Lekë Mrijaj: Protestat në Tiranë dhe përgjegjësia mbarëshqiptare për një qëndrim të përbashkët e dinjitoz

Protestat në Tiranë dhe përgjegjësia mbarëshqiptare për një qëndrim të përbashkët e dinjitoz

Protestat e ditëve të fundit në Tiranë, të cilat kanë tërhequr vëmendjen e mediave të njohura ndërkombëtare, nuk mund të lexohen vetëm si një zhvillim i zakonshëm politik brenda Republikës së Shqipërisë. Ato janë më shumë se një ngjarje e përditshme, të cilat edhe janë një shenjë e gjallë e shqetësimit qytetar, një thirrje për më shumë përgjegjësi publike, më shumë transparencë institucionale, më shumë drejtësi dhe më shumë respekt për pasurinë natyrore, ekonomike e kombëtare të vendit.

Në thelbin e tyre, protestat nuk duhen parë si një përplasje e ngushtë partiake, por si një pasqyrë e ndjeshmërisë shoqërore për çështje që prekin interesin publik. Kur qytetari ngre zërin në mënyrë paqësore, ai nuk është kundër shtetit; përkundrazi, kërkon një shtet më të drejtë, më të hapur dhe më të përgjegjshëm. Kur një shoqëri kërkon llogari për pronën, natyrën, ligjin dhe të ardhmen e saj, ajo nuk e pengon zhvillimin, por kërkon që zhvillimi të ndërtohet mbi themele të pastra, mbi drejtësi dhe mbi besimin e qytetarëve.

Në këtë kuptim, Shqipëria sot ka nevojë për një debat të qetë, të matur dhe dinjitoz. Nuk mjafton të jesh thjesht "PËR" apo "KUNDËR ". Më e rëndësishme është të jesh për të vërtetën, për ligjin, për transparencën, për mbrojtjen e natyrës, për dinjitetin qytetar dhe për një zhvillim që nuk e humb shpirtin kombëtar. Investimet janë të mirëseardhura kur i shërbejnë vendit, por çdo projekt publik duhet të kalojë përmes dritës së plotë të ligjit, dokumenteve, fakteve dhe llogaridhënies.

Prandaj, përveç opozitës shqiptare, e cila në një demokraci ka të drejtën dhe detyrën të artikulojë shqetësimet e saj, është e rëndësishme që edhe mërgata shqiptare në Amerikë dhe Evropë të mos mbetet spektatore e ftohtë.

Mërgata shqiptare ka qenë historikisht një ndërgjegje e gjallë e kombit, sikurse në kohë robërie, në kohë lufte, në kohë shtetndërtimi dhe në çaste krizash morale. Zëri i saj, kur është i maturuar, i argumentuar dhe i lirë nga fanatizmi partiak, mund të jetë një ndihmesë e çmuar për demokracinë shqiptare.

Po ashtu, edhe institucionet e Republikës së Kosovës, pozita dhe opozita kosovare, duhet ta shohin me kujdes këtë zhvillim. Jo për të ndërhyrë në punët e brendshme të Shqipërisë, por për të dëshmuar se hapësira shqiptare ka një ndjeshmëri të përbashkët për demokracinë, ligjin, transparencën dhe dinjitetin qytetar.

Shqipëria dhe Kosova nuk janë vetëm dy shtete fqinje, por janë siq thotë poulli ynë, janë si dy mushkëri të së njëjtës frymëmarrje kombëtare. Kur njëra përballet me shqetësim publik, tjetra nuk duhet të heshtë me indiferencë, por të flasë me urtësi, maturi dhe respekt.

Megjithatë, çdo pozicionim duhet të jetë i kujdesshëm. Ai nuk duhet të jetë i verbër, emocional apo i nxituar. Një qëndrim i përgjegjshëm duhet të mbështesë të drejtën e qytetarëve për protestë paqësore dhe njëkohësisht të dënojë çdo formë dhune, provokimi apo përçarjeje. Demokracia nuk forcohet duke heshtur qytetarin, por duke e dëgjuar atë. Shteti nuk dobësohet kur pyetet; përkundrazi, bëhet më i fortë kur përgjigjet me fakte, me transparencë dhe me respekt ndaj qytetarit. Në këtë çast, qeveria shqiptare ka detyrimin moral dhe institucional të sqarojë çdo dyshim publik me dokumente dhe me transparencë të plotë. Opozita ka detyrimin të mbajë protestën në binarët e qytetarisë dhe të mos e shndërrojë pakënaqësinë popullore në përplasje të panevojshme. Shoqëria civile ka detyrimin të flasë me zë të pastër e të pavarur. Mediat kanë detyrimin të informojnë drejt, pa ndezur zjarrin e përçarjes. Ndërsa qytetarët kanë të drejtën e plotë të kërkojnë që Shqipëria të zhvillohet, por jo të tjetërsohet; të modernizohet, por jo të shitet; të hapet ndaj investimeve, por jo në kurriz të natyrës, ligjit dhe dinjitetit kombëtar.

Kjo është arsyeja pse zëri i Kosovës dhe i mërgatës duhet të jetë një zë unifikimi, jo përçarës, pra, të jetë zëri qytetar, jo partiak, zëri i arsyes, jo i urrejtjes. Pra, më fjalë tjera një zë që thotë qartë se ne jemi me Shqipërinë demokratike, me qytetarin e lirë, me ligjin, me transparencën dhe me zhvillimin e ndershëm. Nuk jemi kundër investimeve, por jemi kundër çdo errësire (apo investimi të dyshimtë) që mund të mbulojë interesin publik. Nuk jemi kundër qeverive si institucione, por jemi kundër mungesës së llogaridhënies. Nuk jemi kundër politikës, por jemi për një politikë që i shërben kombit, shtetit dhe qytetarit.

Në fund, protestat në Tiranë mund të shndërrohen në një provë pjekurie për demokracinë shqiptare. Ato mund të jenë një shkollë qytetarie, nëse udhëhiqen nga paqja, arsyeja dhe dashuria për vendin. Shqipëria nuk ka nevojë për plagë të reja, por për shërim moral; nuk ka nevojë për përçarje më të thella, por për përgjegjësi më të madhe; nuk ka nevojë për heshtje, por për të vërtetë.

Prandaj, sot më shumë se kurrë, ne shqiptarët kudo që jemi, në Shqipëri, Kosovë, Maqedoni të Veriut, Mal të Zi, Luginë të Preshevës, Amerikë e Evropë, duhet të dalim në mbrojtje të demokracisë euroatlantike, të ligjit, të natyrës, të qytetarit dhe të Shqipërisë si shtëpi e përbashkët shpirtërore e gjithë kombit.

Një Shqipëri demokratike, e drejtë dhe transparente është fitore për të gjithë shqiptarët. Një qytetar i dëgjuar është themel i një shteti të fortë. Një protestë paqësore është dëshmi se liria ende frymon. Dhe një qëndrim mbarëshqiptar, i matur e dinjitoz, është dëshmi se kombi ynë di të ngrihet mbi ndasitë, kur në pyetje janë e vërteta, drejtësia dhe e ardhmja.

Klinë, më 14 qershor 2026