Gani Pllana: Akademike Dr. Zuzana Finger – erudite, poliglote dhe kontribuese në afirmimin e gjuhës shqipe

AKADEMIKE DR. ZUZANA FINGER-ERUDITE, POLIGLOTE DHE KONTRIBUESE NË AFIRMIMIN E GJUHËS SHQIPE DHE GJERMANE NË EUROPË

Nga Gani S. Pllana, Prishtinë

Akademike dr. Zuzana Finger lindi më 28.7.1959 në Sala, Çekosllovaki. Shkollën e mesme e kreu në gjimnazin në Banská Štiavnica në vitet (1977-1978), në gjuhët sllovake dhe gjermane.

Studimet e larta universitare i kreu në Universitetin e Jenës, Departamenti Gjuhë dhe letërsi gjermane dhe angleze. Si gjuhë të dytë gjatë studimeve e kishte gjuhën angleze, kruse si gjuhë të treta gjuhët sllave. Në të gjitha këto gjuhë u hodhën themelet e formimit të saj të mëvonshëm intelektual dhe akademik.

Friedrich Schiller Universität Jena

Në vitin 1548 – u themelua si një shkollë e lartë akademike (Hohe Schule) nga Johann Friedrich I, Elektor i Saksonisë, kurse në vitin 1557 – Perandori Ferdinand i dha privilegjin zyrtar universitar. Më 2 shkurt 1558 – u inaugurua solemnisht si universitet, kure emrin Friedrich Schiller Universität Jena e mori në vitin 1934, për nder të poetit dhe filozofit të madh gjerman Friedrich Schiller, i cili ishte profesor në Jenë.

Universiteti Friedrich Schiller i Jenës ka një traditë dhe profil shumë të fortë në gjuhësi, veçanërisht në gjuhësinë gjermane, por nuk është universitet i specializuar vetëm në gjuhësi. Ai ka edhe fusha shumë të fuqishme në shkencat natyrore, optikë/fotonikë, biologji dhe mjekësi.

Gjuhësia – një nga fushat e thelluara të Jenës

Në Institutin e Gjuhësisë Gjermane (Institut für Germanistische Sprachwissenschaft), studimi është mjaft i specializuar, ku përfshihen:

·       Fonetikë dhe fonologji – tingujt, shqiptimi dhe aspektet e të folurit;

·       Gramatikë dhe leksikologji – struktura e fjalëve dhe e fjalive;

·       Pragmatikë – përdorimi i gjuhës në kontekstin komunikues;

·       Analiza e tekstit dhe bisedës;

·       Ndryshimi historik i gjuhës;

·       Variacioni gjuhësor dhe dialektologjia;

·       Gjuhësia teorike dhe empirike;

·       Gjuhësia kompjuterike dhe metodat e bazuara në korpuse.

Programi i përgjithshëm i gjuhësisë në Jenë është veçanërisht interesant, sepse ndërthur disa tradita filologjike: gjermanishten, anglishten, gjuhët romane, gjuhët sllave, studimet kaukaziane, arabishten dhe indoevropianistikën.

Akademike dr. Zuzana Finger i kreu studimet pasuniversitare të Ballkanologjisë dhe Sllavistikës në Universitetin e Lirë (Freie Universität) në Berlin, me tezën e magjistraturës: “Der Relativsatz in den Balkansprachen und im Russischen - Klauza relative në gjuhët ballkanike dhe në rusisht “. Po ashtu në Universitetin e Lirë të Berlinit e mbrojti tezën e doktoratës, me titull: “Die slowakisch - ungarische Kommunikationsgemeinschaft (Komuniteti i komunikimit sllovak-hungarez).

Njohuri të thella të disa gjuhëve

Akademike dr. Zuzana Finger është njohëse e disa gjuhëve europiane dhe botërore: hebraishtes, çekishtes, sllovakishtes, hungarishtes, gjermanishtes, shqipes, sllovenishtes, rusishtes, polonishtes dhe serbokroatishtes.

Ajo është një erudite dhe poliglote e jashtëzakonshme.

Akademike dr. Zuzana Finger anëtare e “Sudetendeutsche Akademie der Wissenschaften und Künste”

Prej vitit 2025 prof. dr. Zuzana Finger është anëtare e “Sudetendeutsche Akademie der Wissenschaften und Künste” (“Akademia Sudetogjermane e Shkencave dhe Arteve”):

https://www.sudetendeutsche-akademie.eu/zusana-finger/

Mësimdhënëse në Universitetin e Prishtinës, në Departamentin e Gjuhës dhe Letërsisë Gjermane të Fakultetit të Filologjisë

Akademike dr. Zuzana Finger, për shumë vite ka qenë mësimdhënëse në Departamentin e Gjuhës dhe Letërsisë Gjermane të Fakultetit të Filologjisë në Universitetin e Prishtinës (1999-2001) duke ligjëruar lëndët mësimore: “Metodikë e mësimdhënies”, “Teori e përkthimit shqip-gjermanisht-shqip”, “Komunikim ndërkulturor” dhe “Letërsi gjermane). Kontributi i saj lidhet me periudhën e zhvillimit të hershëm të gjermanistikës në Universitetin e Prishtinës, ku përveç si mësimdhënëse ka qenë udhëheqëse shkencore e dhjetëra studentëve për punime të diplomave.

