Blerim Latifi: Kombet i duan heronjtë e tyre të vdekur

Kombet i duan heronjtë e tyre të vdekur

Po lexoja një analizë mbi luftën e Iranit. Mes tjerash, autori përdorte konceptin e njohur si “Kurthi i Tukididit”. Thashë me vete: pse të mos i hyj një rileximi të plotë të veprës madhështore të Tukididi, Historia e Luftës së Peloponezit?

Sot kësaj vepre i njihen merita si një ndër tekstet themeltare të shkencës politike, realizmit politik, gjeopolitikës, si dhe të vetë filozofisë politike.

Vizioni që Tukididi na jep mbi natyrën e jetës politike është pothuajse tragjik. Dhe kjo hetohet qysh në librin e parë të "Historia e Luftës së Peloponezit".

Aty, mes analizës së shkaqeve që çuan në shpërthimin e kësaj lufte, Tukididi na sjell historinë tragjike të dy heronjve të një lufte tjetër: asaj greko-persiane.

Njëri është athinasi Themistokliu, heroi i Betejês së Salaminës, ku persët u thyen me turp nga grekët. Tjetri është spartani Pausanias, heroi i Betejês së Platesë, ku po ashtu persët pushtues u mundën keq.

Por, me të mbaruar lufta çlirimtare, Sparta dhe Athina nuk ndihen mirë me heronjtë e tyre të gjallë. U pengon lavdia e tyre; e shohin si rrezik për shtetin dhe i akuzojnë për ambicie tiranike.

Pausania detyrohet të arratiset nga atdheu. E përndjekin gjithandej, derisa më në fund e rrethojnë në një tempull ku e lënë të vdesë nga uria.

Themistokliu dënohet me ostrakizëm, dëbim nga atdheu. Pastaj e akuzojnë se po bashkëpunon fshehurazi me armiqtë persë, pikërisht me ata kundër të cilëve kishte luftuar për të shpëtuar Athinën nga pushtimi.

Heroi atëherë merr arratinë. Asnjë qytet helen nuk i jep strehim. Më në fund i drejtohet tokave ilire. Te Molosët i hapin derën. Mbreti i tyre, Admeti, e strehon dhe, kur athinasit i kërkojnë kokën e tij, ai refuzon ta dorëzojë edhe përkundër faktit se Themistokliu nuk kishte raporte te mira me të në të kaluarën.

Ky mund të jetë një nga shembujt më të hershëm të dokumentuar të asaj që ndër ne, shqiptarët, njihet si "institucioni i besës".

Dhe vetë kjo histori është një shembull nga lashtësia që na tregon se si shoqëritë i duan, i respektojnë dhe i nderojnë heronjtë e tyre të vdekur, por nuk janë në gjendje ta bëjnë këtë edhe me të gjallët.