospektive mbi diplomacinë dhe kanalet e inteligjencës SHBA–Rusi. PBS – raportim mbi kanalet e inteligjencës SHBA–Rusi

[5] Reuters, "Lithuania says Russia is expanding military units at NATO borders", 6 mars 2026. Burim për vlerësimin e inteligjencës lituaneze mbi zgjerimin e njësive ruse pranë kufijve të NATO-s dhe skenarët afatmesëm të konfliktit. Reuters – vlerësimi lituanez

[6] Reuters, "Baltic Sea nations plan drone defence task force, Germany says", 28 gusht 2026. Burim për krijimin e planifikuar të një task-force të vendeve të Detit Baltik kundër kërcënimeve me dronë dhe hibride, si dhe shqetësimet për infrastrukturën kritike. Reuters – zhvillimet në Detin Baltik

[7] Reuters, "Lithuania says Russia could use Ukrainian drones against Baltic region", 6 gusht 2026. Burim për paralajmërimin lituanez mbi mundësinë e përdorimit të dronëve të prodhimit ukrainas në operacione të mundshme "false flag". Reuters – paralajmërimi lituanez

[8] NATO, "Collective defence and Article 5". Burimi zyrtar për përmbajtjen dhe funksionimin e nenit 5 të Traktatit të Atlantikut të Veriut. NATO – Neni 5 dhe mbrojtja kolektive

[9] NATO, "The Ankara Summit Declaration", 8 korrik 2026, dhe dokumentet zyrtare të NATO-s mbi mbrojtjen dhe parandalimin. Burim për riafirmimin e angazhimit ndaj nenit 5 dhe forcimin e mbrojtjes kolektive. NATO – Deklarata e Samitit të Ankarasë

[10] Radio Polonia dhe Ministria polake e Mbrojtjes, raportim mbi mbërritjen e 28 tankeve K2 dhe caktimin e tyre në Divizionin e 16-të të Mekanizuar. Burimi për kontratën e dytë polako-koreanojugore dhe planet për K2/K2PL. Radio Polonia – 28 tanket K2 dhe Divizioni i 16-të

[11] Për zhvillimet lidhur me infrastrukturën ushtarake në Bjellorusi dhe përdorimin e saj të mundshëm në kuadër të bashkëpunimit ushtarak ruso-bjellorus. Raportim mbi zhvillimin e infrastrukturës ushtarake në Bjellorusi

[12] Reuters, "Putin wants to draft 300,000 new troops, Zelenskiy says", 23 gusht 2026. Burim për deklaratën e presidentit ukrainas Volodymyr Zelensky lidhur me një rekrutim të mundshëm prej 300 mijë trupash pas zgjedhjeve parlamentare ruse dhe synimet për vitin 2027. Reuters – mobilizimi i pretenduar rus

[13] Reuters, "Poland and Baltics shield infrastructure, fearing a Russian false-flag strike", 10 gusht 2026. Burim për forcimin e sigurisë së infrastrukturës kritike në Poloni, Lituani, Letoni dhe Estoni dhe shqetësimet për një operacion të mundshëm të kamufluar. Reuters – siguria e infrastrukturës në krahun lindor

[14] Associated Press, "Exclusive: US Patriot missile stocks in Europe are 'beyond critical' due to Iran war, officials say", 28 gusht 2026. Burim për raportimet mbi rezervat e interceptuesve Patriot dhe sfidat e mbrojtjes ajrore në Evropë. Associated Press – rezervat e Patriot në Evropë

Prishtinë, 28.08.2026