Akademike dr. Zuzana Finger (djathtas) me ish studenten prof. asoc. Sadete Quqalla Pllana (përkthyese e gjuhës gjermane dhe angleze, si edhe ish-pedagoge në Fakultetin Ekonomik Prishtinë)

Fushat e veprimtarisë se Akademikes dr. Zuzana Finger

Gjuhë gjermane;

·       Përkthim shqip–gjermanisht dhe gjermanisht–shqip;

·       Përkthim nga hebraishtja në gjuhë që i njeh dhe anasjelltas;

·       Metodikë e mësimit të gjuhëve të huaja;

·       Hartim i materialeve dhe teksteve mësimore;

·       Komunikim ndërkulturor;

·       Botime dhe tekste mësimor.

Veprimtaria përkthyese shqip-gjermanisht-shqip

Akademike dr. Zuzana Finger ka përkthyer një numër të konsiderueshëm tekstesh nga shqipja në gjermanisht dhe anasjelltas, duke kontribuar në promovimin e letërsisë, kulturës dhe shkencës shqiptare në hapësirën gjermanishtfolëse.

Kontributi shkencor dhe kulturor i saj shtrihet në:

·       afirmimin e studimeve gjermanistike në Kosovë;

·       përgatitjen e brezave të studentëve të gjuhës gjermane;

·       zhvillimin e literaturës didaktike për mësimin e shqipes nga të huajt;

·       forcimin e bashkëpunimit kulturor e akademik ndërmjet vendeve shqipfolëse dhe atyre gjermanishtfolëse.

Përvoja mësimore në Translatologji dhe Albanologji, grantet, bursat dhe qëndrimet për përkthime nga gjuha shqipe në gjermqnishte

Akademike dr. Zuzana Finger konsiderohet ndër pedagoget që dhanë një ndihmesë të rëndësishme në zhvillimin e gjermanistikës dhe të përkthimit në Kosovë e Shqipëri, duke lënë gjurmë të veçanta në arsimin universitar dhe në komunikimin ndërkulturor, si në vijim:

Grantet, bursat dhe rezidencat për përkthime nga gjuha shqipe

·       2015: Granti i Programi të Rezidencës Qendra Multimedia, Prishtina;

·       2016: Granti i Programi të Rezidencës Poeteka, Tiranë;

·       2021: Granti i Programit të Rezidencës Poeteka, Tiranë; Grant “Extensive Initiative” nga Fondi i Përkthyesve Gjerman për përkthimin e tregimeve të Shpëtim Selmanit “Libërthi i dashurisë”; Grant “Initiative” nga Fondi i Përkthyesve Gjerman për përkthimin e eseve dhe poezive të Arian Lekës “Hartë Memece për të mbyturit”.

·       2022: Grant nga Translation in Motion, TIM Workshop, Tiranë, Shqipëri; Bursë nga shteti i Saksonisë së Poshtme për përkthimin e romanit të Tom Kukës “Gurët e vetmisë”; Grant nga Traduki për përkthimin e romanit të Stefan Çapalikut “Secili çmendet sipas mënyrës së vet”.

·       2023: Granti i BE-së për përktimin e romanit “Një fije shprese, një fije shkrepëse” nga Ag Apolloni.

·       2024: Grant nga Traduki për përkthimin e poezive të Arben Idrizit; Grant nga Traduki për përkthimin e romanit të Stefan Çapalikut “Mbyllur për pushime”.

Përvoja mësimore në Translatologji dhe Albanologji

·       1990-1999: Ligjëruese në Studime për Europën Juglindore në Universitetin e Lirë të Berlinit;

·       1990-2003: Ligjëruese e Shërbimit Akademik Gjerman (DAAD) në Universitetin e Prishtinës dhe Podgoricës;

·       2015: Ligjëruese në Albanologjinë në Universitetin e Munihut;

·       2016: Ligjëruese në Albanologjinë në Universitetin e Munihut;

·       2022: Ligjëruese në lëndën “Përkthimi letrar nga gjuha shqipe” në Universitetin e Jenës;

·       2022/23: Ligjëruese në lëndën “Përkthimi letrar nga gjuha shqipe” në Universitetin e Jenës;

·       2024: Udhëheqëse e Master Class-it të përkthimeve letrare në Universitetin e Jenës.

Çmime për përkthime nga gjuha shqipe

·       2018: Nominimi për Çmimin gjerman të teatrit për fëmijë për përkthimin e dramës “Mullinjtë e erës” të Jeton Nezirajt.

·       2025: Nominimi për Çmimin gjerman të teatrit Eurodram për përkthimin e dramës “Negotiating Peace” të Jeton Nezirajt.

Aktivitete të ndryshme dhe veprimtaria shkencore e profesionale e akademikes dr. Zuzana Finger

Akademike dr. Zuzana Finger gjatë karrierës ka zhvilluar aktivitete të ndryshme; ka një veprimtari shkencore në shumë fusha të dijes. Në vijim po i paraqesim disa prej tyre:

1.     Në vitin 2022 ka mbajtur në Tiranë në Multilingual Translation Workshop ligjëratën “Përkthimi nën aspektet e transferit kulturor”;

2.    Në vitin 2023 dr. Zuzana Finger ka prezantuar në Akademinë e Shkencave në Tiranë kumtesën "Hermeneutike (qasjen interpretuese ndaj përkthimit) në perkthim”;

3.    Në vitin 2025 si e ftuar në Seminarin Albanologjik në Prishtinë ka mbajtur ligjëratë mbi temën: “Historia e pranimit te veprave te Martin Camajt ne gjuhen gjermane”;

4.    Në Exlibris u botua diskutimi dr. Zuzana Finger për Martin Camajn: “Duke imagjinuar veriun e Shqipërisë në Alpet bavareze. Diskutim në podium për Martin Camajn”, në: ExLibris 172 (12.3.2022): 2-5 (me Christian Voss, Belfjore Qose, Zuzana Finger dhe Blerina Rogova Gaxha);

5.    Në revistën prestigjoze gjermane “Südosteuropa Mitteilungen” dhe ne Peizazhe u botua biseda e dr. Zuzana Finger me moderimin e prof. Christian Voss ne Humboldt-Universität me shkrimtarin Gezim Aliun per librin e tij “Sëmundje dhe Perëndi”: Between Albanianness, Postmodernism and Today’s Kosovo. The Novel “Disease and God” from 2023: In: Südosteuropa Mitteilungen 65/2-3 (2025): 99-110.  “Sëmundje dhe Perëndi”: ndërmjet shqiptarizmit, postmodernizmit dhe Kosovës së sotme. In Peizazhe të fjalës 2025, https://peizazhe.com/2025/01/22/semundje-dhe-perendi/;

6.    Bisedë e dr. Zuzana Finger me prof. Christian Voss dhe Blerina Rugova Gaxha për librin e saj “Memorie dhe trauma” (“Kujtesa dhe traumat”: Përballja me kujtesën. In: Peizazhe të fjalës: https://peizazhe.com/2026/02/13/perballja-me-kujtesen/;

7.    Coping with War Memories in Kosovo Today. In Südosteuropa-Mitteilungen 65/6 (2025): 53-62.

8.    Në Panairin e Librit në maj 2026 në Shkodër dr. Zuzana Finger ka ligjëruar mbi temën: “Letërsia bashkëkohore shqipe në përkthime gjermane”;

9.    Në librin “Kosova në 100 fotografi” nga autore Elona Gjata, 2023, dr. Zuzana Finger ka përkthyer ndër të tjerash informata për veshjen popullore nga Presheva;

10.“Martin Camaj: Imagining Northern Albania in the Bavarian Alps”: Discussion with Zuzana Finger and Blerina Rugova Gaxha, Belfjore Qose: Voss, Christian Munich: Southeast Europe Association Südosteuropa-Mitteilungen, 2022, Vol.62 (2), p.69-80, Interview with Martin Camaj by Zuzana Finger and Blerina Rugova Gaxha;

11.  Titel (Titull): “Kosovo: der nationale Schattenstaat Erscheinungsjahr”, 2008: Herkunft Enthalten in: Nationalismus in den nationalen Gebietseinheiten; Egbert Jahn (Hrsg.), Baden-Baden, 2008, S. 296-Sprache Deutsch, Person/Institution: Finger, Zuzana [VerfasserIn], Quelle: UB Wien;

12. Titel (Titull): “Die albanische Nationsbildung Erscheinungsjahr”, 2003: Herkunft Enthalten in: Albanien; Österreichisches Ost- und Südosteuropa-Institut. Hrsg. von Peter Jordan ..., Frankfurt a. M.; Wien [u.a.], 2003, S. 135-Sprache Deutsch; Quelle: UB Wien;

13. Titel: “Die albanischen Elementarschulen in der Zogu-Zeit (1925-1939) “Shkollat fillore shqiptare në kohën e Zogut (1925-1939)”, Erscheinungsjahr 1994; Herkunft Enthalten in: Allgemeinbildung als Modernisierungsfaktor; hrsg. von Norbert Reiter und Holm Sundhaussen, Wiesbaden, 1994, S. 159-Sprache Deutsch; Person/Institution: Finger, Zuzana [VerfasserIn], Quelle: UB Wien;

14. Titel (Titull): “Albanien: Im Umbruch vom nationalen Sozialismus zur nationalistischen Demokratie” (“Shipëria: Në ndryshimin nga socializmi kombëtar drejt demokracisë nacionaliste”), Erscheinungsjahr, 1992: Herkunft Enthalten in: Nationalismus in Osteuropa; hrsg. von Margareta Mommsen, München, 1992, S. 186-Sprache Deutsch; Person/Institution: Finger, Zuzana [VerfasserIn], Quelle: UB Wien;

15. Artikel (Artikull): “Die Sprache slowakischer Frauen” (“Gjuha e grave sllovake”): Finger, Zuzana [VerfasserIn], 1993, Enthalten in: Zwischen Anpassung und Widerspruch, Wiesbaden [u.a.], 1993, (1993), S.297 – 313; Coping with War Memories in Kosovo Today Voß, Christian; Finger, Zuzana: Munich: Sudosteurpora-Gesellschaft e.V Südosteuropa-Mitteilungen, 2025-11, Vol.65 (6), p.2.;

16. Between Albanianness, Postmodernism, and Today’s Kosovo – Gëzim Aliu’s Novel “Disease and God”: Voss, Christian; Finger, Zuzana: Munich: Southeast Europe Association Südosteuropa-Mitteilungen, 2025-03, Vol.65 (2-03), p.99-110;

17. Artikel: “Literatur als Soft Power? Literarische Russlandbilder in Albanien”: Finger, Zuzana; Voss, Christian: Munich: Southeast Europe Association Südosteuropa-Mitteilungen, 2022, Vol.62 (5-06), p.67-77;

18.Buchkapitel (Kapitull libri): “Kosovo: der nationale Schattenstaat”: Finger, Zuzana; Nomos Verlagsgesellschaft mbH & Co. KG; 1 Nationalismus im spät- und postkommunistischen Europa, 2008, p.295-319;

19. Mehrere Versionen (Disa versione): “Lehrbuch der vereinheitlichten albanischen Sprache”: [Hauptbd.] Hetzer, Armin, 1941-[MitwirkendeR]; Finger Zuzana, 1959- [MitwirkendeR];

20.                   Buch (Libër): “Die slowakisch-ungarische Kommunikationsgemeinschaft: eine Fallstudie: Finger, Zuzana, 1959- [VerfasserIn], Wiesbaden: Harrassowitz; 2000;

21. Mehrbändig (Në disa vëllime): “Lehrbuch der vereinheitlichten albanischen Sprache”: Hetzer, Armin, 1941- [MitwirkendeR]; Finger, Zuzana, 1959- [MitwirkendeR], Hamburg: Buske;

22.                    Buch (Libër): “Tirana - ein kurzer Traum: Roman; (OV:) “Mbyllur për pushime”: Çapaliku, Stefan, 1965- [VerfasserIn]; Finger, Zuzana, 1959- [ÜbersetzerIn], Berlin: Transit; [2024]; Deutsche Erstauflage;

23.                    Buch (Libër): “Die Pontonbrücke”: Roman;(OV:) “Pontonski most”: Tratnik, Suzana, 1963- [VerfasserIn]; Finger, Zuzana, 1959- [ÜbersetzerIn], Tübingen: Konkursbuch Verlag Claudia Gehrke; [2023];

24.                    Buchkapitel (Kapitull libri): “Kosovo: The national shadow state (“Kosova:shtet parallel kombëtar”): Finger, Zuzana; Nomos Verlagsgesellschaft mbH & Co. KG; 1, Nationalism in Late and Post-Communist Europe, 2008, p.267-289;

25.                    Buch (Libër): “Gemeinsames neu entdecken: ein Kaleidoskop zur Geschichte und Gegenwart der österreichisch-albanischen Beziehungen” (“Të rizbulojmë të përbashkëtën: një pasqyrim i shumëanshëm (përmbledhje me këndvështrime të ndryshme) i histories dhe i së tashmes së marrëdhënieve ndërmjet Austrisë dhe Shqipërisë”): Seib, Renate [HerausgeberIn] ; Gadzinski, Anna [HerausgeberIn]; Finger, Zuzana, 1959- [ÜbersetzerIn] ; Österreich, Bundesministerium für Europa, Integration und Äußeres, Sektion V: Kulturelle Auslandsbeziehungen [herausgebendes Organ] Wien : Bundesministerium für Europa, Integration und Äußeres - Sektion für Kulturelle Auslandsbeziehungen ; [2018];

26.                    Artikel (Artikull): “Die Stadt, die Musik, der Mensch” (Qyteti, muzika, njeriu”): Minga, Mikaela [VerfasserIn] [2018], Enthalten in: Gemeinsames neu entdecken / Herausgeber: Bundesministerium für Europa, Integration und Äußeres - Sektion für Kulturelle Auslandsbeziehungen; Redaktion: Renate Seib, Anna Gadzinski; Übersetzung: Zuzana Finger [und 2 weitere], Wien: Bundesministerium für Europa, Integration und Äußeres - Sektion für Kulturelle Auslandsbeziehungen; [2018], Seite 131-. - ISBN 9783950427158;

27.                    Artikel (Artikull): “Gedichte (Sozusagen gestern; Das Ende des Sommers; Der Inhalt des Koffers; Die Eisenbahnjungs; Es nähert sich ...)”, Lleshanaku, Luljeta [VerfasserIn] [2018], Enthalten in: Gemeinsames neu entdecken / Herausgeber: Bundesministerium für Europa, Integration und Äußeres - Sektion für Kulturelle Auslandsbeziehungen; Redaktion: Renate Seib, Anna Gadzinski ; Übersetzung: Zuzana Finger [und 2 weitere], Wien : Bundesministerium für Europa, Integration und Äußeres - Sektion für Kulturelle Auslandsbeziehungen ; [2018], Seite 83-. - ISBN 9783950427158;

28.                   Artikel (Artikull): “Die Düfte Österreichs: Vier Begegnungen mit Österreich”: Çapaliku, Stefan [VerfasserIn] [2018], Enthalten in: Gemeinsames neu entdecken / Herausgeber: Bundesministerium für Europa, Integration und Äußeres - Sektion für Kulturelle Auslandsbeziehungen ; Redaktion: Renate Seib, Anna Gadzinski ; Übersetzung: Zuzana Finger [und 2 weitere], Wien : Bundesministerium für Europa, Integration und Äußeres - Sektion für Kulturelle Auslandsbeziehungen ; [2018], Seite 49-. - ISBN 9783950427158;

29.                    Artikel (Artikull): “Lasgush Poradeci. Ein Porträt”: Kadare, Ismail [VerfasserIn], [2018]: Enthalten in: Gemeinsames neu entdecken / Herausgeber: Bundesministerium für Europa, Integration und Äußeres - Sektion für Kulturelle Auslandsbeziehungen; Redaktion: Renate Seib, Anna Gadzinski; Übersetzung: Zuzana Finger [und 2 weitere], Wien: Bundesministerium für Europa, Integration und Äußeres - Sektion für Kulturelle Auslandsbeziehungen; [2018], Seite 23-. - ISBN 9783950427158;

30.                   Artikel (Artikull): “Gedichte (Teller mit Erdbeeren; Lebensart; Liebeskummer; Abendnachrichten; Mal del Paese; Wald; Windschutzscheibenputzer)”, Grill, Andrea [VerfasserIn] [2018]; Enthalten in: Gemeinsames neu entdecken / Herausgeber: Bundesministerium für Europa, Integration und Äußeres - Sektion für Kulturelle Auslandsbeziehungen ; Redaktion: Renate Seib, Anna Gadzinski ; Übersetzung:Zuzana Finger [und 2 weitere], Wien : Bundesministerium für Europa, Integration und Äußeres - Sektion für Kulturelle Auslandsbeziehungen ; [2018], Seite 161-. - ISBN 9783950427158;

31. Artikel (Artikull): “Wir gibt es nicht. Ein Fragment”, Ferra, Ilir [VerfasserIn] [2018], Enthalten in: Gemeinsames neu entdecken / Herausgeber: Bundesministerium für Europa, Integration und Äußeres - Sektion für Kulturelle Auslandsbeziehungen; Redaktion: Renate Seib, Anna Gadzinski; Übersetzung: Zuzana Finger [und 2 weitere], Wien: Bundesministerium für Europa, Integration und Äußeres - Sektion für Kulturelle Auslandsbeziehungen; [2018], Seite 57-. - ISBN 9783950427158;

32.                    Artikel (Artikull): “Ein Jahrhundert österreichische Archäologie in Albanien”, Ceka, Neritan [VerfasserIn] [2018], Enthalten in: Gemeinsames neu entdecken / Herausgeber: Bundesministerium für Europa, Integration und Äußeres-Sektion für Kulturelle Auslandsbeziehungen; Redaktion: Renate Seib, Anna Gadzinski; Übersetzung: Zuzana Finger [und 2 weitere], Wien : Bundesministerium für Europa, Integration und Äußeres - Sektion für Kulturelle Auslandsbeziehungen ; [2018], Seite 99-. - ISBN 9783950427158;

33.                    Artikel (Artikull): “All you need is love. Oder: Drei alte Liebesgeschichten”: Baxhaku, Fatos [VerfasserIn] [2018] Enthalten in: Gemeinsames neu entdecken / Herausgeber: Bundesministerium für Europa, Integration und Äußeres - Sektion für Kulturelle Auslandsbeziehungen; Redaktion: Renate Seib, Anna Gadzinski; Übersetzung: Zuzana Finger [und 2 weitere], Wien: Bundesministerium für Europa, Integration und Äußeres - Sektion für Kulturelle Auslandsbeziehungen; [2018], Seite 39-. - ISBN 9783950427158;

34.                    Artikel (Artikull): “Die österreichisch-ungarische Albanologie: Wissenschaft im Bann des Machtfelds” :Gostentschnigg, Kurt [VerfasserIn] [2018] Enthalten in: Gemeinsames neu entdecken / Herausgeber: Bundesministerium für Europa, Integration und Äußeres - Sektion für Kulturelle Auslandsbeziehungen; Redaktion: Renate Seib, Anna Gadzinski ; Übersetzung: Zuzana Finger [und 2 weitere], Wien: Bundesministerium für Europa, Integration und Äußeres - Sektion für Kulturelle Auslandsbeziehungen ; [2018], Seite 117-. - ISBN 9783950427158;

35.                    Artikel (Artikull): “Projektionsfläche Nordalbanien: Bildmächtigkeit und Deutung der Kultur der Berge in Albanien und in Österreich in den 1990er-Jahren (und heute)”: Pichler, Robert [VerfasserIn] [2018] Enthalten in: Gemeinsames neu entdecken / Herausgeber: Bundesministerium für Europa, Integration und Äußeres - Sektion für Kulturelle Auslandsbeziehungen ; Redaktion: Renate Seib, Anna Gadzinski ; Übersetzung: Zuzana Finger [und 2 weitere], Wien : Bundesministerium für Europa, Integration und Äußeres - Sektion für Kulturelle Auslandsbeziehungen ; [2018], Seite 143-. - ISBN 9783950427158;

36.                    Buch (Libër): “Nationalismus in Osteuropa : gefahrvolle Wege in die Demokratie”: Mommsen, Margareta, 1938- [HerausgeberIn] München : Beck; 1992; Orig.-Ausg. chauvinistischen Restauration S. 143- Troebst Stefan Nationalismus vs. Demokratie: Der Fall Bulgarien S. 167- Finger Zuzana Albanien: Im;

37.                    Buch (Libër): “Nationalismus im spät- und postkommunistischen Europa. 3, Nationalismus in den nationalen Gebietseinheiten”: bJahn, Egbert, 1941- [HerausgeberIn] Baden-Baden: Nomos-Verl.-Ges.;2008; 1. Aufl.  n Moldau S. 253- Kokeev Aleksandr M. Abchasien: Auf dem Weg zur nationalen Wiedergeburt oder zum ethnokratischen Staat S. 273- Finger Zuzana;

38.                   Mehrere Versionen (Versione të ndryshme): “Handbuch des Antisemitismus : Judenfeindschaft in Geschichte und Gegenwart. 1, Länder und Regionen”: Benz, Wolfgang, 1941- [HerausgeberIn]; Inhalt Ägypten (Esther Webman) 9 Äthiopien (Marie-Luise Kreuter) 13 Albanien (Zuzana Finger) 20 Algerien (Götz Nordbruch) 24 Argentinien (Graciela Ben-Dror);

39.                    Buch (Libër): “Allgemeinbildung als Modernisierungsfaktor: zur Geschichte der Elementar-bildung in Südosteuropa von der Aufklärung bis zum Zweiten Weltkrieg”; Beiträge zur Tagung vom 29. Oktober - 2. November 1990 in Berlin Reiter, Norbert, 1928-2009 [HerausgeberIn] Wiesbaden: Harrassowitz; 1994 - Finger Zuzana “Die albanischen Elementarschulen in der Zogu-Zeit (19251939)” S. 159- Pirgiotakis Ioannis Das griechische Bildungswesen S. 177...;

40.                   Buch (Libër): ”Nationalismus in Osteuropa: gefahrvolle Wege in die Demokratie”: Mommsen, Margareta, 1938- [HerausgeberIn] München: Beck; 1992; Orig.-Ausg.  chauvinistischen Restauration S. 143- Troebst Stefan Nationalismus vs. Demokratie: Der Fall Bulgarien S. 167- Finger Zuzana Albanien: Im;

41. Mehrere Versionen (Verione të ndryshme): ”Handbuch des Antisemitismus : Judenfeindschaft in Geschichte und Gegenwart. 1, Länder und Regionen” Benz, Wolfgang, 1941-[HerausgeberIn] Inhalt Ägypten (Esther Webman) 9 Äthiopien (Marie-Luise Kreuter) 13 Albanien (Zuzana Finger) 20 Algerien (Götz Nordbruch) 24 Argentinien (Graciela Ben-Dror);

42.                    Buch (Libër): “Zwischen Anpassung und Widerspruch: Beiträge zur Frauenforschung am Osteuropa-Institut” Grabmüller, Uta [HerausgeberIn] Wiesbaden [u.a.] : Harrassowitz; 1993,  255- Ermen Ilse Die geschlechtsspezifische Ausrichtung des russischen sexuellen Wortschatzes S. 285- Finger Zuzana Die Sprache der slowakischen Frauen.

Përkthime të librave, poezive, eseve, prozave dhe dramave nga gjuha shqipe në gjermanishte

1.     Akademike dr. Zuzana Finger ka përkthyer poezi, prozë, ese, drama nga gjuha shqipe në gjermanishte për dhjetëra autorë shqiptarë, si në vijim:

2.    Apolloni, Ag.: “Ein Funke Hoffnung, ein zündender Funke “, Xanthippe Verlag, Zürich, 2023;

3.    Çapaliku, S.: “Jeder wird verrückt auf seine Art “, Transit Buchverlag, Berlin, 2022;

4.    Gjata, E.; Ndreu, H.: “Kosovo in 100 Bildern, Prishtina 2023”;

5.    Idrizi, A.: “Poezi über Krieg. Terrorismus dhe Flucht “, Moloko Print, 2024;

6.    Kuka, T.:” Felsen der Einsamkeit “, Schenk Verlag, Passau, 2022;

7.    Leka, A.: “Das verschlossene Tor “, Stadtlichter Presse, Wenzensdorf, 2023;

8.    Selmani, Sh.: “Manifest des Überlebens “, Parasitenpresse, Köln, 2023.

9.    Përkthime nga shqipja për antologji dhe revista

10.Ademaj, N.: Poezi: “Über den Schnee und die Eifersucht “, në: Der Maulkorb, Nr. 18, f. 27-33, 2016;

11.  Aliu, G.: Prozë: “Das erste Mal “, në: Lichtungen, f. 48-51, Graz, 2011;

12. Atashi, A.: Ese:” Richtungen der neuen Prosa im Kosovo “, në: Beton, 2 faqe, Leipzig, März 2011;

13. Bajraj, Xh.: Poezi, në: Der Maulkorb, Nr. 20, f. 33-34, Sommer 2017;

14. Basha, D.: Drama: “Das Rauschen der Bäume vor dem Fenster “, Henschel Schauspiel, 2014;

15. Basha, E.: Poezi: “Perpetuum mobile “; “Der Dritte “, në: Floppy Myriapoda, Berlin 2007, f. 10, 2007;

16. Baxhaku, F.:  Prozë: “All you need is love. Oder: Drei alte Liebesgeschichten “ në: Gemeinsames neuentdecken. Wien 2018. f. 39-45, 2018;

17. Ceka, N.: Ese: “Ein Jahrhundert österreichische Archäologie in Albanien “, në: Gemeinsames neuentdecken. Wien 2018. f. 99-111, 2018;

18.Dabishevci, D.: Poezi, në: Lichtungen, 126/XXXII, Graz 2011, F.46 f., 2011;

19. Dano, L.:  Poezi: “Pfingsten auf dem Friedhof “, në: Der Maulkorb, Nr. 21, 2017, F. 48, 2017;

20.                   Demiraj, L.: Poezi dhe prozë: Lexim më 16. dhjetor 2015 në Vaduz, 2015;

21. Dibra, R.: Prozë, fragment nga romani: “Legende der Einsamkeit “, lexim në Panairin e librit në Leipzig, 2017;

22.                    Dushi, A.: Prozë, fragment nga romani: “Në besë të tatuazhit tënd“, lexim në Panairin e librit në Leipzig, 2023;

23.                    Gaxha, R. B.: Poezi, në Zündblättchen, 124, 2025;

24.                    Gojani, T.: Prozë: “Auch so wird nun mal gestorben “, në: Beton, Leipzig, März 2011, F. 8, 2011;

25.                    Halili, E.: Poezi: “Für ein kleines Geld “, në: Ostragehege, Nr. 86, IV/2017, F. 62, 2017;

26.                    Hoxha, B.: Poezi: “Meine bisexuelle Stadt “, në: Beton, Leipzig, März 2011, F. 11 Prozë „Hey, du echter Held “, në: Lichtungen, 144/XXXVI. Jg./ 2015, F. 97, 2015;

27.                    Idrizi, A.: Poezi: “Komm her, Nermin “, në: Zwischenwelt, Nr. 3. Oktober 2025, F. 2, 2025;

28.                   Idrizi, A.: Prozë: “He du da, bist du ein Pope? “, në: Stadtgelichter, Nr. 10, 2020, F. 65-68, 2020;

29.                    Poezi, në: Stadtgelichter, Nr. 4, September 2017, 61-68, 2017;

30.                   Idrizi, A.: Poezi, në: Lichtungen, 126/XXXII, Graz 2011, F. 43-45, 2011;

31. Kapllani, G.: Prozë:” Der Feind seiner selbst “, në: Ostragehege, Nr. 90, IV/2018, F. 97-99, 2018;

32.                    Kove, A.: Ese: “Beim Übersetzen des Romans Herztier “, në: Lichtungen 169/2022, F. 122-125, 2022;

33.                    Krasniqi, E.: Poezi: “Mein haus mit wurzeln “, në: Ausreißer, 2019, #87/88, 2019;

34.                    Krusha, V.: Drama: “Das Café an der Kreuzung “, (Auszüge), Leximi i skenave në Theaterbiennale Neue Stücke aus Europa 2014 më 26.6. 2014 në Wiesbaden, 2014;

35.                    Kyçyku, A.: Prozë: “Nicht gegessenes Papier “, lexim në Panairin e librit në Leipzig 2016;

36.                    Leka, A.: Ese: “Die Insel Nebelheim dhe die Lastträger, në: Stadtgelichter, Nr. 13, März 2022, F. 38-43, 2022;

37.                    Leka, A.: Poezi: “Baracke II – Die Küste von Lampedusa “, në: Lichtungen, 166 / 2021, F. 25 f, 2021;

38.                   Levani, D.: Fragment nga romani: “Dichter lieben anders “, në: Abwärts, März 2019, F. 22-26, 2019;

39.                    Lumi, B.: Ese: “Die neue Dramatik im Kosovo “, në: Beton, Leipzig, März 2011, F.22 f. 2011;

40.                   Maliqi, Sh.: Ese: “Über das zoon poetikon “, në: Beton, Leipzig, März 2011, F. 19, 2011;

41. Matoshi, H.: Ese: “Die neue kosovarische Poesie “, në: Beton, Leipzig, März 2011, F. 8 f., 2011;

42.                    Minga, M.: Ese: “Die Stadt, die Musik, der Mensch “, në: Gemeinsames neuentdecken. Wien 2018. F. 131-140, 2018;

43.                    Nezha, E.: Fragment nga romani Erërat: “ Die Winde”, lexim në Panairin e librit në Leipzig, 2023;

44.                    Neziraj, J.: Drama: “Negotiating Peace “, inskenimi më 8.dhe 9. 11.2023 in Leipzig dhe am 11.11.2023 in Münster, 2023;

45.                    Neziraj, J.: Ese: “Wie viel Ironie verträgt der Kosovo? “, në: Theater der Zeit, Dezember 2013, 46 f., 2013;

46.                    Oseku, Sh.: Poezi, në: Manuskripte 250 /2025, F. 71-74, 2025;

47.                    Pa?aku, K.: Poezi “Ich bin Rom “, “Heuchelei “, “Heute Abend “, në: Bern ist überall, Kosovë is everywhere, CD, 2018;

48.                   Prishtina, Sh. A.: Poezi: “Gedenktafeln “; në: Abwärts! Nr. 39, F. 27, 2021;

49.                    Ramadani, M.: Prozë: “Der Mensch - ein öffentliches Buch “(Fragment nga roman), në: Lichtungen, 144/XXXVI. Jg./ 2015, F. 98-99, 2015;

50.                    Rudaku, A.: Tregim: “Die Imperialisten der Farben “, në: Beton, Leipzig, März 2012, F. 25, 2012;

51. Rrahmani, K.: Tregim: “Der Purpurteppich “, në: Beton, Leipzig, März 2011, F. 27, 2011;

52.                    Salihu, B.: Prozë: “75 (oder noch mehr) Stunden “, në: Beton, Leipzig, März 2011, F. 4 f., 2011;

53.                    Selmani, Sh.: Poezi: “Der Regen “, në: Lichtungen, 172, 2022, F. 22, 2022;

54.                    Teferiqi, P.: Poezi: “Das andere Zimmer “, “Das Geschenk “, “Der ideale Abstand “, “Die erste Bestellung “, “Geschihte“ në: Stadtgelichter, Nr. 7, März 2019, F. 48-572019.

Përfundim

Akademike dr. Zuzana Finger gjuhëtare, pedagoge universitare, përkthyese dhe autore tekstesh mësimore kreu studimet universitare në fushën e gjuhësisë dhe gjermanistikës, duke u specializuar në mësimdhënien e gjuhëve të huaja, përkthim dhe komunikim ndërkulturor. Gjatë karrierës së saj u angazhua në zhvillimin e marrëdhënieve akademike ndërmjet institucioneve shqiptare dhe atyre gjermanishtfolëse. Ajo është e njohur si hartuese e teksteve për mësimin e gjuhës shqipe për gjermanofolësit, të cilat kanë shërbyer si materiale didaktike për studentë, studiues dhe të interesuar për gjuhën shqipe.

Akademike dr. Zuzana Finger shumë vite ka qenë mësimdhënëse në Departamentin e Gjuhës dhe Letërsisë Gjermane të Fakultetit të Filologjisë në Universitetin e Prishtinës, duke dhënë lëndë të gjuhës gjermane, përkthimit dhe metodikës së mësimdhënies. Kontributi i saj lidhet me periudhën e zhvillimit të hershëm të gjermanistikës në Universitetin e Prishtinës. Ajo konsiderohet ndër pedagoget e rralla që ka dhënë kontribut të rëndësishëm në zhvillimin e gjermanistikës dhe të përkthimit në Kosovë, duke lënë gjurmë të veçanta në arsimin universitar dhe në komunikimin ndërkulturor. Ajo njihet si përkthyese letrare e profesionale e shkëlqyer. Ka përkthyer një numër të konsiderueshëm tekstesh nga shqipja në gjermanisht dhe anasjelltas, duke kontribuar në promovimin e letërsisë, kulturës dhe shkencës shqiptare në hapësirën gjermanishtfolëse.

Bibliografia

1.     Hetzer, A.; Finger, Z.: “Lehrbuch der vereinheitlichten albanischen Schriftsprache”, Helmut Buske Verlag, Hamburg, 1991;

2.   Finger, Z.: “Kosovo: der nationale Schattenstaat Erscheinungsjahr”, 2008: Herkunft Enthalten in: Nationalismus in den nationalen Gebietseinheiten ; Egbert Jahn (Hrsg.), Baden-Baden, 2008, S. 296-Sprache Deutsch, Person/Institution: Finger, Zuzana [VerfasserIn], Quelle: UB Wien, 2008;

3.    Çapaliku, S.: “Jeder wird verrückt auf seine Art “, Transit Buchverlag, Berlin, 2022;

4.    Apolloni, Ag.: “Ein Funke Hoffnung, ein zündender Funke “, Xanthippe Verlag, Zürich, 2023;

5.    Buch (Libër): ”Nationalismus in Osteuropa: gefahrvolle Wege in die Demokratie”: Mommsen, Margareta, 1938- [HerausgeberIn] München: Beck; 1992; Orig.-Ausg.  chauvinistischen Restauration S. 143- Troebst Stefan Nationalismus vs. Demokratie: Der Fall Bulgarien S. 167- Finger Zuzana Albanien: Im;

6.    Finger, Z.:: ”Handbuch des Antisemitismus: Judenfeindschaft in Geschichte und Gegenwart. 1, Länder und Regionen” Benz, Wolfgang, 1941-[HerausgeberIn] Inhalt Ägypten (Esther Webman) 9 Äthiopien (Marie-Luise Kreuter) 13 Albanien (Zuzana Finger) 20 Algerien (Götz Nordbruch) 24 Argentinien (Graciela Ben-Dror);

7.    Finger, Z.: “Zwischen Anpassung und Widerspruch: Beiträge zur Frauenforschung am Osteuropa-Institut” Grabmüller, Uta [HerausgeberIn] Wiesbaden [u.a.] : Harrassowitz; 1993,  255- Ermen Ilse Die geschlechtsspezifische Ausrichtung des russischen sexuellen Wortschatzes S. 285- Finger Zuzana Die Sprache der slowakischen Frauen, 1993.